W numerze 16-17/2020

100-LECIE BITWY WARSZAWSKIEJ

Pięć wojen na raz

Na temat sytuacji Polski w latach 1919-1920 przywołajmy opinię naocznego świadka tamtych wydarzeń, szefa brytyjskiej misji wojskowej w Polsce.

oprac. MB


Cud kwatermistrzów 1920

Wypowiedź prof. dr hab. inż. Wojciecha Żurowskiego, prorektora Uniwersytetu Technologiczo-Humanistycznego w Radomiu.

not. MB


Węgierska pomoc wielkiej sprawie

Podczas zbrojnych konfliktów w 1918-1920 Polska była zdana na import dział, karabinów i nabojów. Tymczasem dostawy w przede dniu ofensywy sowieckiej ustały. Bolszewicy prowadzili bardzo aktywną politykę antypolską

Marek Bielski


Szyfrowy cud nad Wisłą

Za początek wojny polsko-bolszewickiej uznaje się 14 lutego 1919 r, kiedy doszło do pierwszych starć regularnych oddziałów Wojska Polskiego z Armią Czerwoną koło białoruskiego miasteczka Mosty, niedaleko Szczuczyna Chwilowo powstrzymało to uderzenie nieprzyjaciela w kierunku Niemna i Bugu, w ramach zaplanowanej przez Lenina operacji „Cel Wisła”.

Jerzy Bojanowicz


GOSPODARKA

Koleje zwolna ruszają

Z Adrianem Furgalskim prezesem Zespołu Doradców Gospodarczych TOR rozmawia Zygmunt Jazukiewicz


... i inwestują

Zarządzanie infrastrukturą, tzn. siecią kolejową i prowadzenie nowych inwestycji na kolei należy do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., w której większość udziałów ma Skarb Państwa. Spółka przygotowała w 2017 r. plan biznesowy, według którego prowadzi obecnie m.in. Krajowy Program Kolejowy, największy w historii polskich kolei.

Jaz.


Haloizyt uniwersalny

Ciągle odkrywane są nowe minerały, choć nam się wydaje, że skorupa ziemska nie kryje już żadnych tajemnic. Są też takie, jakie znamy od wielu lat, ale dopiero od niedawna zaczynamy odkrywać ich niesamowite właściwości. Do nich należy tajemniczy haloizyt.

jaz.


Ginące zawody (5): Kopersztychy, czyli przestroga dla introligatora

Koniec wieńczy dzieło – mawiali starożytni. Książka i czasopismo, aby trafiły do czytelnika muszą być oprawione. Warto uzmysłowić sobie, że wymagania wobec pracującego obecnie introligatora, różnią się diametralnie od tych, jakie stawiano przed tą profesją jeszcze przed wynalezieniem druku.

Marek Bielski


NAUKA

Mapa wiedzy i jej znaczenie w cyklu życia obiektu budowlanego

We współczesnym świecie wiedza jest traktowana jako kolejny zasób niezbędny do rozwoju cywilizacji. Ważnym elementem są informacje, dzięki którym możesz aktualizować wiedzę, a tym samym tworzyć kompendium wiedzy. Wiedza i jej organizacja są szczególnie przydatne w budownictwie. W artykule zaproponowano mapę wiedzy, która jest zapisem wiedzy dziedzinowej. Wyznaczono pola, a polom przypisano ważne elementy w cyklu życia obiektu.

dr hab. inż. Jerzy Obolewicz, Politechnika Białostocka, Instytut IBOA,

dr inż. arch. Adam Baryłka, Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego, Instytut IBOA.


Inżynieria bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia na budowie

Dawne bezpieczeństwo i higiena pracy w budownictwie, popularne BHP, dziś nabiera większego znaczenia i powinno być traktowane szerzej jako inżynieria bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Budowa bowiem stała się złożonym miejscem pracy, które należy analizować kompleksowo a procesy budowlane formułować w ujęciu systemowym. W artykule scharakteryzowano aspekty inżynierii bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia współczesnej budowy.

dr hab. inż. Jerzy Obolewicz, Politechnika Białostocka, Warszawa,

dr inż. arch. Adam Baryłka, Centrum Rzeczoznawstwa Budowlanego, Warszawa


INNOWACJE

Kamperowa inwazja

W bieżącym roku, ze względu na rozprzestrzenianie się koronawirusa, bardzo dużym zainteresowaniem cieszą się samochody kempingowe, zwane też kamperami. Pozwalają one na wygodną podróż całej rodziny i utrzymywanie odpowiedniego dystansu.

Johannes Hummel, Erwin Halentz


Kompozytowy bój o przestrzeń

Dwusilnikowy samolot pasażerski A350, najnowsze dzieło Airbusa, produkowany jest w zakładzie tej firmy w Tuluzie we Francji w liczbie dziesięciu egzemplarzy na miesiąc. Każdy z tych samolotów powstaje dzięki łańcuchowi dostawców z całego świata, integrując 3,5 mln komponentów w jeden produkt.

Maciej Kamyk


ZDROWIE

Nie prosta... ta sprawa

Rak prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn – co roku w naszym kraju diagnozuje się niemal 17 tys. przypadków. Głównym czynnikiem ryzyka jest wiek.

if


Najlepsza klima to zima

Niedawno wysłuchałem audycji wspomnieniowej nawiązującej do podróży Polaków po Europie. Przypomniano w niej, że w latach 70. ulubionym wakacyjnym kierunkiem była Bułgaria. Z Warszawy do Burgas jest ok 2000 km.

Henryk Piekut


RELAKS

Z arcyksiążęcego żużla

Owcom, hucie i kopalniom zawdzięcza uzdrowisko Ustroń swoje powstanie i renomę. Kto o tym pamięta dzisiaj, kiedy miasto zostało bohaterem dwóch sezonów „Sanatorium miłości”?

Irena Fober


Ucieszeni w Cieszynie

Tak jak Bruksela ma swoją fontannę – siusiającego chłopczyka Manneken Pis, do którego dochodzi się zaułkiem z Grote Markt, tak i Cieszyn, przy bocznej, stromej, brukowanej kocimi łbami uliczce poniżej rynku, ma swój pomnik – Studnię Trzech Braci, z którą chętnie fotografują się turyści.

Irena Fober


Radiostacja z historią

Najwyższa w Europie wolnostojąca drewniana konstrukcja, a zarazem najwyższa drewniana wieża nadawcza na świecie, zabytek techniki, symbol Gliwic – to świadek pierwszej zbrodni II wojny światowej. I bohaterka pierwszego udokumentowanego
historycznie fake newsa.

Irena Fober


INŻYNIER

Z historii Towarzystw Technicznych (8): O zachowaniu wody i powietrza w czystości

Stowarzyszenie Techników w Warszawie na posiedzeniu w dniu 20 grudnia 1912 roku zajmowało się m. in. „sprawą noweli do prawa o zachowaniu wody i powietrza w czystości”. Referentem „Wuzup” (Wydz. Urz. Zdr. Użyt. Publ.) był p. E. Sokal. Na podstawie archiwalnego egzemplarza „Przeglądu Technicznego” nr 1 z 1913 r., przytaczamy fragmenty sprawozdania z tego posiedzenia, zachowując oryginalną pisownię.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski


WSPOMNIENIE

Grzegorz Zalot


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to inżynierze? Nowi rektorzy zdalnie


Felieton. Kryzys nie zwalnia od odpowiedzialności


Recenzja PT: Zrób to sam


Filozofia pojęć technicznych (161). Czyszczenie


Giełda wynalazków i projektów. Wieczne zasilanie, pomiary na medal

Wynalazki z Politechniki Śląskiej stanowiły jedną z ciekawszych ekspozycji na katowickich XIII Targach INTARG w 2020 r. Nagrodzono aż siedem z nich, a jeden z projektów uzyskał platynowy medal - najwyższe wyróżnienie Targów. Politechnika pokazała jedną ze swoich najmocniejszych stron - konstrukcję urządzeń pomiarowych i nowe kompozycje materiałowe na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym oraz w Instytucie Fizyki - Centrum Naukowo-Dydaktycznym.

jaz.


Wino dla inżyniera (241): Moda na Jumillę


Parlament 434 milionów: Dla producentów żywności, Nowe struktury, Niemieckie propozycje


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2020": Jerzy Peszke, Krzysztof Piotrowski


Wątpię więc jestem. Skończyły się żarty


Efekty-defekty


Sygnały o technice


Rok polskiego cudu

Dla pokolenia wychowanego przez rodziców i dziadków, którzy przeżyli odrodzenie w 1918 r. państwa polskiego i obronienie go w 1920 r., rocznice 100-lecia tych wydarzeń są ważnymi datami. Niezależnie bowiem od poglądów politycznych, komentarzy historyków i tego wszystkiego, co przeżyli Polacy, tamte wydarzenia sprzed 100 laty zadecydowały o losach Polski i w dużej mierze Europy.

Odrodzone niespełna dwuletnie państwo zostało zmuszone do walki zbrojnej (na kliku frontach) o przebieg granic i o uznanie ich na forum międzynarodowym. Trzeba bowiem było zbudować po 123 latach niebytu państwo nowoczesne, mogące konkurować z rozwiniętym cywilizacyjnie światem Zachodu, który nie zawsze sprzyjał aspiracjom Polaków.

Powrót Polski na mapę polityczną świata potwierdził – nie bez walki i wysiłku polskiej delegacji – Traktat Wersalski, zawarty przez państwa Ententy z Niemcami 28 czerwca 1919 r. w Wielkiej Sali Lustrzanej Wersalu pod Paryżem. Ale pół roku wcześniej 12 stycznia 1919 r. Rosja bolszewicka rozpoczęła akcję „Tarcza Wisła”, której celem było opanowanie Polski i pomoc w rewolucji robotniczej, która wybuchła w Republice Weimarskiej (Niemczech). Młode, zacofane gospodarczo, niespójne pod względem prawa, infrastruktury i w wielu innych dziedzinach państwo musiało więc nie tylko budować, ale szykować się do wojny. Na podkreślenie zasługuje patriotyczna postawa obywateli państwa, który jeszcze przed dwoma laty nie istniało. Jakże inną była postawa Polaków w wojnie polsko-bolszewickiej, niż reakcja dużej części społeczeństwa wobec Legionów Piłsudskiego, co pobrzmiewa nawet w pieśni „Pierwsza Brygada” – „Już skończył się czas kołatania, do waszych serc, do waszych kies”.

Odzyskana Niepodległa, będąca spełnieniem marzeń pokoleń Polaków, zrywających się co kilkanaście lat do walk (niestety przegranych) z zaborcami, dodała obywatelom młodego kraju sił i ducha do walki ze znacznie liczniejszym wrogiem.

Bitwa Warszawska, zwana „Cudem nad Wisłą” (nota bene użyte tu słowo cud jest w wielu źródłach różnie tłumaczone) była sukcesem odniesionym niewyobrażalnym wysiłkiem i ofiarami. W jej wyniku poległo 4,5 tys. żołnierzy polskich, 22 tys. odniosło ciężkie rany, 10 tys. uznano za zaginionych. 25 tys. żołnierzy Armii Czerwonej poległo lub było ciężko rannych, 64–65 tys. trafiło do niewoli polskiej, a 45 tys. internowali Niemcy. Polacy zdobyli 231 dział oraz 1023 ciężkich karabinów maszynowych. Cud nad Wisłą nie kończył walk, pozwolił Polakom na przejęcie inicjatywy.

O zwycięstwie zadecydowała, wygrana przez Polaków, bitwa nad Niemnem. Po przegrupowaniu sił Rosjanie wystawili do niej 73 tys. żołnierzy i 220 dział. Dowodzący armią rosyjską gen. M. Tuchaczewski liczył na wsparcie nowych jednostek. Polacy zgromadzili 67 tys. żołnierzy (plus 30 tys. w odwodzie) i 432 działa. Bitwa nad Niemnem trwała od 25 do 28 września 1920 r. (walki o Lidę). I to ona przesądziła o losach wojny. Jej wynikiem był Traktat Ryski, zawarty pomiędzy Rosją bolszewicką, Ukrainą bolszewicką i Polską. Określał przebieg granicy między podpisującymi traktat państwami. Praktycznie były one zbieżne (z małymi odchyłkami) z granicą II zaboru.

Większość historyków europejskich umieszcza Bitwę Warszawską na liście 20 przełomowych bitew świata. Edgar Vincent d’Abernon (1857–1941), brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, przypisał jej na tej liście 18. miejsce. Zwycięstwo Polski nie tylko ocaliło naszą niepodległość, ale zahamowało pochód Armii Czerwonej na Zachód i opanowanie Europy przez ideologię rewolucji socjalistycznej.

Czcząc bohaterów tamtych zmagań i znając dalsze losy świata (II Wojna Światowa ) warto pamiętać, że wobec zagrożenia bolszewickiego praktycznie cały naród zmobilizował się (nie bacząc na różnorodne podziały) do obrony kraju. Na marginesie tych obchodów rodzi się więc (oby nie retoryczne) pytanie, czy tylko śmiertelne niebezpieczeństwo potrafi nas zjednoczyć?

Ewa Mańkiewicz-Cudny


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl