Spotkajmy się w Katowicach


21-09-2018 14:09:33

Z prof. dr. hab. inż. Ryszardem Pregielem, prezesem Polskiej Izby Gospodarczej Zaawansowanych Technologii rozmawia Zygmunt Jazukiewicz

- Jednym z tematów wrześniowego Forum jest program Horyzont Europa. Czy uważa Pan, że istnieje coś takiego jak jednolita europejska polityka naukowo-techniczna, skoro każde państwo ma nieco inną specyfikę przemysłową i własne priorytety (wynikające ze struktury gospodarczej i bazy surowcowej)?

- Nie ma czegoś takiego. Nawet nie próbuje się stworzyć jednolitej europejskiej polityki naukowo-technicznej. Jak słusznie Pan zauważył, każde państwo członkowskie ma własną specyfikę gospodarczą, odrębną strukturę przemysłową i poziom technologiczny, różne rodzaje zasobów naturalnych i każde opracowuje swoją strategię rozwoju uwzględniającą tę specyfikę. I pewnie tak zostanie przez długie jeszcze lata, jeśli w ogóle dojdzie do ujednolicenia europejskich gospodarek narodowych. Funkcja programu ramowego Horyzont Europa, największego - jak dotąd – europejskiego programu badawczego jest inna. Chodzi o to, by Unia dysponowała scentralizowanym funduszem, z którego finansowane będą projekty o kosztach przekraczających możliwości pojedynczych krajów i obciążone dużym ryzykiem komercyjnym, przykładem są badania podstawowe, i projekty dotyczące Europy jako całości: zdrowie społeczeństwa, ochrona środowiska, zagospodarowanie odpadów przemysłowych czy energetyka. Horyzont Europa ma swoją misję i poprzez ten rodzaj projektów tę misję będzie realizował.

- W jakim stopniu Forum może być okazją do uwypuklenia zależności technologicznej państw słabiej rozwiniętych od czołówki oraz dyskryminacji niektórych innowacyjnych przedsiębiorstw (np. ostatnie rozstrzygnięcie w sprawie Fakro-Velux)?

- Spodziewam się, że ta kwestia zostanie podniesiona w trakcie obrad Forum. Trzeba jednakże zauważyć, że jest to problem nader skomplikowany. Nie uważam, że Komisja Europejska swoimi decyzjami celowo dyskryminuje innowacyjne przedsiębiorstwa państw słabszych technologicznie czy kapitałowo. Mechanizmy rynkowe są bardzo złożone. Nawet w podniesionej w Pana pytaniu sprawie Fakro-Velux trudno o jednoznaczną ocenę. Oba przedsiębiorstwa produkują na terenie Polski, oba mają wysoki poziom technologiczny, oba prowadzą ostrą walkę konkurencyjną. Zarzuca się, że p. Vestager, duńska komisarz, była minister gospodarki Danii, zadbała o to, by zyski trafiały głównie do Danii. Trudno mi ten zarzut ocenić. Na pewno zawsze dużą rolę odgrywa czynnik ludzki, nawet podświadomie. Dlatego tak ważne jest byśmy wśród decydentów Komisji Europejskiej mieli ludzi przyjaznych Polsce.

- Udział polskich zespołów badawczych w programach UE jest słaby. Czy uważa Pan, że jednym z celów Forum jest ustalenie, w jaki sposób zwiększyć ten udział? Czy Polska Gospodarcza Izba Zaawansowanych Technologii przedstawi swoją koncepcję poprawy tej sytuacji?

- Jednym z głównych celów programu Horizon Europa jest tworzenie ponadnarodowych sieci badawczych, pozwalających skupić europejski potencjał intelektualny do rozwiązywania problemów ponadnarodowych. Temu zagadnieniu poświęcona zostanie główna dyskusja panelowa na Forum, w której wezmą udział wybitni specjaliści zarówno polscy jak i zagraniczni.

- Czy w podjęciu tematyki Strategii Odpowiedzialnego Rozwoju Polski chodzi o analizę krytyczną tej strategii czy też o sprecyzowanie szczegółów i konkretne propozycje pod adresem Rządu?

- Jak wiadomo, Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju została już przyjęta przez rząd. Wyznaczone przez nią główne kierunki są mniej więcej trafne. Biorąc pod uwagę, że jej horyzont to rok 2030, z upływem czasu powinna być ona doskonalona i dostosowywana do zmieniającej się sytuacji. Dziś jednak najważniejszym problemem jest konkretyzacja zadań i mechanizmy ich realizacji.

- Polska nie należy do liderów światowych w żadnym z 4 nurtów tematycznych Forum: Innowacyjna medycyna, Przemysł 4.0, Od odpadów do zasobów, Przyszłość transportu. Czy ideą Forum jest więc udrożnienie transferu technologii w tych dziedzinach, czy też rozwijanie technologii własnych? W jaki sposób?

- Nie zgodziłbym się w pełni z tą oceną. Na przykład w zakresie innowacyjnej medycyny w pewnych specjalnościach należymy do światowej czołówki. Na przykład w kardiologii czy audiologii. Wysoką pozycję na świecie mamy także w zakresie recyklingu metali nieżelaznych. Oczywiście, ogólnie rzecz biorąc w wymienionych dziedzinach nie jesteśmy liderami. Ale Forum zajmie się technologiami wschodzącymi tych dziedzin jak cyfryzacja procesów produkcyjnych czy e-mobilność. O wiele łatwiej zająć dobre miejsce startując ze wszystkimi niż gonić za dalekim już peletonem. Co do pytania, czy własne rozwiązania, czy transferowane z zagranicy, mam wyrobione zdanie. Jestem przeciwnikiem t.zw. polonizacji wyrobów lub inaczej, jak to kiedyś nazywano, antyimportu. Polska powinna wszystkimi swymi możliwościami korzystać z dorobku światowej myśli technologicznej dołączając do niej własny wkład. Nasze konstrukcje powinny być oparte na najlepszych elementach i podzespołach techniki  światowej, wśród których powinny się znaleźć także oryginalnie polskie. Na rynku globalnym wygrywają nie produkty narodowe, lecz produkty doskonałe.

- Kto będzie adresatem wniosków z Forum? (polski rząd, Komisja Europejska czy inne ciała). Jeżeli w trakcie poprzedniego Forum sformułowano wnioski i postulaty, to gdzie spotkały się one z największym oddźwiękiem?

- Oczywiście adresata określi charakter wniosku. W Forum weźmie udział p. Carlos Moedas, europejski komisarz ds. nauki, badań i innowacji, p. Jarosław Gowin, wicepremier odpowiadający w rządzie za te dziedziny, p. Jadwiga Emilewicz minister przedsiębiorczości i technologii oraz wielu innych decydentów. Reprezentowane przez nich instytucje będą głównymi adresatami wniosków Forum. Poprzednie Europejskie Forum Technologiczne zorganizowane przez Polską Izbę Gospodarczą Zaawansowanych Technologii zajmowało się głównie tzw. kluczowymi technologiami wspomagającymi (KET). Wnioski z tego Forum zostały wykorzystane zarówno w dokumentach Komisji Europejskiej poświęconych rozwojowi technologii KET, jak i w dokumentach i programach krajowych.

- Dziękuję za rozmowę.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl