Nowa chemia na raka


11-08-2017 21:24:23

Katarzyna Malarz, doktorantka w  Zakładzie Chemii  Organicznej na Wydziale Matematyki, Fizyki i  Chemii Uniwersytetu Śląskiego.

PARĘ ZDAŃ Z CV

Absolwentka Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego, tytuł magistra otrzymała w 2013 r.  w  specjalności biotechnologia. Przygotowywanie pracy magisterskiej pod kierownictwem prof. Ewy Kurczyńskiej pozwoliło jej udoskonalić warsztat naukowy i zgłębić wiedzę z zakresu biologii komórki oraz zaawansowanych technik mikroskopowych. Podczas studiów aktywnie brała udział w pracach dwóch kół naukowych w dziedzinie genetyki („Generation”) oraz biologii komórki („Cytofile”). W 2016 r. pracowała jako technik w Katedrze Biologii Komórki na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska UŚ.

WYNALAZKI, PATENTY, WDROŻENIA

Jej praca badawcza związana jest z leczeniem chorób nowotworowych. Poszukuje nowych, skutecznych środków do ogólnego stosowania w onkologii. Decydując się na studia doktoranckie, nieprzypadkowo wybrała grupę dr. hab. Roberta Musioła, który prowadzi innowacyjne badania w  zakresie poszukiwania nowych związków o potencjalnym działaniu antynowotworowym oraz bada charakterystykę mechanizmu działania tych związków na poziomie molekularnym. Nowa tematyka badawcza, a także zmiana modelu roślinnego na model „zwierzęcy” (komórki nowotworowe w hodowli in vitro), wymagały od niej samodoskonalenia w nowej dziedzinie.

Podczas studiów doktoranckich eksplorowała pochodne tiosemikarbazonu, glikokoniugatów, chinoliny, styrylochinoliny, styrylochinazoliny oraz nanocząstek. Każdą grupę tych związków badała pod kątem charakterystyki możliwego mechanizmu działania w  komórkach nowotworowych oraz potencjalnego zastosowania w  rozmaitych terapiach antynowotworowych, m.in. w terapii fotodynamicznej (PDT), jak również w terapiach wykorzystujących wywołanie stresu oksydacyjnego. Szczególnie interesują ją chelatory żelaza, które generując reaktywne formy tlenu, przyczyniają się do zmiany równowagi komórkowej i wywołania stresu komórkowego, a w konsekwencji śmierci komórkowej. Do tej grupy należą tiosemikarbazony (TSC), które mają wysoki potencjał aplikacyjny jako adiuwanty. Przygotowując pracę doktorską, wykazała, iż połączenie TSC z  dostępnymi i stosowanymi dzisiaj lekami sprawia, że leki te stają się bardziej cytotoksyczne dla komórek raka jelita grubego. Badania te są przedmiotem zgłoszenia patentowego oraz kilku publikacji w wysokopunktowanych czasopismach. Kolejnym tematem jej badań jest grupa styrylochinolin, które mają znakomite właściwości antynowotworowe, a co więcej, mechanizm ich działania, w sposób niezależny od białka p53, w znacznym stopniu nadaje im wysoki potencjał aplikacyjny w leczeniu raka jelita grubego. Przedmiot tych badań został zaprezentowany w  zgłoszeniu patentowym oraz publikacji w Plos One (2015). Grupa tych związków, oprócz wspomnianych już własności antynowotworowych, ma również znakomite właściwości fizykochemiczne, które pozwalają na ich zastosowanie jako barwników fluorescencyjnych.

Od 2016 r. zajmuje się charakterystyką biologiczną kilku pochodnych para-iminostyrylochinolin, a także styrylochinolin, które okazały się doskonałymi organello – specyficznymi barwnikami. Ponadto okazało się, że kilka z tych związków może być wskaźnikiem zawartości metali w komórkach nowotworowych, np. cynku, który ma ogromne znaczenie w  trakcie proliferacji komórkowej i progresji cyklu komórkowego. Badania te są przedmiotem kilku zgłoszeń patentowych. Potencjał innowacyjny i  aplikacyjny badań prowadzonych przez Katarzynę Malarz jest bardzo duży, a uzyskanymi patentami mogą w przyszłości zainteresować się polskie i światowe firmy farmaceutyczne, które – w sytuacji, gdy udział nowotworów w ogólnej liczbie zgonów jest coraz większy, a prognozy na kolejne lata są niekorzystne – poszukują nowych, skutecznych leków i terapii. Jest współautorką 7 zgłoszeń patentowych.

PUBLIKACJE, KONFERENCJE, AKTYWNOŚĆ NAUKOWA

Opublikowała 9 artykułów naukowych (Indeks Hirscha – 2, liczba cytowań – 10), kilka kolejnych publikacji jest w przygotowaniu. Ma na swoim koncie 5 wystąpień na konferencjach naukowych. Brała udział (jako wykonawca) w dwóch projektach finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki (NCN): „Głębsze spojrzenie na spektrum aktywności styrylochinolin” oraz „Aktywność przeciwnowotworowa pochodnych tiosemikarbazonu”. W  2017 r. została kierownikiem grantu NCN „Preludium”, w ramach którego realizuje projekt „Spojrzenie na aktywność biologiczną i  mechanizm działania nowych pochodnych styrylochinazoliny jako inhibitorów kinaz tyrozynowych”.

PRYWATNIE

Praca naukowa jest dla mnie zabawą w poszukiwanie skarbów. Każdy nowy projekt to kolejne duże wyzwanie – zagadka, której rozwiązanie sprawia mi dużą radość i ogromną satysfakcję. Cieszę się, że mogę coś robić w dziedzinie, w której się sprawdzam. Istotą w pracy naukowej jest solidność, kreatywność, a  przede wszystkim pasja. Oczywiście zdarzają się wzloty i upadki, nieudane eksperymenty, lecz wytrwałość i determinacja w dążeniu do celu pozwala na końcowy sukces. W nauce ważna jest również współpraca w zespole pełnym otwartych, pomocnych i kompetentnych ludzi, którzy wspierają, pocieszają i mobilizują do dalszej pracy.

 Wolny czas często spędza aktywnie, jeżdżąc na rowerze i biegając. Jej największym zamiłowaniem jest wioślarstwo oraz ergometr wioślarski, czego dowodem są liczne sukcesy w Akademickich Mistrzostwach Śląska oraz Polski. Lubi podróżować, kocha góry. Jest miłośniczką książek fantastycznych oraz kryminałów, a  także muzyki progresywnej.

if

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl