GOZ – nowa szansa na innowacje


01-06-2018 15:49:07

Z Łukaszem Sosnowskim z Departamentu Innowacji Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii rozmawia Zygmunt Jazukiewicz.

- Jaki jest główny motyw podjęcia w Polsce wdrożenia unijnego modelu gospodarki o obiegu zamkniętym? Czy chodzi tylko o spełnienie wymagań Unii Europejskiej?

Gospodarka o obiegu zamkniętym to szansa dla Polski, aby w bardziej wydajny sposób gospodarować zasobami, podnosić innowacyjność naszych przedsiębiorców oraz poprawiać jakość środowiska, w którym żyjemy. Jeżeli spojrzymy globalnie, to dostrzeżemy, że wzrastająca liczba ludności świata i rosnące aspiracje dotyczące jakości życia sprawiają, że nie możemy podążać według dotychczas stworzonego modelu gospodarczego. Coraz mniej jest zasobów pierwotnych, a na pewno coraz trudniej jest je pozyskiwać. Mówimy zarówno o surowcach energetycznych, jak i nieenergetycznych. Właśnie dlatego obserwując trendy globalne, dostrzegamy szansę dla rozwoju w duchu GOZ dla Polski, wpisując się w działania europejskie, ale równocześnie w pełni uwzględniając naszą specyfikę w proponowanych działaniach krajowych.

W Polsce wciąż za mało odpadów poddawanych jest recyklingowi, a za dużo jest składowanych. Ważne z punktu widzenia GOZ jest  to, że działania powinny być prowadzone na wszystkich etapach cyklu życia (od pozyskania surowców, przez projektowanie, produkcję użytkowanie, zbieranie odpadów, aż do ich zagospodarowania). Na każdym z tych etapów dostrzegamy miejsce na innowacyjność, która może przyczynić się do rozwoju przedsiębiorców i jednocześnie pozytywnie oddziaływać na środowisko. Mówimy w tym momencie zarówno o innowacjach dotyczących procesów produkcyjnych i efektywności materiałowej, jak również o innowacjach społecznych, ukierunkowanych na poprawę jakości życia społeczeństwa i jego rozwój.

- Na jakim etapie jest obecnie opracowanie strategii wprowadzania GOZ przez zespół międzyresortowy?

- W 2017 r. w ówczesnym Ministerstwie Rozwoju przygotowano wstępny projekt Mapy Drogowej, który zaprezentowany został na międzyresortowym Zespole ds. GOZ. Prace grup roboczych w ramach Zespołu z udziałem ponad 200 partnerów społeczno-gospodarczych miały na celu wstępne skonsultowanie projektu i wprowadzenie niezbędnych zmian jeszcze przed przekazaniem propozycji do formalnych uzgodnień i konsultacji, co nastąpiło w pierwszym kwartale 2018 r. Teraz analizujemy zgłoszone uwagi. Zależy nam na możliwie jak najszybszym procedowaniu projektu.

- Czy założeniem są instrumenty pozytywnie wspierające firmy w rozwijaniu technologii GOZ, czy też jakiegoś rodzaju sankcje za nieprzetworzone odpady?

- Co do zasady, działania przewidziane w Mapie Drogowej transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym mają mieć charakter pozytywny. Ma to być zestaw działań, które stworzą kompleksową propozycję narzędzi do wdrożenia GOZ w Polsce. W projekcie przewidziano więc implementowanie przepisów znowelizowanych dyrektyw w sprawie odpadów w formie regulacji. Można założyć, że regulacje te wprowadzą do polskiego porządku prawnego zarówno narzędzia pozytywne, jak i wymagające zaangażowania w eliminowanie niezgodności.

- Jakie gałęzie przemysłu są w strategii polskiej GOZ uważane za pierwszoplanowe we wprowadzaniu produkcji bezodpadowej?

- Mapa drogowa została pomyślana z myślą o wzmocnieniu elementu cyrkularności

we wszystkich branżach, poszerzaniu skali ich innowacyjności i wzmacnianiu konkurencyjności wobec przedsiębiorców zagranicznych. Jej celem nie jest operowanie na poziomie konkretnych gałęzi przemysłu. Jeżeli jednak spojrzeć nieco głębiej, to podział na rozdziały Mapy Drogowej sygnalizuje wyjątkowe znaczenie szeroko rozumianej biogospodarki oraz nowych modeli biznesowych.

Głównym surowcem wykorzystywanym przez sektor biogospodarki zarówno w  przypadku sektora rolnictwa, jak i przemysłu, jest biomasa pochodząca z niewykorzystywanych zasobów w rolnictwie oraz ze spożywczych odpadów komunalnych. Jej wykorzystanie, zgodnie z łańcuchem wartości, powinno zostać zwiększone i przez sektor rolno -spożywczy, i przez przemysł. Potencjał innowacyjności zawarty w biomasie wiąże się przede wszystkim z substytucją surowców nieodnawialnych, które w przeważającej części są obecnie wykorzystywane w polskim przemyśle.

W kontekście nowych modeli biznesowych należy zwrócić uwagę na narzędzia obejmujące nowe lub zapomniane obecnie sposoby prowadzenia działalności gospodarczej, które mogą przyczynić się zarówno do zmniejszenia powstawania odpadów, jak i do ich lepszego zagospodarowania. W szczególności chodzi o możliwość zastępowania własności przez inne formy korzystania z produktów, gdzie przedsiębiorca będzie w większym stopniu udostępniał produkty i świadczył w zakresie ich wykorzystania usługi. Formami realizacji GOZ, które też mają przyczynić się do zmniejszenia wytwarzania odpadów, jest np. współdzielenie, wypożyczanie oraz digitalizacja, jaki i zwiększenie roli napraw oraz ulepszania produktów, a tym samym wydłużenie ich żywotności.

- Jakie są zakładane poziomy odzysku i recyclingu i w jakim czasie?

- Polskę obowiązywać będą poziomy przyjęte w dyrektywach odpadowych stanowiących element unijnego pakietu GOZ.

- Zapewne więc, jak przy każdej dyrektywie UE, poziomy te będą coraz bardziej wymagające. Dziękuję za rozmowę.

Komentuje Waldemar Rukść

21-22
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl