Rzemieślnik czy kreator


05-07-2019 19:43:40

Z Rektorem Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego, ks. prof. Stanisławem Dziekońskim, rozmawia Zygmunt Jazukiewicz

- Tegoroczne aktywne zaangażowanie się UKSW w obchody Światowego Dnia Społeczeństwa Informacyjnego wskazuje, że Uczelni nie jest obca refleksja nad miejscem człowieka w społeczeństwie informacyjnym, a także znaczeniem nowych kompetencji. Czy i jakie, zdaniem Księdza Rektora nowe kompetencje są potrzebne inżynierowi wobec postępujących procesów technizacji życia i dehumanizacji społeczeństwa?

- Świadomość implikacji społecznych stosowania rozwiązań technicznych nowej generacji, szczególnie związanych z wykorzystaniem technologii cyfrowych i metod algorytmicznych (uczenie maszynowe, sztuczna inteligencja), wprowadza nie tylko potrzebę ale wręcz konieczność pozyskania szerokich kompetencji w zakresie interdyscyplinarnym. Nowe możliwości, a w tle także nowe ryzyka, wynikające ze stosowania takich rozwiązań, powodują na skalę wcześniej nieznaną konieczność uwzględniania przez inżynierów konsekwencji etycznych ich działań.

- Decyzje o dużym znaczeniu cywilizacyjnym są podejmowane przez władze bez liczenia się z opinią środowisk fachowych, pod wpływem koniunktury wyborczej. Jak można to zmienić?

- To jest problem odpowiedzialności polityków i decydentów różnych szczebli, których decyzje mają często skutki daleko wykraczające poza cykl wyborczy. Inżynierowie, ale podobnie również inne środowiska ekspertów powinny, bez względu na częsty brak efektów doraźnych, konsekwentnie uświadamiać publicznie ten fakt.

- Paradygmat samotnego geniusza należy do przeszłości. Dziś sukces jest niemożliwy bez wielofunkcyjnego, zdeterminowanego zespołu osób lojalnych, wyspecjalizowanych w bardzo nieraz odległych dziedzinach. Kto powinien się zająć wychowaniem i kształceniem młodych do działania w takim zespole? Czy realna jest współpraca między politechniką a uniwersytetem w tej sprawie?

- Przynajmniej na poziomie formalnym taka współpraca jest możliwa. Problemem pozostaje często jednak dyscyplinowa struktura systemu akademickiego w Polsce, z dużymi ograniczeniami dla rzeczywistego współdziałania przekraczającego granice nie tylko dyscyplin, ale szczególnie dziedzin nauki. Motywacje dla takiej współpracy są nader ograniczone, a ich zmiany pozostaną utrudnione tak długo, jak nie nastąpi fundamentalna transformacja całego modelu kryteriów i ocen działalności instytucji akademickich.

- Istnieje opinia, że inżynier przyszłości będzie się zajmował koncepcjami systemów i struktur opartych o gotowe bloki softwaru. Tworzeniem tych "bloków" zajmie się elita naukowo-techniczna. W ten sposób zawód ten ulegnie rozszczepieniu na dwa różne. Zaś praktycznym nadzorem nad technologią zajmą się technicy. Czy, w myśleniu o przyszłym kształcie uniwersytetu rozważana jest koncepcja kształcenia swoistego "metainżyniera”?

- Wąska specjalizacja sprzyja kształceniu sprawnych rzemieślników nauki, a nie jej kreatorów. Nie jest przypadkiem, że od lat wiele czołowych politechnik przekształciło się w uniwersytety techniczne. Integralna wizja, łącząca kompetencje techniczne z aspektami humanistycznymi i świadomością konsekwencji społecznych podejmowanych działań, są dziś wyróżnikiem najlepszych uczelni światowych. Jest to trend konieczny dla profilaktyki przeciwdziałania zagrożeniom generowanym przez nieodpowiedzialne użycie możliwości nowych technologii.

- Na świecie widoczne są zaczątki ruchu zmierzającego do technicznych samoograniczeń społeczeństwa (np. kurs na technologie OZE, recycling, materiały naturalne, wegetarianizm, ruch "zero waste" itd.) Czy, zdaniem Księdza jest konieczne, by na uczelniach powstała specjalność łącząca te nurty?

- W UKSW od kilku lat realizowane są badania zmierzające w tym kierunku, uruchomiliśmy również szereg programów edukacyjnych adresowanych do studentów wielu kierunków studiów. Sądzę, że jeśli wciąż jeszcze w ograniczonym zakresie, wnosimy wkład na rzecz rozwoju świadomości problemów środowiska naturalnego i zagrożeń dla całej cywilizacji, wynikających z ich ignorowania.

- Dziękuję za rozmowę.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl