Wynalazki piórem pisane


27-12-2017 14:47:23

dr hab. Krystyna Wrześniewska-Tosik, profesor Instytutu Biopolimerów i Włókien Chemicznych, kierownik Zespołu Biokompozytów Keratynowych

Parę zdań z CV

Absolwentka Wydziału Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Łódzkiego. Tytuł doktora nauk technicznych uzyskała w 1997 r. na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej, habilitację w dyscyplinie inżynierii materiałowej zrobiła w 2016 r. na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technicznego w Szczecinie. Pracę naukową rozpoczęła w Instytucie Włókien Sztucznych na Politechnice Łódzkiej, a od 1988 r. pracuje w Instytucie Biopolimerów i Włókien Chemicznych w Łodzi, w którym w 2016 r. objęła stanowisko profesora nadzwyczajnego. Doświadczenie naukowe zdobywała w zagranicznych ośrodkach naukowo-badawczych w Finlandii, Norwegii i Słowacji.

Wynalazki, patenty, wdrożenia

Prowadziła badania związane z wykorzystaniem oraz modyfikowaniem polimerów naturalnych, jak chitozan, celuloza, ligniny. Jest wybitną specjalistką w zakresie wykorzystania keratyny z materiałów odpadowych, głównie z piór.

Znalazła rewelacyjny sposób na praktyczne wykorzystanie odpadu do tej pory niemal niezbadanego i niezagospodarowanego, a przy tym tak powszechnego, banalnego, niewdzięcznego i – wydawałoby się – „nieprzerabialnego”, jakim są ptasie pióra z ubojni drobiu.

Wraz ze wzrostem spożycia kurczaków stale rośnie ilość tego nieulegającego biodegradacji odpadu – w skali całego świata są to miliony ton kurzego pierza, w Polsce ponad 100 tys. t rocznie. Mimo tej ogromnej skali i swoich znakomitych właściwości, pióra to egzotyczny, trudny do przetwórstwa dodatek – są lekkie, pylą, mają zróżnicowaną strukturę. Dopiero odpowiednio oczyszczone i rozdrobnione pióra, które składają się w ok. 96% z czystego białka, keratyny, stają się podstawą nowej generacji kompozytów polimerowych. Ich wykorzystanie jest tak różnorodne, że ogranicza je tylko... wyobraźnia. Mogą być np. surowcem do wyrobu materiału „papieropodobnego”, który nabiera wszystkich najlepszych cech piór – jest lekki, hydrofobowy, trudniej się pali, a naturalna zawartość aminokwasów siarkowych nadaje właściwości antygrzybiczne. „Papier” z piór doskonale nadaje się na opakowania chroniące cenne zbiory biblioteczne, można robić z niego abażury i tapety, jako podkład do obrazów jest także fantastycznym materiałem dla artystów. Dzięki niemu można by też zaoszczędzić wiele drzew.

Ale to nie jedyne możliwe zastosowanie ptasich piór. Odpowiednio przygotowane, można je wykorzystać jako naturalny antypiren do uniepalniania tworzyw polimerowych, tj. PP, PU, PE, które powszechnie stosuje się m.in. w budownictwie i meblarstwie. Z rozdrobnionych piór powstała również mata włóknista do usuwania zanieczyszczeń ropopochodnych. Możliwości zastosowań jest więcej. Biokompozyty keratyny z celulozą, alginianem i chitozanem można formować w postaci gąbek o bardzo rozbudowanej powierzchni. Może to być doskonały nośnik leków o przedłużonym działaniu, np. antybiotyków.

Jest kierownikiem polskiej części finansowanego przez Komisję Europejską projektu KaRma2020 (Industrial Feather Waste Valorisation for Sustainable KeRatin Based Materials – Horyzont 2020), realizowanego przez 16 partnerów z UE sektora nauki i przemysłu. W ramach projektu powstają kompozytowe włókniny z dodatkiem włókien keratynowych z piór o specyficznych, różnych własnościach barierowych. Włókniny hydrofobowe można wykorzystać do konstrukcji wałów przeciwpowodziowych, z kolei włókniny o właściwościach samogasnących skutecznie chronią przed ogniem.

Duży potencjał wdrożeniowy ma również przygotowywany właśnie projekt, w którym pióra, odpad z ubojni, zostanie zagospodarowany do wytwarzania specjalnych włóknin okrywowych do stosowania w trudnym terenie.

Każdy opracowany przez jej zespół materiał kompozytowy, zawierający rozdrobnione włókna drobiowe, został opatentowany – jest autorką bądź współautorką 36 patentów krajowych i 3 zagranicznych.

Nagrody

Innowacyjne rozwiązania zdobyły 42 nagrody zespołowe i 14 indywidualnych na krajowych i międzynarodowych targach i wystawach wynalazków w Katowicach, Warszawie, Brukseli, Paryżu, Casablance, Taipei, Londynie, Hammamecie, Stambule, Barcelonie, Bangkoku, Kaohsiung, Kunshan, i Osijek. Została uhonorowana srebrnym medalem Europejskiej Społeczności Kobiet Wynalazczyń i Innowatorek EUWIIN (Sztokholm 2013), tytułem Lider Innowacji w kategorii Kobieta Wynalazca, przyznanym przez Fundację Haller Pro Inventio (2016), The Best Inventor 2014 oraz Innova Women of the Year 2017 w Osijek. Za działalność na rzecz rozwoju biotechnologii została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi. W latach 2009-2015 otrzymała Krzyż Kawalerski, Oficerski i Komandorski Królestwa Belgii (Brussels Eureka Innovation Award) a także Europejski Krzyż Kawalerski, Oficerski i Komandorski orderu wynalazczości (European Innovation Award).

Publikacje, konferencje, aktywność naukowa

Jest autorką i współautorką 45 publikacji naukowych, opracowania monograficznego „Nowoczesne materiały kompozytowe zawierające włókna keratyny” oraz 84 referatów prezentowanych na międzynarodowych konferencjach naukowych.

Prywatnie

Pielęgnuje kwiaty w ogrodzie, gotuje, słucha muzyki. Podczas wakacji nie interesują ją 5-gwiazdkowe hotele, ceni za to bliskość przyrody. Jeździ konno, uwielbia tańczyć i długie spacery z ukochanym psem.

Praca w Instytucie sprawia mi ogromną satysfakcję. Zawsze chciałam pracować naukowo i jestem szczęśliwa, że mogę to właśnie robić. O emeryturze nie myślę, ale cieszę, że moi dwaj synowie są już dorośli. Jest mi teraz łatwiej pogodzić pracę naukową z domowymi obowiązkami, ponieważ rodzina wciąż jest dla mnie najważniejsza. if

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl