Sto lat niepodległości po inżyniersku


01-06-2018 15:03:03

W różnych środowiskach trwają już obchody 100-lecia odzyskania niepodległości. Ich kulminacja nastąpi – jak wskazuje kalendarz – w listopadzie br. Do obchodów pod Patronatem Narodowym Prezydenta RP, realizowanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA, włączyła się Naczelna Organizacja Techniczna, organizując 26 kwietnia w Warszawskim Domu Technika uroczyste spotkanie inżynierów polskich i polonijnych pt. „Wkład inżynierów w odzyskanie niepodległości i budowę państwowości”.

Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości organizowane przez FSNT-NOT uzyskały Patronat Narodowy Prezydenta RP Andrzeja Dudy. Potwierdził to sekretarz stanu z Kancelarii Prezydenta Andrzej Dera, który w obecności ok. 300 osób odczytał list od Prezydenta. W uroczystości wzięło udział wielu znamienitych gości: ministrów, parlamentarzystów i kierowników centralnych urzędów. Czynnymi uczestnikami spotkania byli też wybitni polscy naukowcy z tradycyjnie obecnymi na uroczystościach w Warszawskim Domu Technika profesorami inżynierami – Michałem Kleiberem (wieloletni prezes PAN) oraz Janem Szmidtem, rektorem Politechniki Warszawskiej, przewodniczącym Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP).

Referatów było kilka i biorąc pod uwagę ich meritum, można je podzielić na trzy grupy. Pierwsza dotyczyła działań środowiska technicznego na rzecz integracji Polaków jeszcze podczas rozbiorów, przed 1918 r., druga koncentrowała się wokół wkładu polskich inżynierów w gospodarczy rozwój kraju w okresie międzywojennym, a trzecia dotyczyła teraźniejszości i przyszłości.

Gospodarcze podwaliny państwowości

Prowadząca pierwszą część spotkania prezes FSNT-NOT i redaktor naczelna Przeglądu Technicznego Ewa Mańkiewicz-Cudny, podkreślając ogromną rolę Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości, dodała, że mało kto eksponuje wagę pierwszych dekretów Naczelnika Państwa dotyczących gospodarczego funkcjonowania nowego państwa (m. in powołanie Urzędu Patentowego RP). Po powitaniu ważnych gości oraz młodzieży z Liceum w Piastowie i Technikum Mechatronicznego w Warszawie, poprosiła o wystąpienie szczególnie cenionego w środowisku techniki gościa, prof. dr hab. inż. Aleksandra Nawrata, z-cę dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Profesor podkreślił, że nie byłoby rozkwitu międzywojnia, gdyby nie organiczna praca setek wizjonerów, ludzi nauki i oddanych państwowców, takich jak twórca 60 prac i 40 patentów prof. inż. Ignacy Mościcki. Odnosząc się do współczesności, przypomniał znaczenie NCBR oraz dodał, że Centrum będzie wspierać działania służące społecznemu i gospodarczemu rozwojowi.

O wsparciu proinnowacyjnych rozwiązań mówiła też zastępca dyrektora Departamentu Innowacji w Ministerstwie Przedsiębiorczości i Innowacji Aneta Piątkowska, reprezentująca minister Jadwigę Emilewicz, która przebywała w tym dniu w Stanach Zjednoczonych. Powiedziała m.in., że musimy przemyśleć przeszłość, aby wytyczyć przyszłość. Wspomniała o uczestnictwie w czwartej rewolucji przemysłowej (Przemysł 4.0), którą będzie wspierać państwo.

Po ministerialnych wystąpieniach przyszedł czas na wybitnych naukowców zajmujących się historią społeczno-gospodarczą. Pierwszy z nich to prof. dr hab. Janusz Żarnowski z Instytutu Historii PAN, który czasy międzywojenne zna z autopsji. Jego wspomnienia, jak technika stopniowo zmieniała życie warszawiaków, komponowały się z tematem referatu „Wpływ techniki na przemiany społeczne II RP”. Nie mógł w nim pominąć bolączek okresu międzywojennego, takich jak: bezrobocie, przeludniona wieś i niska wydajność pracy. Zauważył, że jednak w 1939 r. Polska – mimo bolesnego światowego kryzysu lat 30. – była bardziej nowoczesna niż w 1920 r. Duża w tym zasługa inżynierów, jak modernizator hutnictwa Tadeusz Sendzimir czy konstruktor mostów inż. Stefan Bryła. Udało się ujarzmić niektóre rzeki, dzięki czemu mogła popłynąć energia elektryczna z wodnych elektrowni.

Trudny start kraju, jak żaden inny w Europie, zniszczonego I wojną światową, wyeksponował współpracujący z Przeglądem Technicznym prof. Marian Marek Drozdowski z PAN. Przypomniał, że Polska w 1918 r., to nie tylko różne rozmiary torów kolejowych, ale także 6 walut, 4 kodeksy handlowe i wojny na wschodzie, zachodzie i południu, toczące się o ustalenie granic Odrodzonej.

Ludzie techniki byli wszędzie

Prof. Drozdowski przypomniał ogromną rolę ludzi techniki, którzy byli znakomitymi politykami (J. Moraczewski, L.Skólski) administratorami i menedżerami (prezydent Warszawy P. Drzewiecki) czy dowódcami wojskowymi (gen. K. Sosnkowski). Przypomniał, że prof. inż. Gabriel Narutowicz zdążył przed wyborem na urząd Prezydenta RP zaprojektować zaporę wodną w Porąbce, a port w Gdyni „wymusili” gdańscy dokerzy, którzy w czasie wojny z Rosją Sowiecką nie chcieli rozładowywać statków z bronią i żywnością. Nad wszystkim panował przez lata wicepremier inż. Eugeniusz Kwiatkowski, inicjator i realizator COP-u, a w części dotyczącej przemysłu obronnego wspierał go gen, inż. Kazimierz Sosnkowski.

Do solidnego przygotowania kraju na niemiecką agresję zabrakło czasu i pieniędzy, ale zapał do pracy był. A o przepaści technicznej między agresorem a obrońcami świadczy produkcja energii elektrycznej: w Niemczech 494 kWh, w Polsce 91 kWh na jednego mieszkańca.

Mamy jednak czym się pochwalić, co podkreślił prof. Kazimierz Łotysz, prezes Międzynarodowego Komitetu Historii Techniki ICOHTEC, eksponując szczególnie budowę Gdyni, Centralnego Okręgu Przemysłowego oraz magistrali kolejowej. A o udziale polskich inżynierów w technicznym wspieraniu polskiego podziemia oraz o ich wkładzie w zwycięstwo aliantów nad III Rzeszą mówił Maksymilian Sokół- Potocki, z-ca dyrektora Centralnej Biblioteki Wojskowej.

Do stulecia niepodległości w kontekście przygotowań do odrodzenia Polski nawiązała w swoim wystąpieniu Ewa Mańkiewicz-Cudny. Rozpoczęła od postaci inżyniera generała Józefa Bema, twórcy pierwszej polskiej organizacji technicznej we Francji, przypomniała zjazdy polskich inżynierów odbywające się w liberalnej Galicji, nie zapominając o roku 1866, początku wydawania naszego pisma, oczywiście w języku polskim. Przypomniała działalność polskich stowarzyszeń technicznych w USA, Kanadzie i w Wielkiej Brytanii. Ta informacja pasowała do wręczenia byłemu prezesowi Stowarzyszenia Techników Polskich w Wielkiej Brytanii dr. inż. Marianowi Zastawnemu dyplomu „Złotego Inżyniera Przeglądu Technicznego”.
Na koniec prezentacji prezes Ewa Mańkiewicz-Cudny zaprosiła uczestników spotkania na kolejny IV Światowy Zjazd Inżynierów Polskich oraz XXVI Kongres Techników Polskich, 13- 15 czerwca 2019 r. w Krakowie. Jego tematem będzie „Inżynieria Przyszłości”. Obszerny referat na ten właśnie temat wygłosił rektor Politechniki Warszawskiej, przewodniczący KRASP prof. inż. Jan Szmidt.

O przeszłości teraźniejszości i przyszłości w kontekście „opatentowanej i mierzalnej” techniki mówili: dr Alicja Adamczak, prezes obchodzącego 100-lecie powstania Urzędu Patentowego RP oraz Włodzimierz Lewandowski, prezes Głównego Urzędu Miar, który zapowiedział rozbudowę i przeniesienie Urzędu do nowego kampusu.

Podczas przerwy odsłonięto wystawę dokumentującą dorobek nauki i techniki polonijnych inżynierów w „Stulecie Stowarzyszenia Inżynierów Polskich we Francji”. Wystawę odsłonił dr inż. Janusz Ptak, sekretarz generalny Europejskiej Federacji Polonijnych Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych, w towarzystwie prezes FSNT-NOT Ewy Mańkiewicz-Cudny.

Henryk Piekut

Zdjęcia: Janusz Kowalski

 

W gronie witanych gości byli m.in: Andrzej Dera – sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, Alicja Adamczak – prezes Urzędu Patentowego RP, Włodzimierz Lewandowski – prezes Głównego Urzędu Miar, prof. Michał Kleiber – wieloletni Prezes PAN, Jolanta Hibner i Andrzej Smirnow – parlamentarzyści, prof. Elżbieta Frąckowiak – wiceprezes PAN, prof. Jerzy Woźnicki – przewodniczący Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Prezes Fundacji Rektorów Polskich, prof. Leszek Rafalski – przewodniczący Rady Głównej Instytutów Badawczych, ks. dr Tadeusz Bożełko – duszpasterz Krajowej Inteligencji Technicznej, Beata Wereszczy[H1] ńska – dyrektor Departamentu Komunikacji Społecznej Urzędu Regulacji Energetyki, Aneta Piątkowska – z-ca dyrektora Departamentu Innowacji w Ministerstwie Przedsiębiorczości i Technologii.

 

Listy do uczestników spotkania wystosowali również: Marszałek Sejmu RP Marek Kuchciński, Jan Józef Kasprzyk – szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Lucyna Olborska – dyrektor Polskiego Centrum Akredytacji oraz Norbert Książek – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.

 


Komentuje Waldemar Rukść

21-22
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl