Pacjent wie lepiej


24-05-2019 20:28:03

Chorzy wiele mogliby powiedzieć leczącym ich lekarzom na temat wpływu smogu na zdrowie. Co więcej, prawa połowa pacjentów deklaruje, że działaniem własnym może przyczynić się do poprawy jakości powietrza w swoim mieście.

 

Świadomość lekarzy na temat skutków zdrowotnych zanieczyszczeń powietrza, to skąd czerpią na ten temat wiedzę i w jakim stopniu wykorzystują ją w swojej praktyce klinicznej, od kilku lat usiłuje rozpoznać jeden z inicjatorów konferencji „DUM SPIRO SPERO”, dr hab. n. med. Tadeusz M. Zielonka, profesor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Pacjencie, zapytaj lekarza

W pierwszym badaniu ankietę wypełnili wszyscy lekarze wszystkich specjalności z jednego dużego, warszawskiego szpitala. Z prostym, testowym pytaniem, jakie choroby są skutkiem zanieczyszczeń powietrza, poradziła sobie tylko połowa lekarzy, prawidłowo zakreślając wszystkie schorzenia: zawał serca, rak płuca, nadciśnienie, udar mózgu. W drugim badaniu wzięli już udział specjaliści – 167 pulmonologów w wieku od 28 do 72 lat z całego kraju, uczestników kongresu specjalistów chorób płuc, pracujących głównie w przychodniach i szpitalach, co piąty był związany z jednym z uniwersytetów medycznych. Wyniki anonimowego badania były takie, że pacjenci... woleliby chyba o nich nie wiedzieć, bo aż 80% lekarzy przyznało, że nie ma wystarczającej wiedzy na temat wpływu smogu na zdrowie. Znajomość norm zanieczyszczenia powietrza przyjętych przez WHO deklarowało 13% specjalistów, a norm obowiązujących w Polsce – 15%. Zaś o tym, jakie są główne zanieczyszczenia powietrza w ich mieście, pojęcia nie miało 2/3 lekarzy.

Niemal wszyscy (93%) twierdzili, że wiedzą, jakie choroby są wywoływane przez zanieczyszczenie powietrza. Niestety deklaracje niewiele mają wspólnego z prawdziwą wiedzą, bo w kolejnym punkcie ankiety, kiedy trzeba było podać konkretne choroby, poradziło sobie już tylko 41% pulmonologów, z których zdecydowana większość nie miała pojęcia o wpływie smogu na układ krążenia. Ze wszystkimi trzema pytaniami (z podanymi odpowiedziami do wyboru na temat liczby zgonów w Polsce spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza, źródeł smogu i chorób nim spowodowanych) poradził sobie 1% lekarzy!

Lekarzu, zapytaj pacjenta

Skoro więc pulmonolog nie wie, choć wiedzieć powinien, to co o wpływie zanieczyszczenia na swoje zdrowie wiedzą sami pacjenci cierpiący na choroby układu oddechowego?

W anonimowej ankiecie wzięło udział 261 chorych (przeważała astma), w wieku od 23 do 95 lat, w większości kobiet, leczących się w poradniach i szpitalach warszawskich. Uznali, że mają dobrą albo nawet bardzo dobrą wiedzę, za jej źródło podając telewizję i radio, internet oraz artykuły prasowe. Zadano im również pytanie, na ile wierzą w znalezione w mediach informacje o zagrożeniach związanych ze smogiem. Zdecydowana większość stwierdziła, że doniesienia prasowe na ten temat są rzetelne i nie są przesadzone. Inaczej jednak odpowiadali, gdy zapytano ich, jak te zanieczyszczenia konkretnie wpływają na przebieg ich choroby. Tutaj widać było duże zróżnicowanie – co szósty pacjent nie widział żadnego związku, ale przeważały opinie, że wpływ ten jest wyraźny i bardzo duży. Ponad 2/3 badanych uznało, że wie, jak się bronić i idą za tym konkretne działania: 30% ma w domu oczyszczacz powietrza, a 5% zakłada maski antysmogowe z filtrami (łatwiej jest włączyć urządzenie niż nosić maseczkę).

Pod względem znajomości dopuszczalnych poziomów zanieczyszczenia powietrza pacjenci pobili pulmonologów – aż 30% wiedziało, że normy w Polsce są wyższe od norm WHO. Znacznie lepiej od lekarzy (58:32) orientowali się też w źródłach zanieczyszczeń w swoim mieście, co więcej – aktualne dane śledzi 58% pacjentów (co czwarty na co dzień korzysta np. z aplikacji mobilnej) i zaledwie 16% pulmonologów.

Odpowiedź na pytanie o liczbę zgonów znało 18% pacjentów i 7% lekarzy, również podczas wymieniania źródeł smogu oraz... chorób zależnych od smogu zdecydowanie lepsi byli chorzy.

- To ostatnie pytanie szczególnie mnie poraziło – przyznaje prof. Zielonka – bo przecież przynajmniej na chorobach lekarze powinni znać się lepiej niż ich pacjenci.

Na wszystkie trzy pytania prawidłowo odpowiedziało 8% chorych i – przypomnijmy – tylko 1% lekarzy pulmonologów. Na żadne pytanie nie odpowiedziało dobrze 20% pacjentów (z reguły osoby starsze, zbliżające się do osiemdziesiątki) i... 30% lekarzy.

Na koniec pytanie do Czytelników: czy rzeczywiście wszyscy tak bardzo jesteśmy świadomi spustoszeń, jakie smog może poczynić w naszym organizmie? Czy też wiedzą to tylko pacjenci dr. Zielonki, przez lata edukowani przez profesora przy okazji każdej wizyty lekarskiej?

 

Wojskowy Instytut Medyczny (WIM) przy współudziale Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc oraz Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergie i POChP, od lat organizuje spotkania najwybitniejszych w Polsce specjalistów badających zależności między zanieczyszczeniem powietrza a zdrowiem. Konferencje poświęcone są pamięci gen. bryg. dr hab. med. Wojciecha Lubińskiego, lekarza Prezydenta RP, zmarłego w katastrofie smoleńskiej. Doktor Lubiński, wspólnie z naukowcami z Politechniki Warszawskiej, przez klika lat prowadził takie badania.

9. konferencja „Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie DUM SPIRO SPERO”, tym razem pod honorowym patronatem premiera Mateusza Morawieckiego, odbyła się 12 kwietnia 2019 r.

Irena Fober

zdjęcie Johannes Plenio/ Pixabay

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl