W numerze 21-22/2015

NAUKA

Dziewczyna na politechnice

Z prof. dr hab. Marią Nowicką Skowron, rektor Politechniki Częstochowskiej, rozmawia Henryk Piekut.


Aby sięgnąć gwiazd, trzeba sięgnąć dna…

Na uroczystości inaugurującej Rok Jubileuszowy 180-lecia Zrzeszania się Polskich Inżynierów i Techników, oprócz przypomnienia historii, zaprezentowano dokonania młodych polskich inżynierów. Wśród wielu ciekawych prezentacji, zainteresowanie wzbudzili studenci Politechniki Warszawskiej Błażej Żyliński i Wiktor Krzeszewski, którzy stwierdzili, że „aby sięgnąć gwiazd,  trzeba sięgnąć dna…”.

Jerzy Bojanowicz


Kształcimy praktyków

Z doc. dr. Leszkiem Zygnerem, rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie, rozmawia Henryk Piekut.


Promieniotwórczość dwukrotnie wykorzystana

Po obu stronach kanału La Manche pracują liczne elektrownie jądrowe. Ale tylko po stronie francuskiej funkcjonuje zakład przerobu paliwa jądrowego. Jedyny tego rodzaju zakład w świecie mieści się na przylądu La Haque na samym krańcu półwyspu Cotentin i należy do firmy AREVA, światowego potentata w dziedzinie jądrowego recyklingu.

Marek Bielski


Tajemnice pyłu

Otacza nas wszędzie, wraz z powietrzem wdziera się do płuc, wywołuje choroby. Jego źródłem są samochody, domowe paleniska i... drzewa, zaś zbadanie jego istoty jest dla nauki równie wielkim wyzwaniem, jak penetracja dna oceanów lub powierzchni innych planet. A zatem, czy naukowcy wiedzą już, czym naprawdę jest pył zawieszony?

oprac. if

na podst. materiałów Instytutu Chemii Fizycznej PAN


INNOWACJE

Pomoc na fali

Statystyki pokazują ogrom problemu: średnio raz na miesiąc tonie statek wielkości Titanica. Z tytułu katastrof na morzu ubezpieczyciele co roku wypłacają ok. 2 mld USD, przy czym polisy te obejmują tylko naprawę statku. Wszystkich kosztów uszczerbku na życiu i zdrowiu marynarzy, utraconych ładunków, wycieków z tankowców, zerwanych kontraktów etc. – nikt nie zliczył. Orzecznictwo komisji badania wypadków morskich podaje, że w dziewięciu przypadkach na dziesięć winę za te wszystkie nieszczęścia ponosi... człowiek.

Irena Fober


GOSPODARKA

Kogeneracja zamrożona

Rządowy priorytet ciągle przewiduje, że do 2020 r. nastąpi dwukrotny, w porównaniu do 2006 r., wzrost produkcji energii elektrycznej wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji. Tymczasem kogeneracja praktycznie stanęła; jej udział w całkowitej produkcji energii elektrycznej jest taki, jak w 2007r. Energetyka ma poważny problem z emisją CO2 i niską efektywnością. A najlepsze narzędzie poprawy sytuacji jest nadal nieczynne. Kiedy wreszcie zadziała?

Zygmunt Jazukiewicz


Pożeracze CO2

Wygląda na to, że biopaliwa I generacji możemy mieć z głowy, gdyż Unia Europejska nie wspiera i nie zaleca paliw uzyskiwanych z biomasy roślin spożywczych. Na cenzurowanym jest II generacja, bo chodzi tu o rośliny energetyczne konkurujące ze spożywczymi o grunty rolne. Pozostaje generacja III i następne. U nas jest to terra incognita. Czy znów znajdziemy się w ogonie innowacji energetycznych?

Zygmunt Jazukiewicz


EDUKACJA

Aby las był bezpieczny

Odzyskać las dla ludzi i przyrody – to nieoficjalne hasło przyświecało realizatorom  projektu „Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Lasów Państwowych”.

 Henryk Piekut


ZDROWIE

Miliony utraconych lat

Powietrze, jakim oddychasz, może przesądzić o tym, czy dostaniesz udaru, zawału, raka albo czy nabawisz się przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Zanieczyszczenia powietrza powodują też wiele „lżejszych” dolegliwości, jak nawracające zapalenia oskrzeli, alergiczny katar, atopowe zapalenie skóry i częstsze ataki astmy. Ze wszystkich krajów UE gorzej niż w Polsce oddycha się już tylko w Bułgarii.

oprac. if


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to, inżynierze? O równouprawnienie napojów


Niebo nad głową. Jesienne spotkanie planet


Recenzja PT. Mądra Polska – a Polacy?


Rzeczy ciekawe z dawnych roczników Przeglądu Technicznego (34). Kryzys samowystarczalności naftowej


Felieton. Nie ma darmowej innowacyjności


Filozofia pojęć technicznych (82). Witraż


Giełda wynalazków i projektów. Nowy żer dla MEW


Wino dla inżyniera (155). Kryteria jakości wina


Parlament 500 milionów. Przeciw klonom. Technologie dobra i zła


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2015": Jakub Bernatt, Janusz Sancewicz


Wątpię więc jestem. Czysty wokal


Patronat PT: Świat w 3D. Stworzone przez człowieka


“Przegląd Techniczny” przy tym był

Tegoroczny początek roku akademickiego przeszedł prawie niezauważony. Nauka i technika oraz ich rola w gospodarce i w życiu społecznym rzadko trafiają na czołówki mediów. A do tego mamy europejski problem uchodźców i polską kampanię wyborczą. Wobec współczesnej “wędrówki ludów” i uczynienia z niej oręża walki politycznej, trudno mieć nadzieję, że Europa szybko upora się z tym problemem. Zamiast bowiem rozwiązania problemu u jego źródła, uczestniczymy w politycznym spektaklu, pełnym oskarżeń
i pomówień, i to zarówno w stosunkach wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Może jednak pomimo wielkich konfliktów wstrząsających światem i naszej, niezbyt wysokich lotów, kampanii wyborczej, warto zastanowić się nad kondycją polskiej nauki. I chociaż w ostatnich latach zainwestowano w nią duże – jak na polskie warunki – środki, to ciągle nie można mówić o zaspokojeniu potrzeb oraz zawsze właściwym ich przeznaczeniu. A ponadto do wszystkich polskich podziałów dorzucono przeciwstawienie: humanistyki – technice, praktyki – teorii. Nie sprzyja to rozwojowi nauki w jej najszerszym pojęciu. Stosunek do uchodźców i emigrantów dowodzi, iż z humanistycznymi wartościami mamy kłopot. Ciągle też współpraca na linii uczelnia-gospodarka nie osiągnęła zadowalającego poziomu, gwarantującego wysoką konkurencyjność polskiej gospodarki.

Polskie piekło króluje nie tylko w obszarze polityki i nauki, lecz pojawiło się, niestety, w działalności społecznej. Coraz częściej dla wielu ważniejsze jest nie dobro wspólne i praca na rzecz wspólnoty, stowarzyszenia czy fundacji, lecz by ich zdanie było “na wierzchu”. Oczywiście owo uznawanie tylko własnej racji jest podbudowane przekonaniem, iż jedynie jej autor jest prawy i chce dobrze. Brak szacunku dla cudzych poglądów staje się coraz powszechniejszym zjawiskiem w życiu społecznym.

W tym miejscu warto przypomnieć stwierdzenie Mikołaja Kopernika, iż zły pieniądz wypiera dobry. Ostatnio można to również odnieść do słów: złe wypierają dobre. W tym kontekście “walka” o obecność na różnych poziomach edukacji filozofii i etyki wydaje się zasadna. Co wcale nie oznacza, iż nauki techniczne, których rezultatem jest poziom cywilizacji, są mniej potrzebne. Złoty środek jest najważniejszy i tym samym kłania się królowa nauk – matematyka. Dobrze, że powróciła na maturę i “przymusza” szkołę (nauczycieli i uczniów) do większego przykładania się zarówno do przekazywania, jak i do przyswajania sekretów “matmy”. Szkoda, że nie ma już dziś w programach szkolnych propedeutyki filozofii. W parze z matematyką uczyła młodych ludzi logicznego myślenia. Jakże jest ono nam teraz potrzebne!

Powracając zaś do inauguracji roku akademickiego, warto na naszych łamach z zadowoleniem odnotować, iż “Przegląd Techniczny” służy niejednokrotnie jako źródło wiedzy o tym, co działo się na początku odradzania się po 1918 r. państwa polskiego.

Podczas tegorocznej inauguracji roku akademickiego na Politechnice Warszawskiej, która przypadła w 100-lecie odnowienia tradycji Politechniki Warszawskiej, rektor tej uczelni prof. dr hab. inż. Jan Szmidt przywołał fragment artykułu z “Przeglądu Technicznego”, który tak informował o wznowieniu na Politechnice Warszawskiej wykładów w języku polskim: “Powołana do życia Politechnika Polska w Warszawie wraca nam możliwość udzielenia młodzieży, w rodzinnym ich mieście i rodowitym języku, nauk technicznych w pełnym ich zakresie, możność posiadaną za czasów Staszica, utraconą później i przez długie lata wyczekiwaną. Pielęgnujemy ją troskliwie, gdyż ona jedna wzmocnić jest zdolna podstawy naukowe, na których technik polski opierać winien tak praktykę swego zawodu, jak całą swą działalność społeczną”.

Ewa Mańkiewicz-Cudny


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl