Wielkie inwestycje II RP (10). Pierwsza Komisja do spraw przebudowy węzła kolejowego


20-07-2019 16:01:50

W poprzednich odcinkach przypomnieliśmy historię przebudowy węzła kolejowego warszawskiego, ważnej inwestycji w rozwoju sieci połączeń kolejowych na ziemiach polskich po 123-letniej niewoli. Potwierdzeniem wagi tej wielkiej inwestycji było powołanie przez Ministra Przemysłu i Handlu specjalnej Komisji do spraw przebudowy węzła kolejowego warszawskiego. Poniżej zamieszczamy fragmenty dotyczące zadań tej Komisji oraz efektów jej działania, z zachowaniem oryginalnej pisowni (Przegląd Techniczny, nr 40/1921).

(…) Komisji postawiono za zadanie przerobienie i przystosowanie do nowych warunków dawniejszego projektu tej przebudowy, zatwierdzonego przez władze rosyjskie, oraz opracowanie pomysłu jego modyfikacji, rzuconego przez Magistrat, ażeby uzasadnić wybór jednego z nich do dalszego opracowania i wykonania. W skład komisji weszli dwaj przedstawicieli Ministerjum Przemysłu i Handlu (wkrótce potem Ministerjum Komunikacji, powstałego z Sekcji Kolejowej Min. P. i H.): inż. J. Eberhardt i A. Wasiutyński, dwaj Magistratu m. Warszawy: inż. Michalski i Pruffer i jeden z wyboru Stowarzyszenia Techników: inż. S. Sztolcman. Przewodniczenie w Komisji i kierownictwo biurem technicznem przy niej poruczono A. Wasiutyńskiemu. Do składu biura technicznego weszli w charakterze starszych inżynierów pp. W. Bieniecki i A. Miszke, następnie inżynierowie Skawiński, Wierzbicki, Zaborski i inni.

Program Komisji

Po ukonstytuowaniu się w październiku 1918 r. Komisja przystąpiła do poleconego jej zadania, niezwykle interesującego pod względem technicznym i niezwykle ważnego pod względem ogólno-komunikacyjnym, gdyż żywo obcho­dzącego nie tylko mieszkańców miasta, lecz i całego pań­stwa, przemysł i handel, pokój i wojnę, skarb państwa i pry­watne życie codzienne.

 Warunki nowe, do których winien być dostosowany projekt przebudowy, Komisja określiła jak następuje:

1) Drogi żelazne w Polsce, traktowane do niedawna jako części sieci kolejowych różnych państw, winny two­rzyć sieć samoistną, uzgodnioną nie tylko pod względem je­dnakowej szerokości toru, lecz przedewszystkiem pod wzglę­dem zasady przewodniej co do celu, któremu sieć ta winna służyć jako jedna harmonijna całość.

2) Całkowita sieć dróg żelaznych polskich, przeważnie po macoszemu traktowana dopóki części naszego kraju sta­nowiły prowincje państw obcych, winna być rozwinięta od­powiednio do jego potrzeb.

3) Sieć tak uzupełniona, aby funkcjonować prawidło­wo, winna mieć należycie ukształtowane serce, którem jest węzeł kolejowy warszawski.

4) Ustrój węzła warszawskiego winien odpowiadać po­trzebom wszystkich rodzajów komunikacji, zarówno lądo­wych jak i wodnych, oraz zmienionym potrzebom poczty, komory i innym, mającym związek z ruchem kolejowym w węźle.

5) Specjalnie w stosunku do komunikacji lądowych ustrój węzła warszawskiego winien być uzgodniony z po­trzebami przewozu nietylko dalekiego i podmiejskiego po linjach głównych i dojazdowych, lecz i przewozu w obrębie stolicy, stosownie do najnowszych wymagań budowy miast, z uwzględnieniem projektów rozwoju Wielkiej Warszawy i jej regulacji.

 Prace swoje Komisja uznała za niezbędne oprzeć prze­dewszystkiem na rozmiarach ruchu osobowego i towarowe­go, dla którego winny być projektowane wszystkie urządze­nia węzła i przewidywany jego rozwój, oraz na ogólnych za­sadach w układzie ruchu, przyjętych obecnie w wielkich środowiskach zaludnienia.

Rozmiary ruchu

Rozmiary ruchu określono na zasadzie danych staty­stycznych dla dwóch okresów:

1) okresu bezpośrednio po ukończeniu przebudowy (przypuszczalnie po upływie lat siedmiu), według których mają być projektowane urządze­nia, podlegające niezwłocznemu wykonaniu i

2) okresu o dwadzieścia lat późniejszego, według których ma być przewidziany dalszy rozwój wszystkich urządzeń. Oblicze­nia Komisji były rozważone i sprawdzone w specjalnej pod­komisji z udziałem pp. Gieysztora, Kociatkiewicza i Koła­kowskiego.

W ruchu osobowym obliczenia dotyczyły ilości bile­tów sprzedanych, ilości pociągów dalekich i podmiejskich, zaludnienia pociągów i ilości podróży w stosunku do ludności Warszawy. W ruchu towarowym obliczenia uwzględniły ruch miejscowy, przechodni daleki i przechodni bliski w kierunku ładownym i próżnym na oddzielnych liniach, ładowność wagonów, skład pociągów itp. Przyjęto pod uwagę ruch nowy w komunikacji z Małopolską i gdańskiem oraz wpływ linji nowych na ruch po linjach istniejących.

Statystyka czasu przedwojennego wykazała bardzo szybki wzrost w węźle warszawskim ruchu osobowego, zwłaszcza podmiejskiego, wyrażonego w ilości pociągów i jeszcze szybszy wzrost ilości podróżnych, wskutek czego zwiększało się zaludnienie pociągów. Ilość par pociągów osobowych wynosiła w: 1898 r. - dalekich 33, podmiejskich 13; 1913 r.- dalekich 48, podmiejskich 46. Ilość biletów sprzedanych wynosiła (odpowiednio w latach w/w) 1,8 mil. oraz 5,5 mil. Przyrost ludności Warszawy wynosił jednocześnie około 2,2% rocznie, z czego wypada, że ilość podróży na mieszkańca wzrosła w r. 1912 do 13, gdy w r. 1898 wynosiła zaledwie 5,5. Ilość podróżnych w pociągu zwiększyła się ze 106 do 159, czyli średnio o 50%.

 Przedwojenny ruch towarowy w węźle warszawskim charakteryzują następujące cyfry: Ilość par pociągów w r. 1898 – 35, w r. 1913 – 55. Przyrost roczny 3,1% (składany). Ilość ładunków: ruch miejscowy (przywóz, wywóz) w r. 1896 2,47 mil. t, w r. 1912 3,21 mil.t; ruch przechodni w r. 1896 - 1,20 mil t, w r. 1912 – 3,14 mil. t. Ruch towarowy miejscowy wynosił na mieszkańca w r. 1898 – 3,8 t i w r. 1912 – 3,8 t, czyli pozostał w okresie 14-letnim bez zmiany.

Jak widać z powyższego, ilość pociągów osobowych była blisko dwa razy większa niż towarowych, przyczem ilość podróżnych wzrastała dwa razy szybciej niż ilość wszystkich ładunków przewożonych. Ruch podmiejski, zbliżając się co do ilości pociągów do ruchu dalekiego, wzrastał 3½ raza szybciej od niego. W ruchu towarowym wzrastał szybko ruch przechodni, co zaś do ruchu miejscowego, to wzrost jego był nawet słabszy niż wzrost zaludnienia Warszawy…

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski

16-17
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl