Giełda wynalazków i projektów. Badacze po półwieczu


24-02-2018 19:30:50

W styczniu 2018 r. minęła 50. rocznica powołania Centralnego Ośrodka Badawczo-Projektowego Górnictwa Odkrywkowego POLTEGOR we Wrocławiu (obecnie Poltegor - Instytut Górnictwa Odkrywkowego). Ośrodek znany jest z prac badawczych i wdrożeń technologii ważnych dla wydobycia węgla brunatnego w Polsce.

Instytut realizuje wiele projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. W ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG) koordynował projekt „Mechatroniczny system sterowania, diagnostyki i zabezpieczeń w maszynach górnictwa odkrywkowego”, który zwiększył efektywność, bezpieczeństwo eksploatacji i konkurencyjność górnictwa węgla. Innym strategicznym kierunkiem działania są badania nad opracowaniem i wdrożeniem czystych technologii przetwarzania energetycznego węgla brunatnego, podnoszące bezpieczeństwo energetyczne kraju. Mają na celu określenie możliwości oraz warunków podziemnego zgazowania węgla brunatnego dla złóż, które nie spełniają kryteriów eksploatacji odkrywkowej.

Instytut rozpoczął realizację projektu „Strategie i scenariusze technologiczne zagospodarowania i wykorzystania złóż surowców skalnych” (PO IG) z udziałem licznych ośrodków naukowo-badawczych. Chodzi o kompleksowe rozwiązanie problemów o strategicznym znaczeniu dla dostaw surowców skalnych budowlanych i przemysłowych.Rocznie Poltegor realizuje ok. 500 prac dla przemysłu, a więc nie musi bazować na dotacji statutowej. Oprócz dużych projektów opracowuje szczegółowe rozwiazania techniczne. Wiele z nich opatentowano, niektóre zdobyły złote medale na wystawach wynalazków EUREKA w Brukseli oraz Concours Lepine w Paryżu.

Okiełznać ogień, zadbać o wodę

Szczególnie pożyteczny dla zakładów wydobywczych jest „Układ sygnalizacji przeciwpożarowej maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego”, który automatycznie wykrywa pożar we wczesnym stadium jego powstania i powiadamia obsługę o grożącym niebezpieczeństwie.

Na uwagę zasługują ostatnio zwłaszcza wynalazki związane z... wodą, takie jak „Sposób polepszenia parametrów jakościowych wód w podziemnych strukturach wodonośnych in situ na ujęciach komunalnych, ujęcie wody oraz moduł filtracyjny do realizacji tego sposobu”. Polega on na przepuszczaniu wody z ujęcia przez okładzinę żwirową filtru żwirowego osadzonego na drenażu. Surowa ujmowana woda, przed przepływem przez okładzinę żwirową filtru, przepuszczana jest kolejno przez warstwę piasku, warstwę kruszywa dolomitowego oraz najbliższą okładzinie żwirowej filtru warstwę hydrocleanitu (mineralny aktywny materiał filtracyjny, powstający w procesie częściowej dekarbonizacji dolomitu). Zawarty w hydrocleanicie węglan wapnia oraz tlenek magnezu decydują o wysokiej aktywności chemicznej złoża w stosunku do zanieczyszczeń występujących w wodzie. Hydrocleanit ma postać granulatu i jest innowacyjnym produktem Instytutu Metali Nieżelaznych.

Nagrodzono też „Sposób i układ do czyszczenia wody gruntowej z substancji węglowodorowych”, polegający na pobieraniu zanieczyszczonej wody z regulacją natężenia przepływu, stosownie do jej napływu z gruntu do danego otworu, i poddawaniu jej w zbiorniku wstępnemu oczyszczeniu poprzez sedymentację i koalescencję. Następnie kieruje się ją do dalszego oczyszczania w poziomo usytuowanych kolumnach. Biochemiczna remediacja wód powierzchniowych z kontrolowaną konwersją w hydrodynamicznych systemach infiltracyjnych otrzymała złoty medal z wyróżnieniem Brusseles EUREKA.

W dobie rosnących inwestycji wodnych atrakcyjny będzie „Sposób i membranowe urządzenie do odprowadzania (odbierania) nadmiernej ilości cieczy z hydromieszaniny”. W trakcie normalnej refulacji nie istniał dotąd sposób kontroli proporcji w mieszance gruntowo-wodnej. Wynalazek wprowadza system odwodnienia, w którym podczas hydrotransportu mieszaniny wodno-piaskowej do urządzeń odwadniających następuje odprowadzenie nadmiernej ilości wody. Odbiór nadmiaru wody jest w pełni kontrolowany i zapewnia właściwy stosunek faz. W efekcie proces deponowania upłynnionego piasku jest znacznie sprawniejszy i daje szybsze efekty, jakich się oczekuje przy refulacji.

Skarpa już nie spłynie

Przed kilku laty szczególnie zaczęły dawać o sobie znać osuwiska i spływy gruntu. Na wielu obszarach przy lokalizowaniu budynków nie przestrzegano zasad geotechniki i nie brano pod uwagę zagrożeń wynikających z długotrwałych deszczów zmieniających strukturę skarp i zboczy. Nastąpiło wiele katastrof budowlanych. Nie jest to tylko problem Polski, np. na Bałkanach w wyniku gwałtownej wyprzedaży gruntów w atrakcyjnych turystycznie miejscach nad Adriatykiem rozwinęło się budownictwo prywatne bez badań geotechnicznych. W efekcie niektóre obiekty rozpadały się lub spłynęły jeszcze w trakcie budowy.

„Sposób wykonania podpór przeciwdziałających osuwiskom w gruntach uplastycznionych” polega na zastosowaniu elementów konstrukcyjnych w postaci grodzi stalowych wprowadzanych przez całą miąższość masy osuwiska aż do warstwy stabilnego podłoża na głębokość ok. 1,5 – 2 m. Nowością jest oryginalny kształt takich grodzi. W celu zapewnienia trwałej stateczności zastosowano linię w formie zbliżonej do sinusoidy lub innej krzywej o podobnym kształcie, skierowaną wypukłą stroną w górę zbocza. Pracuje wtedy ona jako przypora masywna w postaci bryły przestrzennej. To proste rozwiązanie poprawia znacznie bezpieczeństwo skarp o bardzo dużym nachyleniu.

jaz

 

 

 

 

 

 

Osuwisko w Kolumbii

Komentuje Waldemar Rukść

21-22
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl