Trzeba się porozumieć


14-05-2019 17:53:38

Gospodarka cyfrowa jest obszarem skupiającym działania wielu, często bardzo wzajemnie odległych (w różnym sensie) aktorów. Procesy wytwarzania różnią się zasadniczo swoją charakterystyką od rynkowych, a przecież nie można również pominąć aspektów społecznych (w tym uwarunkowanych kulturowo), komunikacyjnych (medialnych) czy edukacyjnych związanych z tymi działaniami.

Bariery technologiczne i formalne wynikające z różnicy interesów uczestników procesów gospodarczych, szczególnie poszczególnych producentów i krajów, przez długi czas prowadziły do stosowania przez nich własnych, specyficznych standardów interfejsów i odrębności struktury procedur.

Wszędzie tyle różnic

Generowana przez nie luka standaryzacyjna wywiera w szczególności znaczący wpływ na funkcjonowanie sektora publicznego, co staje się czynnikiem niekiedy drastycznie utrudniającym wszelkiego rodzaju działania między- i wielosektorowe. Luka powoduje ponadto powstawanie barier ograniczających konkurencyjność konkretnych rozwiązań i produktów.

Rewolucja internetu doprowadziła do uświadomienia roli spójności brzegowych elementów procesów wymiany danych. Sieciowość stała się głównym wyróżnikiem globalnej transformacji cyfrowej, a komunikacja w sieci zaczęła oddziaływać na ogromną część procesów społecznych i gospodarczych, czego konsekwencje obejmują stopniowo uświadamianą konieczność przyjmowania spójnych standardów wymiany wszelkich danych.

Burzliwy rozwój Internetu Rzeczy (IoT) narzuca konieczność harmonizacji interfejsów fizycznych i software’owych nie tylko najróżniejszych urządzeń technicznych, ale także systemów rozliczeniowych i innych składowych infrastruktur danych. Przyspieszający gwałtownie rozwój wielkich fizycznych systemów sieciowych w praktycznie każdym sektorze gospodarki, a także w całym sektorze publicznym, jest możliwy dzięki przyjmowaniu uzgodnionych standardów już nie tylko wymiany danych ale, przede wszystkim, wymiany agentów materialnych na styku pojedynczych urządzeń, jak również segmentów i całych sieci.

Korzyści z harmonizacji standardów

Wprowadzanie jednolitych standardów wymiany danych i zgodności technicznej, a tym samym eliminowanie luk standaryzacyjnych, stało się praktyką powszechną, bez czego nie byłoby możliwe tworzenie systemów i rozwiązań hybrydowych, bezproblemowo łączących składowe infrastrukturalne różnego pochodzenia.

Warto odnotować, że w odniesieniu do oprogramowania, specyfikacja Standardu Otwartego może być dostępna na zasadzie jednej z licencji otwartych (Open Source albo Libre). Stosowanie Standardów Otwartych stanowi podstawę rozwoju praktyk Otwartej Innowacyjności, jednego z głównych motywów zbliżającego się kolejnego, 9. Programu Ramowego Unii Europejskiej „Horyzont – Europa“. Jego wiodące założenie programowe to „Przejście od Otwartej Nauki do Otwartej Innowacyjności“ jako warunek powodzenia rozwoju jednolitego europejskiego rynku cyfrowego.

Usuwając luki

Komisja Europejska, obok międzynarodowych organizacji sektorowych, jaką dla obszaru telekomunikacji jest ITU (Międzynarodowa Unia Telekomunikacyjna), jest jednym z najważniejszych animatorów procesów niwelowania luk standardowych w gospodarce cyfrowej.

W dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) Komisja Europejska określiła pięć wiodących obszarów wymagających harmonizacji standardów, zaliczając do nich: technologie 5G, Internet Rzeczy, przetwarzanie chmurowe, cyberbezpieczeństwo i technologie związane z danymi, podkreślając ich centralne znaczenie w szczególności dla rozwoju takich dziedzin, jak eZdrowie, inteligentne systemy transportowe i logistyczne (z pojazdami autonomicznymi oraz zautomatyzowanymi procesami obsługi), inteligentne budynki, miasta i całe ekosystemy, a także zaawansowane systemy wytwarzania, w tym systemy produkcji i dystrybucji energii. Warto odnotować, że każda z tych dziedzin generuje specyficzne potrzeby standaryzacyjne, co znajduje odbicie w wielu przyjętych i opublikowanych przez te organizacje dokumentów, udostępnianych na zasadach Otwartego Dostępu w formie elektronicznej.

Komisja Europejska realizuje procesy harmonizacji standardów, działając poprzez stowarzyszone z nią organizacje, wśród nich mające komplementarne zakresy zadań: ETSI (European Telecommunications Standards Institute), CEN (European Committee for Standardisation) i CENELEC (European Committee for Electrotechnical Standardisation).

Ze względu na swoją specyfikę, istotną rolę w europejskim procesie usuwania luk standaryzacyjnych odgrywa ENISA (European Union Agency for Network and Information Security), zajmująca się całokształtem problemów odnoszących się do bezpieczeństwa informacyjnego, wśród nich warunkujących je zagadnień standardów prywatności.

ITU opublikowała w ostatnich latach wiele raportów, w których podkreśla znaczenie niwelowania luki standaryzacyjnej jako jednego ze strategicznych warunków pełnozakresowego rozwoju globalnej gospodarki cyfrowej. Harmonizacja standardów jest niezbędna w równej mierze w relacjach między różnymi krajami, jak również między znaczącymi organizacjami przemysłowymi. Na poziomie międzynarodowym dotyczy ona w jednakowym stopniu tak krajów zaawansowanych gospodarczo, jak krajów rozwijających się, przypisując im wszystkim istotne role w tym procesie. Raporty ITU podkreślają, że zrównoważony rozwój gospodarki cyfrowej wymaga zaangażowania nie tylko po stronie liderów rozwoju technologicznego, ale również krajów i organizacji gospodarczych będących w pierwszym rzędzie użytkownikami i konsumentami jej rozwiązań i produktów.

Sytuację w Polsce w zakresie harmonizacji standardów, usuwania luk standaryzacyjnych i wprowadzania Standardów Otwartych cechuje ogólnie niski poziom świadomości oraz, po stronie ośrodków decyzyjnych, wiele opóźnień, niekiedy wręcz zaniechań. Środowiska związane z SEP mogą odegrać znaczącą rolę w zmianie tej sytuacji, a tym samym, łącznie z działaniami na rzecz harmonizacji standardów i niwelowania luki standaryzacyjnej, docelowo w podnoszeniu konkurencyjności Polski w europejskim jednolitym rynku cyfrowym i – szerzej – w międzynarodowym rozwoju gospodarki cyfrowej.

prof. dr hab. Marek Niezgódka,dyrektor Centrum Cyfrowej Nauki i Technologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Procesy harmonizacji standardów w znacznym stopniu ułatwia ich otwartość. Standard jest Otwarty, jeżeli w szczególności:

  • jest biznesowo neutralny, tzn. jest zarządzany przez szeroko akceptowaną organizację non-profit,
  • jest dostępny równoprawnie dla wszelkich zainteresowanych stron, z nieograniczonym prawem wtórnego użycia,
  • jego dokumentacja i związane z nim zasoby są dostępne bezkosztowo lub co najwyżej po kosztach nominalnych.

Stosowanie Standardów Otwartych zapewnia m.in.:

  • interoperacyjność, niezależną od stosowanego oprogramowania i sprzętu, zarówno na poziomie wymiany danych, integracji modułów przetwarzania, jak łączenia układów wykonawczych,
  • integralność i trwałą odtwarzalność zasobów danych, co jest szczególnie ważne dla ich długookresowej archiwizacji,
  • możliwość swobodnej wymiany składowych oprogramowania, co ułatwia optymalizację procesów przetwarzania,
  • brak ograniczeń współpracy różnych podmiotów, także reprezentujących inne sektory i mających rozłączne cele działania.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl