W numerze 11/2021

GOSPODARKA

Atom ekologiczny - wiedza warta poznania

Jaki jest związek energetyki jądrowej z możliwością zatrzymania negatywnych dla ludzkości zmian klimatycznych? Badania socjologiczne wykazały, że nawet we Francji, gdzie energetyka jądrowa odpowiada za ponad 70% generowanej w tym państwie energii elektrycznej, większość respondentów nie dostrzega w tej technologii jej proekologicznego znaczenia. A prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie może mieć dla nas znaczenie w wymiarze nie tylko czysto poznawczym, ale równocześnie ekonomicznym i ... zdrowotnym.

Marek Bielski


Przejść na zieloną stronę mocy

Katastrofa ekologiczna jest już faktem i wszystko wskazuje na to, że prawie niemożliwością jest jej zatrzymanie.

Elżbieta Łysakowska


Elektrownia jądrowa w Polsce - co dalej?

Co pewien czas w Polsce powraca dyskusja na temat uruchomienia energetyki jądrowej. Jest ona inspirowana kolejnymi programami rządowymi. Autor tekstu śledzi te plany i stara się aby informacje o nich dotarły do społeczeństwa.

Andrzej Mikulski


Niepewny los krajowych czasopism naukowo-technicznych

Z Magdaleną Borek-Daruk, prezesem Wydawnictwa SIGMA-NOT, rozmawiała Jolanta Czudak


Trudny początek magazynów energii

Z dr hab. inż. Katarzyną Agnieszką Lota z Instytutu Metali Nieżelaznych, Sieć Badawcza Łukasiewicz - Centralnego Laboratorium Akumulatorów i Ogniw w Poznaniu rozmawia Zygmunt Jazukiewicz.


Chroniliśmy ponad tysiąc osób

Na temat radzenia sobie firmy produkcyjnej w czasach Covid-19 z członkami Zarządu spółki FANEX w Radonicach k. Błonia, laureatami konkursu „Złoty Inżynier Przeglądu Technicznego”, Romanem Kubiczkiem i Janem Olczakiem, rozmawia Henryk Piekut


Z wiatru i słońca

Unijny cel neutralności klimatycznej w 2050 r. zakłada, że już w 2030 r. odnawialne źródła energii mają osiągnąć 32% udział w polskim miksie elektroenergetycznym. Niezbędną transformację energetyczną wymusi nie tylko Europejski Zielony Ład, ale również znaczący wzrost cen za energię elektryczną! Stąd rosnące zainteresowanie odnawialnymi źródłami energii (OZE).

Jerzy Bojanowicz


Ginące zawody (22): Nietuzinkowe przypadki rymarki, kaletniczki i siodlarki

Wśród zawodów będących w coraz większym zapomnieniu są rymarze, kaletnicy oraz siodlarze. Mówiono przed wiekami, że w Rzplitej: rymarskie tutejsze wyroby, tj. dyscypliny, nahajki i harapy, wielką od dawna mają wziętość (M. Baliński, Polska III/1 s. 445).

Marek Bielski


Polskie miasta inwestują w tramwaje (2)

W poprzednim numerze PT zaprezentowaliśmy komunikację tramwajową w Bydgoszczy, Częstochowie, Elblągu, Grudziądzu, Gorzowie Wlkp. i Krakowie. Poniżej można poznać, jak ten rodzaj transportu rozwija się w innych miastach.

Józef Trzcionka


Skarby polskiej ziemi (16): Magnez coraz ciekawszy

Unia Europejska wytypowała kilkadziesiąt pierwiastków określanych jako krytyczne dla gospodarki. Są to pierwiastki stosunkowo rzadkie, ale niezbędne w high-tech, takie jak: antymon, beryl, grafit naturalny, ind, niob, tantal, pierwiastki ziem rzadkich. Europa jest per saldo ich importerem zarówno w postaci czystej jak i w gotowych wyrobach. Kraj nasz także nie posiada własnych zasobów kopalin będących źródłem większości surowców zaliczonych do krytycznych. Ale są wyjątki. Jeden z nich to magnez.

jaz.


INNOWACJE

IDEAS NCBR wystartował

Z dr. inż. Wojciechem Kamienieckim (WK) dyrektorem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz prof. UW Piotrem Sankowskim (PS) - prezesem zarządu IDEAS NCBR i prof. Stefanem Dziembowskim (SD) - liderem grupy roboczej rozmawia Bronisław Hynowski.


NAUKA

W kierunku Gospodarki Obiegu Zamkniętego – Odzysk wody ze ścieków galwanicznych

Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Technologii Eksploatacji w Radomiu prowadzi intensywne prace nad opracowaniem innowacyjnej technologii odzyskiwania wody i cennych komponentów ze ścieków galwanicznych. Ze względu skład tych ścieków, które zawierają m.in. trudno opadającą zawiesinę, związki mineralne i metale ciężkie, problem ich oczyszczania do poziomów, umożliwiających ponowne ich wykorzystanie w przemyśle, wymaga pilnego rozwiązania. Wiąże się to z koniecznością odpowiedniego doboru stosownych procesów i technik, tj. wstępna sedymentacja/filtracja, filtracja membranowa, odwadnianie, suszenie, termiczne unieszkodliwianie osadów ściekowych i odpadów pofiltracyjnych.

Anna Kowalik-Klimczak, Monika Makowska, Monika Łożyńska


ZDROWIE

Implanty szyte na miarę

Jedną z najczęściej występujących chorób zwyrodnieniowych stawów jest koksartroza, czyli zwyrodnienie stawu biodrowego. Postępujące niszczenie chrząstki stawowej powoduje jej starcie i utratę właściwości amortyzujących. Panaceum jest alloplastyka, czyli operacyjna wymiana uszkodzonego stawu na sztuczny.

Jerzy Bojanowicz


INŻYNIER

Zalesić gleby porolne

Gleby porolne to gleby zdegradowane użytkowaniem rolniczym, a następnie przeznaczone do zalesień, oprócz braku poziomu organicznego charakteryzują się występowaniem tzw. zagęszczonej warstwy płużnej. Gęstość objętościowa wynosi często ponad 1,6  g/cm3, co  świadczy o niekorzystnych warunkach dla wzrostu korzeni drzew.


Z historii Towarzystw Technicznych (24): Kiedy pojawili się technicy w Polsce? (3)

W poprzednich numerach PT pisaliśmy o początkach pojawiania się techników w Polsce. Tym razem, na podstawie  historycznego numeru 42 z 1913 r., przypominamy co działo się w XVII w., zachowując oryginalną pisownię.

Wybór i oprac.: Bronisław Hynowski


INFOTECHNOLOGIE

Cyfrowa technika przełomu XX i XXI w.

Masowa produkcja struktur uniwersalnych, programowalnych spowodowała stały spadek cen podzespołów elektronicznych i złożonych systemów przy równoczesnym wzroście ich funkcjonalności. Było to możliwe m.in. dzięki miniaturyzacji oraz przejściu z logiki „sprzętowej” na logikę „programową”.

dr inż. Andrzej M. Wilk, Sekcja Technik Informacyjnych SEP


Polemika - odpowiedź

Odpowiedź autora na opublikowane w PT 10/2021 zastrzeżenia zgłoszone przez Pana Prof. Andrzeja Krawczyka


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to, inżynierze? FSNT-NOT wyróżniona Medalem PAN im. T. Kotarbińskiego


Felieton: Kryzys energetyczny


Filozofia pojęć technicznych (177). Turbina


Giełda wynalazków i projektów. Start-upowe dzieła


Wino dla inżyniera (257): Przesiadka na czerwone


Parlament 434 milionów: Zdrowsza żywność to zdrowsza planeta, Ochrona z użyciem cybernetyki i… przed cybernetyką


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2021": Anna Masek, Mirosław Rodzewicz, Edward Ziaja


Efekty-defekty


Sygnały o technice

Jerzy Bojanowicz


Unijny sęk egzystencjalny w ...4 D

Energetyka przechodzi transformację. Kształtują ją przede wszystkim zmiany klimatyczne, a co za tym idzie dekarbonizacja, decentralizacja, cyfryzacja i wzrost popytu. W tym kontekście ukuto już nawet hasło 4„D” (decarbonisation, decentralisation, digitalisatio, demand growth). Na oficjalnej internetowej stronie UE zatytułowanej „Europejski Zielony Ład” czytamy: Przyszłość w Twoich rękach. Zabierz głos. Unijnym pomysłodawcą tej inicjatywy zależy na powszechnej aprobacie propozycji zawartych w planie działania, które pozwolą osiągnąć w 2055 r. ... zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych. W 2030 r. w unijnym miksie energetycznym OZE ma wzrosnąć aż o 40% w stosunku do stanu obecnego. Stawiamy też na naturalne pochłaniacze. Należy poprawić jakość, zwiększyć tereny zalesione i ich odporność. Do 2030 r. państwa członkowskie posadzą 3 mld drzew. Co odpowiada – bagatela – 310 mln t emisji CO2.

W tym wypadku Polska ma wszelkie dane po temu, aby być unijnym liderem. Niestety, na razie naszą politykę leśną bardziej kojarzy się w UE z „kornikową wycinką puszczy”, niż z nową strategią leśną.

Przejście na zieloną stronę mocy ma nam przynieść realne korzyści. Z raportu Inno-Energy i Deloitte wynika, że kwota jaką UE może zaoszczędzić wdrażając innowacyjne technologie redukujące smog wyniesie... 180 mld euro (!) Jest i druga strona medalu. Trzeba wydać najpierw pieniądze na wdrożenie nowych technologii. Tymczasem „Covid-19” poczynił potężną wyrwę w krajowych budżetach. Cała sytuacja sprowadza się więc do pytania jakie będą koszty „zielonej rewolucji”?

W najbliższych 2-3 latach na unijnym forum niezwykle ważnym tematem będzie energetyka. Aby debata przyniosła owoce nie zapominajmy o fundamencie optymalnej gospodarki związanym z ... poszanowaniem energii i efektywnością energetyczną i wykorzystaniem „rezerw prostych”. I właśnie dlatego w Krajowym Planie Odbudowy tak bardzo dużo pieniędzy zaplanowano na wydatki związane m.in. z wymianą „kopciuchów”.

„Gospodarka oparta na paliwach kopalnych osiągnęła swoje granice. Następnym pokoleniom chcemy zostawić zdrową planetę, a także zapewnić dobre miejsca pracy i wzrost gospodarczy, który nie szkodzi przyrodzie” – oznajmiła przewodnicząca KE, Ursula von der Leyen. Komisja Europejska proponuje przekonanie społeczeństwa do przekształcenia gospodarki UE, aby osiągnąć ambitne cele klimatyczne. I nikt racjonalnie myślący nie będzie tego negował. Wiceprzewodniczący ds. Europejskiego Zielonego Ładu, Frans Timmermans, podkreślił, że transformacja Europy będzie sprawiedliwa, ekologiczna i konkurencyjna. I dlatego właśnie należy m.in. nowe propozycje handlu emisjami, który ma objąć nowe sektory (transport, budownictwo) przedyskutować pod kątem sprawiedliwości, aby nie wzbudzały kontrowersji. Ergo, aby nie spowalniać wprowadzenia w życie idei Zielonego Ładu.

W debacie o unijnym pakiecie klimatycznym „Fit for 55” trzeba być realistą. Zapłacą za niego i przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe. Indywidualny nabywca finalny pokrywa zazwyczaj straty dużego biznesu. Dlatego należy precyzyjnie oszacować koszt unijnej polityki klimatycznej w ramach Funduszu Odbudowy.

Żyjemy na jednej planecie. Na domiar złego tak bardzo rozzuchwaliliśmy się w instrumentalnym traktowaniu Ziemi, że zapominamy o rudymentarnej prawdzie: Ziemia tak naprawdę nas nie potrzebuje! To my potrzebujemy Ziemi. Można apelować o stosowanie nowych, nie szkodzących Ziemi, technologicznych rozwiązań. One zaś wciąż wymagają nakładów. Tak jest np. w wypadku kontrolowanej fuzji jądrowej. Komercyjny sukces tego programu naukowego (jako jedyny) może jednak zażegnać widmo globalnego energetycznego kryzysu. I tu jest potrzebna nie tylko europejska, ale i światowa solidarność.

W najbliższych miesiącach będą się toczyć negocjacje i w Brukseli i we wszystkich stolicach unijnych państw. Warto je śledzić z uwagą. Gra warta świeczki, jeśli nie chcemy za kilka dekad powrócić do łuczywa!

Marek Bielski


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl