W numerze 14-15/2020

GOSPODARKA

Filozofia kształtowania procesów produkcyjnych

Przemysł 4.0 wymusza zmiany technologiczne, informatyczne i organizacyjne wywołane intensywną automatyzacją procesów oraz dogłębną cyfrową transformacją przemysłu. Oznacza unifikację świata rzeczywistego maszyn ze światem wirtualnym internetu i technologii informacyjnych, obejmując wszystkie etapy związane z produktem: od złożenia zamówienia do usług poprodukcyjnych. Integracja systemów produkcyjnych wskutek usieciowienia oddziałuje niemalże natychmiast na realizację procesu i to właśnie jest głównym elementem wygenerowania czwartej rewolucji przemysłowej.

prof. dr hab. inż. Bożenna Kawalec-Pietrenko

Autorka jest prezesem Pomorskiej Rady FSNT NOT


Branża pod pełnymi żaglami

Z Michałem Bąkiem, sekretarzem generalnym Polskiej Izby Przemysłu Jachtowego i Sportów Wodnych, rozmawia Zygmunt Jazukiewicz


Wyrosło w cieniu gigantów

Budowniczowie łodzi i miłośnicy jachtingu przez wiele lat pozostawali w cieniu wielkich stoczni i żeglugi handlowej. Elitarne, acz romantyczne hobby nie wydawało się poważnym aktywem gospodarczym. Może nawet uważano je za wstydliwą słabość?

jaz


Szycie jak życie

Przemysł modowy może okazać się jedną z najbardziej skrzywdzonych przez koronawirusa gałęzi przemysłu, o czym niedawno pisaliśmy na naszych łamach („Niedoceniania branża", PT 11/2020). Jedno jest pewne: po pandemii w modzie nic już nie będzie takie jak przedtem.

Irena Fober


Wszyscy jesteśmy... zecerami?

Zapis myśli ludzkiej wyrażonej słowami, zdaniami, artykułami i dziełami książkowymi, choć znany od prawieków, jest ciągle aktualny. Jego techniczna realizacja to pasjonująca historia wynalazków, a tym samym zawodów, które się nimi posługiwały.

Marel Bielski


RELAKS

Sztuka dostępna 7/24

Ogłoszony w połowie marca lockdown sprawił, że drzwi zamknęły m.in. placówki kulturalne. A tymczasem muzea jeszcze szerzej otworzyły online swoje podwoje...

Jerzy Bojanowicz


Pod rękę z chmurką

Od zarania cywilizacji technicznej człowiek starał się wykorzystać jej zdobycze do ulepszenia i ułatwienia życia. Nie wszystkie jednak wynalazki mogą nam zastąpić kontakt z drugim człowiekiem i przyrodą. Przekonaliśmy się o tym w czasie, gdy większość z nas z powodu pandemii pozostała w domu.

Marek Bielski


Zagospodarowanie rekreacyjno-turystyczne LKP „Lasy Elbląsko-Żuławskie”

W latach 2014–2015 Biuro Urządzania  Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Gdyni wykonało na zlecenie Nadleśnictwa Elbląg „Koncepcję zagospodarowania rekreacyjno-turystycznego dla obszaru Leśnego Kompleksu Promocyjnego Lasy Elbląsko-Żuławskie, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów leśnych”. Projekt zrealizowano w ramach zadań „Jednolitego Programu Gospodarczo-Ochronnego LKP Lasy Elbląsko-Żuławskie”, zgodnie z założeniami sformułowanymi w „Strategii Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe na lata 2014–2030”.

oprac. H. Piekut


Czarna alternatywa

Podczas „pandemicznych” wywiadów online dwa drugie plany wybiły się w tym roku na pierwszy plan. Pierwszy to półki z książkami albo przynajmniej biblioteczna tapeta. Drugi – hipsterskie urządzenia do parzenia kawy w tle.

Irena Fober


INFOTECHNOLOGIE

Po głosie cię rozpoznam!

Wypowiedź prof. dr. hab. inż. Andrzeja Dobrowolskiego, dziekana Wydziału Elektroniki Wojskowej  Akademii Technicznej, w Panelu Dyskusyjnym XXI Konferencji Okrągłego Stołu  2020, zorganizowanej 17 maja przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich w ramach Światowego Dnia Społeczeństwa Informacyjnego.

oprac. boj


INFRASTRUKTURA

Naprawianie urbanistyki i... urbanistów.

Planiści wyglądają na bezradnych wobec rosnącego chaosu przestrzennego. Ożywili się, gdy Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju rozpoczęło prace nad projektem nowego Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organizacje urbanistów włączyły się do dyskusji o Ustawie, odsłaniając jednocześnie problemy swojego zawodu.

Zygmunt Jazukiewicz


NAUKA

Biometria, interfejsy człowiek-komputer i powszechna inwigilacja

Artykuł powstał na podstawie materiałów przygotowanych przez autora do debaty technicznej „Narzędzia ICT na rzecz realizacji celów Agendy 2030 wobec wyzwań współczesności”, przeprowadzonej podczas obrad XXI Konferencji Okrągłego Stołu Stowarzyszenia Elektryków Polskich (telekonferencja odbyła się 15.05.2020). W artykule omówiono współczesną strukturę informacyjną internetu rzeczy i wszechrzeczy oraz usług chmurowych pod kątem wykorzystywanych obecnie biometrycznych interfejsów człowiek-komputer. Przedstawiono ogromne znaczenie tych technologii dla bezprecedensowych, wręcz rewolucyjnych procesów zmian sposobu, stylu, organizacji i kultury technicznej życia, zachodzących we współczesnych społeczeństwach, ale także niebezpieczeństwa i zagrożenia wynikające ze znacznej redukcji prywatności ludzi wskutek nieuchronnej, powszechnej inwigilacji za pomocą wszechogarniających technologii biometrycznych.

prof. dr hab. inż. Adam Dąbrowski, przewodniczący Polskiej Sekcji IEEE, Politechnika Poznańska, Wydział Automatyki, Robotyki i Elektrotechniki, Zakład Układów Elektronicznych i Przetwarzania Sygnałów.


Zagadnienie zdatności obiektów budowlanych służących obronności państwa w problematyce inżynierii bezpieczeństwa

Podczas okresowych kontroli dokonuje się sprawdzenia stanu technicznego i oceny przydatności obiektu budowlanego służącego obronności państwa do dalszego bezpiecznego użytkowania poprzez:

• zidentyfikowanie symptomów zużycia technicznego obiektu;

• oszacowanie wpływu tego zużycia na właściwości użytkowe i sprawność techniczną obiektu budowlanego.

W referacie zaproponowano ocenę stanu technicznego obiektów budowlanych bazującą na logice czterowartościowej.

dr. architekt Adam Baryłka, Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego Sp. z o.o., Warszawa


Lato z niebem pełnym planet

Niezależnie od pogodowych zawirowań i różnych definicji lata, momenty początku i końca zarówno tej, jak i pozostałych trzech pór roku, najprecyzyjniej są określone przez czynniki astronomiczne. Za początek astronomicznego lata przyjmuje się moment letniego przesilenia, czyli osiągnięcia przez Słońce punktu Raka, najwyższego punktu jego pozornej rocznej wędrówki na tle gwiazd.

Jan Desselberger


INŻYNIER

Z historii Towarzystw Technicznych (7). O sposobach współdziałania polskich gazowni

We wrześniu 1912 r. odbył się VI Zjazd Techników Polskich w Krakowie na odmiennej niż to bywało dotychczas zasadzie. Był zespołem aż ośmiu Zjazdów zawodowych. Jego hasłem było „zapoczątkowanie organizacyi Techników według pracy zawodowej, stworzenie samoistnych zrzeszeń zawodowych, które będą w przyszłości decydować – jako najodpowiedniejsze instytucye – o własnych sprawach”. Na podstawie archiwalnego egzemplarza Przeglądu Technicznego (21/1913) przytaczamy fragmenty jednego z referatów wygłoszonego na tym Zjeździe.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to inżynierze? Politechniczne elekcje


Recenzja PT: Maszyna taka jak my


Felieton. Turystyka z tarczą?


Filozofia pojęć technicznych (160). Miareczkowanie


Giełda wynalazków i projektów. WAT-owscy cybernadzorcy

Sukcesy Wydziału Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej na ostatniej wystawie IWIS 2019 związane są niemal wyłącznie z bardzo zaawansowanymi systemami teleinformatycznymi. O oryginalności tych rozwiązań w równym stopniu decyduje oprogramowanie, co sprzęt i jego praktyczne walory eksploatacyjne.

jaz.


Wino dla inżyniera (240): Poprawne otwieranie wina


Parlament 434 milionów: Oddech dla turystyki, Przyjeżdżają pracownicy


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2020": Tadeusz Sondej, Adam Tarniowy


Wątpię więc jestem. Ośmielam się proponować


Efekty-defekty


Technika na codzień


Czasem słońce, czasem deszcz

W Polsce najszybciej ze wszystkich sektorów OZE rozwija się fotowoltaika, która jest głównym obszarem inwestycji w elektroenergetyce odnawialnej: łączna moc zainstalowana w źródłach fotowoltaicznych na koniec 2019 r. wzrosła o ok. 900 MW i wyniosła prawie 1500 MW, co w Unii Europejskiej ulokowało nas za Hiszpanią, Niemcami, Holandią i Francją, a m.in. przed Włochami, nad którymi przecież jest więcej słońca! W maju br. moc zainstalowana przekroczyła 1950 MW. Trywializując można powiedzieć, że to najważniejsza konkluzja raportu „Rynek Fotowoltailki w Polsce 2020” opublikowanego przez Instytut Energetyki Odnawialnej. W tym roku Polska zachowa tempo wzrostu mocy zainstalowanej i utrzyma się na 5. miejscu w UE. IEO ocenia, że na koniec 2020 r. moc zainstalowana w PV w Polsce może osiągnąć 2,5 GW.

Największy przyrost nowych mocy jest w segmencie mikroinstalacji, co oznacza dużą aktywność prosumentów indywidualnych i biznesowych. W 2019 r. zainstalowali 640 MW (prawie 3-krotny wzrost rok do roku), a w I kwartale br. przyłączono do sieci już ok. 300 MW. To także zasługa prosumentów. Wynika to z zainteresowania produkcją energii we własnym zakresie, dostępnych programów wsparcia i przyjaznych regulacji prawnych, m. in. ulg podatkowych. Funkcjonujący od roku program „Mój Prąd” oraz wieloletnie wsparcie unijne w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych są filarem trwałego rozwoju sektora prosumenckiego. Krótko mówiąc: Polki i Polacy – oczywiście, jeśli mogą – biorą sprawy w swoje ręce i stawiają coraz tańsze panele fotowoltaiczne na dachach domów lub w ogródkach. Dzięki nim, choć nie można zapominać o instalacjach przemysłowych, w 2025 r. całkowita moc zainstalowana w fotowoltaice może osiągnąć 7,8 GW, co oznacza, że przekroczy zakładaną w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) moc na 2030 r.

Podobnie rośnie zainteresowanie zagospodarowaniem popularnej deszczówki, przede wszystkim do podlewania przydomowych ogródków oraz terenów zielonych w miastach (w krajach zachodnich również do spłukiwania wody w  domowych toaletach), na co istotny wpływ ma również ekonomia: deszczówka jest za darmo! Instalacje te mają też zapobiegać – choć na małych obszarach – suszy. Dziś retencjonujemy zaledwie 6,5% wody opadowej. Dla porównania: to zaledwie 1/3 tego, co przeciętnie jest retencjonowane w Unii Europejskiej; by pokazać najbardziej wzorcowy przykład – Hiszpanię, gdzie retencjonowane jest 45% wody. Chcielibyśmy, by w Polsce w ciągu 10 lat było zatrzymywane 15% wody opadowej – to będzie i tak dużo" – powiedział 2 czerwca w Sulejówku Andrzej Duda. Zachęcał do budowy maleńkich zbiorniczków, oczek wodnych i zbiorników podziemnych, w których właśnie wody opadowe będą zbierane, a później wykorzystywane do podlewania naszego ogródka, byśmy nie brali w tym celu wody z sieci.

Nazwanym szybko przez internautów programem „oczko plus” reklamował „Moją Wodę”, a dokładnie realizację inwestycji w ramach ogłoszonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 17.03.2020 r., a więc 2,5 miesiąca wcześniej, naboru na dofinansowanie projektów z zakresu „Łagodzenie zmian klimatu i adaptacja do ich skutków”, których efektem ma być zwiększenie odporności miast na negatywne zjawiska wynikające ze zmian klimatu oraz adaptacja do nich poprzez realizację inwestycji w zakresie zielono-niebieskiej infrastruktury w miastach poniżej 90 tys. mieszkańców. To m.in. lepsze zarządzanie zasobami wodnymi, np. przez retencję wody, na co w latach 2020-2024 przeznaczono 23 mln euro, tj. 99,4 mln zł, ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2014-2021.

Ale miasta nie czekały na zachętę prezydenta. Sopot od blisko dekady dofinansowuje inwestycje wykorzystujące wodę deszczową, m.in. do podlewania przydomowych ogródków. A nie jest jedynym samorządem wspierającym mikroretencję. Deszcz „łapią” m.in. mieszkańcy Wrocławia, Sosnowca, Krakowa, Lublina, Bielska-Białej i Torunia.

Bo liczą. Pieniądze i na siebie!

Jerzy Bojanowicz


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl