W numerze 2/2021

ZAMÓW
PLEBISCYT O TYTUŁ "ZŁOTEGO INŻYNIERA"

Po raz 27 przedstawiamy Państwu kandydatów do tytułu Złoty Inżynier Przeglądu Technicznego. Są to wybitni twórcy techniki zarówno praktycy jak i naukowcy, menadżerowie, nauczyciele i działacze ruchu stowarzyszeniowego.

Reprezentują tradycyjne gałęzie techniki, wśród których jak zawsze nie brakuje ekologów i miłośników przyrody. To znak naszych czasów, w których harmonijny rozwój oznacza uwzględnianie w działaniu zachowanie środowiska naturalnego. Coraz częściej uświadamiamy sobie bowiem, że to ono w dużej mierze gwarantuje zachowanie naszej planety dla przyszłych pokoleń. Przegląd Techniczny w swej blisko już 155 letniej tradycji pamięta o tym od pierwszych wydań czasopisma.

Na tegorocznej liście kandydatów (w nawiasie numer PT, w którym była prezentowana jego sylwetka) są też osoby, których praca na pierwszy rzut oka nie wiąże się nam z techniką. Tak jednak nie jest, dziś projektant mody, pszczelarz, florysta, dietetyk są mocno związani z rozwiązaniami technicznymi i nie tylko o korzystanie z komputerów tu chodzi.

Przypominamy też kilku kandydatów z lat poprzednich, którzy od czasu, gdy odbierali tytuły, odnieśli kolejne sukcesy.

Zapraszamy Czytelników do głosowania w naszym plebiscycie.

Mamy nadzieję, że pandemia zelżeje i na przełomie marca i kwietnia będzie można zorganizować tradycyjną Galę Złotego Inżyniera i spotkać się w gronie dawnych i nowych laureatów.

Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 20 lutego.

Głosuję


GOSPODARKA

Budownictwo na XXI wiek

Z prof. dr hab. inż. Marią Kaszyńską z Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technicznego, Prezesem (PZITB), rozmawia Zygmunt Jazukiewicz.


Budownictwo jest procesem ciągłym, którego nie da się ocenić, wydzielając jednoroczne okresy. Fachowcy wolą mówić, śladem dawnych planistów, o okresach co najmniej pięcioletnich. Właśnie zamknęła się "pięciolatka" 2016–2020. Co się stało z budownictwem?

Zygmunt Jazukiewicz


Choć samochody elektryczne nie zagościły na dobre na naszych drogach, to wokół tematyki elektromobilności powstaje wiele mitów. Są one związane nie tylko z aspektami technicznymi użytkowania samochodów z napędem elektrycznym, ale również dotyczącymi ich produkcji, codziennego użytkowania, kosztów eksploatacji, wpływu na środowisko oraz możliwości recyklingu.

Robert Nowakowski, wiceprezes Zarządu, Ster Sp. z o.o.
Skrót referatu wygłoszonego podczas inauguracji III Mazowieckich Dni Techniki (październik 2020 r.)


„Zielony wodór” ... w inżynierskich rękach

Nie zawsze uświadamiamy sobie na co dzień, jak wiele ambitnych planów polityków, działaczy gospodarczych czy aktywistów ekologicznych zależy od rezultatu pracy inżynierów. Tymczasem powodzenie unijnego programu pod hasłem „Zielony Ład” jest właśnie bardzo mocno zdeterminowane koniecznością wdrożenia nowych technologii w dziedzinie energetyki wodorowej.

Anna Bielska, Marek Bielski


Na pytanie, jak długą drogę mamy jeszcze w Polsce do przebycia, aby stworzyć skutecznie funkcjonujący system zamkniętego obiegu odpadów,  szukamy odpowiedzi w raporcie Najwyższej Izby Kontroli (NIK).

Na podstawie raportu NIK opr. ab/mb


Ginące zawody (12): Wkoło koła kołodzieja

Niezależnie od tego, czy mamy na uwadze koło jezdne, garncarskie, wodne, zębate, łopatkowe etc. etc., jest ono dobitnym przykładem wpływu wynalazków na kształt naszej cywilizacji. Skoncentrujemy  się w tym miejscu na kołodziejstwie i ograniczymy wyłącznie do tych pierwszych, stanowiących podstawowe elementy podwozi większości pojazdów.

Anna Bielska, Marek Bielski


Skarby polskiej ziemi (8): Tytan trudny i kuszący

Za jeden z metali XXI w. niewątpliwie można uznać tytan, ponieważ wykazuje  najkorzystniejszy ze wszystkich metali stosunek wytrzymałości mechanicznej do masy, co w dobie zdobywania przestworzy i kosmosu ma ogromne znaczenie. Niestety, zawartość tytanu w minerałach skorupy ziemskiej jest niewielka - 0,61%. To średnia. Może mamy złoża o dużo większej zawartości?

jaz.


EDUKACJA

Edukacja w pandemii, czyli jakie młodzieży chowanie

W opublikowanym w 1600 r. akcie fundacyjnym Akademii Zamojskiej, prawdziwy mąż stanu, wielki kanclerz i hetman wielki koronny, Jan Zamoyski, zapisał często cytowane słowa: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie... Nadto przekonany jestem, że tylko edukacja publiczna zgodnych i dobrych robi obywateli.” (cyt. za Wikicytatami). Te słowa kanclerza Zamoyskiego powinny stale dźwięczeć w naszych uszach.

dr inż. Andrzej M. Wilk, Sekcja Technik Informacyjnych SEP


ZDROWIE

Obrazki wnętrza ciała

Pola płucne bez zagęszczeń ogniskowych, cienie wnęk typowe, kąty żebrowo-przeponowe wolne, sylwetka serca w RTG nieposzerzona, widoczne w zakresie badania struktury kostne bez cech patologicznej przebudowy. To diagnoza klatki piersiowej na podstawie badania rentgenowskiego.

Jerzy Bojanowicz


Unia Europejska reaguje na COVID-19

UE wyraża niepokój związany z ograniczeniem dostaw szczepionek przeciw COVID-19.

oprac. ab

na podst. serwisu Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania Chorób i europa.eu


INŻYNIER

Z historii Towarzystw Technicznych (15): II Zjazd Techników Polskich (cd.)

Bieżący odcinek cyklu stanowi kontynuację zagadnień podjętych w numerze 1/21 "PT" dotyczących II Zjazdu Techników Polskich w dniach 3–6.10.1886 r. we Lwowie (pisownia oryginalna).

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


NAUKA

W artykule zaprezentowane zostały rozwiązania w obszarze znaczenia innowacyjnych technologii wspomagających proces przewozu towarów niebezpiecznych. Zapewnienie szeroko pojętego bezpieczeństwa staje się w aspekcie występowania wielu różnorodnych zagrożeń, jednym z zadań strategicznych dla zarządów i kierownictw podmiotów gospodarczych świadczących usługi transportowe towarów niebezpiecznych. Działania na rzecz bezpieczeństwa, mają zasięg: lokalny, regionalny, krajowy i międzynarodowy. Przewóz towarów niebezpiecznych, ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i środowiska, podlega szczególnym rygorom w zakresie jego dopuszczenia do przewozu, doboru opakowania, oznakowania oraz wymagań odnoszących się do kierowcy, środka transportu i realizacji przewozu.. Działania zabezpieczające obejmują permanentną kontrolę postępowania wszystkich zainteresowanych obrotem towarów niebezpiecznych, zgodnego z szczegółowymi zasadami bezpieczeństwa.

dr inż. arch. Adam Baryłka, dr Mirosław Chmieliński Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego, Instytut Naukowy IBOA


WSPOMNIENIE

Edward Kajdański (1925-2020)

Wśród bardzo licznej rodziny absolwentów Politechniki Gdańskiej są także absolwenci, którzy większą część zawodowego życia poświęcili pasji odległej od inżynierskich specjalności. Do tych osób bez wątpienia zaliczyć należy mgra inż. Edwarda Kajdańskiego – dyplomatę, wybitnego znawcę historii, medycyny i sztuki Chin,  absolwenta Wydziału Technologii Maszyn.  


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Felieton. Na wojnę z odpadami


Filozofia pojęć technicznych (168). Filtr


Giełda wynalazków i projektów. By leczyć ludzi i środowisko

Tak jak w poprzednich latach Instytut Chemii i Techniki Jądrowej wystąpił na wystawie IWIS 2020 z serią nowych, ciekawych wynalazków. Z tego przeglądu widać, że obszar zastosowań technologii wprowadzanych przez Instytut stale wzrasta. Metody radiacyjne to tylko część innowacji. Rozwija się zwłaszcza segment związany z ochroną środowiska naturalnego.

jaz.

 


Wino dla inżyniera (248): Jeszcze o winnych przekrętach


Parlament 434 milionów. Unia wspiera konsumentów, Europa na rzecz edukacji i mobilności


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2021": Sławomir Jednoróg, Marcin Maciejewski


Wątpię, wiec jestem. Dać myśleniu szansę


Efekty-defekty


Co pan na to, inżynierze. Udane zawody


Sygnały o technice


Po roku

4 marca 2020 r. niestety nie zapoczątkował corocznych uroczystych obchodów świata twórców techniki – Światowego Dnia Inżyniera. Tego dnia bowiem dowiedzieliśmy się o zdiagnozowaniu pierwszego w Polsce przypadku koronawirusa, u 66-letniego mieszkańca województwa lubuskiego. Wiadomość ta „przyćmiła” zorganizowaną wspólnie przez FSNTNOT i Politechnikę Poznańską uroczystość Światowego Dnia Inżyniera. Święto to uchwalili uczestnicy zgromadzeni na Światowym Kongresie Inżynierów (Melbourne, listopad 2019). Od tego czasu miało być ono co roku obchodzone na całym świecie.

Niestety COVID-19, który już od grudnia 2019 r. rozprzestrzeniał się w Chinach, a na początku 2020 r. zaatakował cały świat, spowodował, że tylko w nielicznych miejscach odbyły się spotkania inżynierskie. WFEO również odwołało planowane w Paryżu centralne obchody. Pandemia, wokół której koncentrują się od ponad roku wszystkie nasze działania i myśli, powoduje, że w tym roku święto inżynierskie schodzi na bardzo daleki plan. Chociaż głównie dzięki naukowcom i inżynierom, dysponujemy już opracowaną w krótkim czasie szczepionką, a wiele żyć udało się uratować dzięki technicznemu wynalazkowi – respiratorowi.

W końcówce pierwszej połowy ubiegłego roku, gdy pandemia „zelżała”, trudno było nam uwierzyć, że przed nami II, a może i III jej fala. W tle pojawiały się doniesienia o bliskim zakończeniu prac nad szczepionką, a my, zmęczeni lockdownem, uznaliśmy – co podtrzymywała część polityków (nie tylko w Polsce) – iż możemy zlekceważyć ostrzeżenia specjalistów. Tę pierwszą, wiosenną falę pandemii Polska (w porównaniu z większością krajów) przeszła znacznie lżej, co w dużej mierze było zasługą wysokiej dyscypliny społecznej. Podporządkowaliśmy się nawet bezsensownym ograniczeniom (jak np. zakaz spacerów po lesie), co podważyło nasze zaufanie do decydentów. Z pewnością te, nie zawsze zrozumiałe, zakazy, jak i mała zachorowalność w miesiącach letnich, przyczyniły się do lekceważenia obostrzeń i nakazów sanitarnych. Do tego doszła polityczna przepychanka wokół wyborów prezydenckich. Dlatego trudno się dziwić, że drugą, jesienną falę pandemii przyjęliśmy już z mniejszym zrozumieniem i gotowością do podporządkowania się lockdownowi.

Oprócz nakazów i zakazów dokuczliwych z punktu widzenia życia społecznego (i rodzinnego) zaczęliśmy obawiać się o gospodarkę i byt nasz i naszych rodzin.

Nie tylko duża część przedsiębiorców, ale tzw. szary obywatel odczuł, że zamknięcie wielu firm dotknie finansowo także jego. Zmusi do likwidacji biznesu, będącego dorobkiem życia, albo spowoduje stratę pracy. Słabym pocieszeniem były doniesienia medialne, iż w innych krajach jest gorzej. Pod koniec ubiegłego roku zaczęliśmy tracić nie tylko wytrzymałość ekonomiczną, ale i psychiczną. Przedstawiciele części zamkniętych branż, którym bankructwo zajrzało w oczy, zapowiedzieli nieprzestrzeganie ograniczeń. Zdesperowani mówili, że COVID można przeżyć, a brak środków do życia nie. Nawet opracowanie i wyprodukowanie w niezwykle krótkim czasie szczepionki nie poprawiło znacząco nastrojów, szczególnie gdy okazało się, że proces szczepienia może trwać 2 lata.

To powoduje, iż coraz większa część społeczeństwa – szczególnie Ci, którym lockdown grozi brakiem pieniędzy na życie oraz osoby młode – buntuje się przeciwko dalszemu ograniczaniu działalności zawodowej i prywatnej. Szkoda, że decydenci i media nie podejmują wysiłku, aby nie strasząc, wyjaśniać, iż ani liczba ozdrowieńców, ani zaszczepionych nie wytworzyła jeszcze zbiorowej odporności i ciągle grozi nam trzecia fala pandemii. Osobną kwestią, która miała i ma ogromny wpływ na nasze zachowanie i stosunek do pandemii, stanowi pomoc ekonomiczna państwa dla gospodarki. Rzecz nie w jej braku, bo wiele firm i organizacji ją otrzymało, lecz w przejrzystości zasad i konsultacjach społecznych, które ciągle są niewystarczające, a zasady niezrozumiałe.

Wobec ogromnego zmęczenia społeczeństwa dialog staje się jednym z ważnych elementów walki z pandemią, gdyż tylko wspólne porozumienie pozwoli przetrwać ten trudny czas. Wykorzystajmy go również do przygotowania tego, jaki ma być świat po pandemii. Część specjalistów mówi o powrocie do normalności (czyli tego co było), ale wielu o tym, że trzeba budować nowy ład społeczno-gospodarczy, gdyż prócz koronawirusa ludzkość gnębi wiele innych „plag”. Poświęćmy tej przyszłości dyskusje (na razie zdalnie), które powinniśmy odbyć  z okazji kolejnego Światowego Dnia Inżyniera, bo nie wyobrażam sobie, by społeczność techniczna o nim zapomniała.

Ewa Mańkiewicz-Cudny


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl