Wielkie inwestycje II RP (6): Dworzec główny w Warszawie


23-04-2019 14:46:05

Po odzyskaniu niepodległości jednym z priorytetów Rządu RP była budowa sieci połączeń kolejowych i ujednolicenie szerokości torów.  Przegląd Techniczny (nr 25 z 1920 r.) odnotował pierwszą inwestycję – budowę tymczasowego dworca głównego w Warszawie. Poniżej przytaczamy fragmenty z tego artykułu, zachowując oryginalną pisownię.

W dniu 2 maja r. b. odbyła się uroczystość założenia pierwszych cegieł pod budowę dworca głównego w War­szawie. Początkowo będzie to prowizoryczny budynek, który stanie na miejscu dawnej komory celnej przy ul. Chmielnej, licem do przedłużenia ul. Wielkiej (rys.). Środkową część tego budynku stanowić będzie wielka hala o powierzchni około 1500 m2 przeznaczona dla podróżnych odjeżdżających, do której przylegają kasy biletowe, sala bagażowa, poczekal­nie z restauracją i t.p. Nawprost dwóch wejść głównych, jednego dla podróżnych z bagażem i drugiego bez bagażu (przeważnie podmiejskich) urządzone będą wejścia na sze­roki peron poprzeczny, łączący perony osobowe przy 11 to­rach, które będą służyć do przyjmowania i wyprawiania po­ciągów wszystkich linji kolejowych, zbiegających się w War­szawie. Dla podróżnych niepotrzebująeych wykupywać bi­letów i nie mających bagażu, przewidziano wejście na pe­ron i wyjście wprost z niego od ul. Chmielnej. Istniejący dworzec dla podróżnych przyjeżdżających zachowa swoje przeznaczenie z tą zmianą, że wejście do niego i odjazd podróżnych na miasto urządzone będą od strony Al. Jero­zolimskich z dużego placu, który powstanie na miejscu istniejących torów.

Jak widać z powyższego opisu, nowy dworzec tymcza­sowy da już bardzo znaczne, a tak pilnie niezbędne udogod­nienie w ruchu osobowym dalekim i podmiejskim. Wybu­dowanie jego umożliwi nadto skasowanie części istniejące­go dworca dla odjeżdżających z przyległemi torami, któ­rych miejsce zajmie stały dworzec główny. Dojście do dwor­ca tymczasowego linji kolejowych obu brzegów Wisły, po­czątkowo w poziomie, przebudowane będzie wkrótce na dolne pod ulicami Żelazną i Towarową. To ostatnie pozostanie również dla dworca stałego, którego tory, jak wiado­mo, będą położone pod poziomem ulic i połączone w najkrótszym kierunku tunelem pod Aleją Jerozolimską i nowym mostem przez Wisłę z dworcem Brzeskim.

Tak więc budowa nowego dworca tymczasowego za­początkowuje całkowitą przebudowę węzła warszawskiego w zakresie urządzeń dla ruchu osobowego, z którą równolegle dokonywana również będzie w drodze stopniowych ulepszeń i rozwoju odpowiednio do potrzeb przebudowa urządzeń dla ruchu towarowego, jako do stacji ładunko­wych i rozrządowych na szeroką pomyślana skalę.

Odradzająca się państwowość polska w należytem zrozumieniu pierwszorzędnego znaczenia, jakie ma dla stolicy i państwa sprawność węzła kolejowego warszawskiego tchnęła nowe życie w olbrzymie przedsięwzięcie jego prze­budowy, której urzeczywistnienie nie posuwało się naprzód za władz rosyjskich. Już we wrześniu 1918 r, wkrótce po utworzeniu przy Ministerjum Przemysłu i Handlu sekcji ko­lejowej, przekształconej w następstwie w oddzielne Ministe­rjum, na którego czele stanął inż. Juljan Eberhardt, zajęto się z jego inicjatywy przerobieniem dawnego projektu z dostosowaniem go do nowych potrzeb państwa i zmienionych warunków, wynikłych w związku z ujednostajnieniem sze­rokości toru, zamierzonej budowy nowych linji i in. Zada­nie to poruczono osobnej komisji pod przewodnictwem inż. prof. A. Wasiutyńskiego z udziałem przedstawicieli Magi­stratu i Stowarzyszenia Techników i na podstawie prac jej wniesiono do Sejmu projekt Ustawy o przebudowie węzła, którą Sejm zatwierdził w d. 19 lipca r. z. i przyznał kredyt na natychmiastowe przystąpienie do robót. Zawiadywanie robotami przebudowy poruczono Dyrekcji budowy kolei żel., z wyjątkiem robót na terytorjum eksploatacji, któremi za­wiaduje Warszawska Dyrekcja Kolejowa. Prezesem Dy­rekcji budowy jest inż. prof. J. Stecewicz, wice-prezesem - inż. E. Chwaściński, szefem biura projektów - inż. A. Miszke, inż. głównym -K. Milicer. Ważniejsze projekty, plany ro­bót i kosztorysy rozpatruje i uzgadnia z innemi ministerjami i z Magistratem st. m. Warszawy, Komisja do spraw przebudowy. Do składu Komisji, oprócz przewodniczącego, wchodzą jako stali członkowie z ramienia Technicznej Rady Kolejowej: inż. S. Sztolcman, inż. prof. J. Fedorowicz, inż. prof. J. Stecewicz i inż. E. Landsberg; jako członkowie z urzę­du - szefowie sekcji technicznych Minist. Kol. Żel., nadto stali przedstawiciele Ministerjów: Spraw Wojskowych i Skar­bu, oraz Magistratu st. m. Warszawy.

Rozpoczęcie robót opóźniło się w związku z organizacją zarządu tychże i wymaganiami w tym względzie Ministerjum Skarbu. Prace przygotowawcze oraz zabezpiecze­nie terenów pod przebudowę zajęły rok ubiegły. Na pomysł dworca tymczasowego w zastosowaniu do żądanego rzutu poziomego ogłoszono konkurs, na którym pierwszą nagrodę otrzymali pp. arch. T. Zieliński i M. Bystydzieński (p. Przegl. Techn. Nr 21-24 z r. 1919). Wobec drożyzny i braku materjałów nagrodzony projekt szkicowy uległ znacznym zmia­nom z pozostawieniem jednak pięknej hali środkowej po­krytej drewnianem wiązaniem łukowem. Roboty przy bu­dowie dworca tymczasowego powierzono Polskiemu Towa­rzystwu Budowlanemu, na którego czele stoi jako dyrektor zarządzający inż. prof. Antoni Ponikowski. Według planu robót dworzec tymczasowy ma stanąć jeszcze przed zimą r.b.

W oznaczonym dniu o godz. 12 ej w południe rozpo­częła się uroczystość poświęcenia robót, na którą przybyli kierownicy poszczególnych działów Ministerjum Kolei Żel. z wiceministrem J. Eberhardtem oraz liczni przedstawiciele sfer technicznych i przemysłowych i prasy. Po krótkiem przemówieniu przewodniczącego komisji przebudowy inż. prof. Wasiutyńskiego, który odczytał akt pamiątkowy roz­poczęcia robót, ks. biskup Szelążek sufragan płocki dokonał poświęcenia fundamentów poczem przemówił do zebranych, podnosząc znaczenie dla kraju i miasta rozpo­czynających się robót. Podpisanie aktu pamiątkowego i wmurowanie tegoż w fundamenty zakończyło tę skromną, a tak doniosłą dla Warszawy uroczystość.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski

16-17
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl