Dosięgnąć sprawności


14-05-2019 19:36:14

Dużo mówi się dzisiaj o zwiększaniu możliwości pracy osób niepełnosprawnych. Ogromne pieniądze inwestuje się w przystosowanie stanowisk, elementów urbanizacji czy samochodów do potrzeb osób niepełnosprawnych. Każde takie działanie, choć niezwykle potrzebne, generuje jednak duże koszty. Jednym z tańszych i prostszych pomysłów może być „wózek inwalidzki wspomagający samodzielność osób niepełnosprawnych”. Jest to rozwiązanie zaproponowane przez ucznia Zespołu Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim, dzisiaj już studenta Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Wybraliśmy grupę osób poruszających się na wózkach inwalidzkich m.in. z tego powodu, że mój wujek porusza się właśnie na takim wózku – wyjaśnia autor rozwiązania Michał Zwierz. –Zauważyłem, że pod wózkiem znajduje się duża przestrzeń, która nie jest wykorzystywana. Wszelkie schowki i elementy, za pomocą których osoba niepełnosprawna porusza się, są umieszczone z boku lub za osobą na wózku, dlatego też postanowiłem zagospodarować przestrzeń pod wózkiem.

Z początku powstał projekt, a później również prototyp wózka inwalidzkiego, którego zadaniem jest wspomaganie samodzielności osób niepełnosprawnych. 

Praca nad projektem rozpoczęła się od rozmów z wujem Michała, który przedstawił swoje potrzeby odnośnie funkcjonalności wózka inwalidzkiego. Głównym problemem osób poruszających się  na   wózku inwalidzkim jest brak możliwości dosięgnięcia znajdujących się wysoko przedmiotów, co ogranicza im samodzielność oraz wybór miejsca wykonywania pracy zawodowej.
W celu ułatwienia dostępności przedmiotów znajdujących się na dużej wysokości zaproponowano wykorzystanie siłownika współpracującego z „nogą” – elementem, na którym opiera się konstrukcja.

Pomysł, w jaki sposób rozwiązać problem, narodził się, kiedy siedziałem na krześle biurowym – wspomina Michał Zwierz. Takie krzesło jest regulowane w pionie, a żeby było w pełni stabilne, dolna część w kilku oddalonych od siebie punktach styka się z powierzchnią. W ten prosty sposób powstała pierwsza koncepcja. To już wystarczyło do opracowania prototypu, który miał być pierwszym krokiem do stworzenia kolejnych modeli.  Kiedy wózek zaprezentowano szerszej publiczności, okazało się, że jego zasada działania i możliwości są dużo większe i konstrukcja ma już potencjał, aby stać się gotowym produktem.

Za swój projekt Michał Zwierz zdobył w 2016 r. II miejsce w konkursie naukowym E(x)plory, zwyciężył również w plebiscycie Innowator Jutra, organizowanym przez Fundację Zaawansowanych Technologii.

Projekt innowacyjnego wózka cechuje się:

  • Łatwością obsługi – zamiarem autora było, aby projekt nie różnił się od innych dostępnych na rynku wózków inwalidzkich, by osoby niepełnosprawne nie miały problemu z nauką poruszania się na takim wózku. Innowacyjny wózek ma dodatkowo tylko jeden przycisk, który umożliwia obsługę i poprawia funkcjonalność.
  • Łatwością w transporcie i poruszaniu się – wózek pozwala wykonywać czynności, które do tej pory były nieosiągalne dla osób niepełnosprawnych, a to na przykład: samodzielne zrobienie zakupów, sięgnięcie do przedmiotów znajdujących się na wyżej usytuowanych półkach.
  • Ceną – z założenia cena wózka nie miała być wysoka, biorąc pod uwagę niskie dochody osób niepełnosprawnych. Autor rozwiązania chciał, by wózek trafił do jak największego grona osób, pozwalając im bez problemu wykonywać czynności, z którymi dzisiaj się borykają.  
  • Możliwością adaptacji do innych wózków – osoby niepełnosprawne posiadają często kilka nieużywanych wózków, dlatego dobrym rozwiązaniem jest zaadaptowanie nowego systemu do istniejącego wózka, poprawiając jego funkcjonalność.

Oczywistym jest, że wózki dla osób niepełnosprawnych muszą posiadać atesty. W opisywanym systemie – aby nowe rozwiązanie mogło spełnić ten warunek – zastosowano kolumnę elektryczną z krzesła medycznego. O taką kolumnę, która miałaby przystępną cenę, nie jest w Polsce łatwo. Jednak daje ona niesamowite możliwości: nie jest ciężka, co ma duży wpływ na komfort eksploatacji, ma również bardzo wysoki zasięg, który waha się od 600 mm do 800 mm, a to oznacza, że siedząca na wózku dorosła osoba może dosięgnąć elementów znajdujących się na wysokości nawet 2 m, a na takim poziomie jest wiele artykułów na półkach sklepowych. Kolejnym, bardzo ważnym elementem jest fakt,
że po złożeniu zajmuje niewiele miejsca, dzięki czemu osoba niepełnosprawna nie musi martwić się, że uderzy wózkiem, wjeżdżając na krawężnik, będzie też mogła swobodnie przejechać nad przeszkodą.

Wózek jest całkowitą nowością na rynku, o czym świadczy wzór użytkowy przyznany przez Urząd Patentowy RP. Wprawdzie w ciągu ostatniego roku kilka firm zaoferowało podobny produkt, jednak ich cena jest niesamowicie wysoka i oscyluje w okolicach kilkuletniego samochodu. W tym projekcie jest zupełnie inaczej: wózek jest tani, prosty w obsłudze, nie wymaga zaangażowania osób trzecich i rzeczywiście przynosi poprawę życia osób niepełnosprawnych. Bardzo ważne jest, że system można łatwo przystosować do innych wózków, w tym także elektrycznych.

Autor prototypu nie ustaje w rozwijaniu swojego projektu.

– Teraz chciałbym zwłaszcza ulepszyć element ładowania. Zastanawiam się, jaki system zastosować, żeby osoba niepełnosprawna mogła sama naładować akumulatory. Wszystkie swoje pomysły i propozycje konsultuję z osobami na wózku. W końcu to oni wiedzą najlepiej, czego potrzebują – dodaje.

Michał Zwierz, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, kierunek Automatyka i Robotyka

Paweł Sobczak, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Wydział Społeczno-Techniczny; Zespół Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim

Zdjecia: Paweł Jaskołka/ newspix.pl

Wózek inwalidzki

Istotą wzoru użytkowego według zgłoszenia jest wózek inwalidzki składający się ze stalowej konstrukcji stałej, siedziska wraz z oparciem, parą dużych kół nośnych oraz parą małych kółek skrętnych i parą podnóżków, charakteryzujący się tym, że stalowa konstrukcja stała zbudowana jest z ramy dolnej wyposażonej w cztery pionowe elementy dolne prowadnicy oraz element poziomy usytuowany pomiędzy elementami dolnymi prowadnicy i wysuniętego do przodu, która to rama dolna łączy siłownik poruszający się w płaszczyźnie pionowej z prowadnicami oraz z podłożem, ramy górnej łączącej siłownik z ramą dolną oraz prowadnic odpowiedzialnych za odbieranie sił skręcających działających na wózek. Ponadto wózek inwalidzki wyposażony jest w akumulator służący do napędzania siłownika.

Wysokość podnoszenia wózka zawiera się w wysokości do 80 cm i realizowane jest za pomocą przełącznika dźwigniowego.

Wózek inwalidzki według wzoru użytkowego rozwiązuje problem osób niepełnosprawnych, które nie mogą wstać i sięgnąć przedmiotów na większej wysokości. Ponadto, osoby wyposażone w wózek inwalidzki według zgłoszenia mogą poczuć się bardziej przydatne społecznie, gdyż większy zasięg ich rąk umożliwia podjęcie takich prac, które do tej pory były nieosiągalne. Dodatkowo daje to niepełnosprawnym większą pewność siebie, a tym samym czują większą integrację społeczną. 

mgr Jolanta Justyńska, Rzecznik Patentowy

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl