Skarby polskiej ziemi (3): Srebrowy potentat


03-10-2020 19:33:40

Zestawiając skarby polskiej ziemi właściwie od tego należałoby zacząć: gdyby wypośrodkować wskaźnik między skalą zasobów mineralnych a ceną jednostkową to niewątpliwie największym polskim bogactwem jest srebro. Ma bogatą i długą historię, lecz współczesna technika i medycyna otworzyła przed nim nowe perspektywy.

Na ziemiach Dolnego i Górnego Śląska, gdzie zalega argentyt (siarczek srebra Ag2S) wydobycie trwało już we wczesnym średniowieczu. Bulla papieża Innocentego II zawiera wzmiankę o srebrze w okolicach Bytomia. Ale czasy kopalni wydobywających wyłącznie rudy srebra ( także w minerałach chlorargiryt i pirargiryt) skończyły się już dawno (przynajmniej w Europie). W Polsce Kopalnia w Tarnowskich Górach, czy Augusta w Górach Sowich ( gdzie wydobywano także ołów i baryt) to już zabytki od ponad 100 lat.

Największa kopalnia świata

Zasoby KGHM, które nadają się do eksploatacji są obecnie szacowane na ponad 1,1 mld t rudy miedzi o średniej zawartości 2,08% miedzi i 58 g/t srebra. Dziś srebro towarzyszy więc wydobyciu miedzi przez KGHM, który w 2019 r. zanotował rekordową produkcję - 1417 t. czystego metalu (wzrost o 18% rok do roku) i awansował na drugie miejsce listy światowych producentów. Od wielu lat jest zresztą w pierwszej trójce. W 2018 r. ze sprzedaży srebra odnotował ok. 2,2 mld zł. Całkowite przychody sięgały 16 mld zł.

Z Polski pochodzi około jedna trzecia srebra produkowanego w Europie Ze względu na dość duże wahania cenowe na giełdach trudno ocenić pozycję tego metalu w przychodach KGHM. Waha się ona w granicach 12% - 20%. Wystarczy zauważyć, że o ile w 2011 r. cena sięgała 46,47 USD za uncję, to w kilka lat później już ok. 14 USD, ale znów wzrasta. W 2018 r. ze sprzedaży srebra odnotowano ok. 2,2 mld zł. Całkowite przychody grupy sięgały 16 mld zł.

Jeżeli potraktować tę produkcję jako wydajność kopalni, to zakłady Kombinatu stanowią największą kopalnię srebra na świecie. Ten status osiągnięto dzięki stałej modernizacji technologii wydobycia i przetwarzania urobku, a także recyclingu odpadów. Od 1993 r. w Hucie Miedzi Głogów działa wydział metali szlachetnych, odzyskujący obecne w rudzie miedzi – srebro, złoto i selen techniczny. Znajdują się one w tzw. czarnym błocie, czyli szlamie anodowym z elektrorafinacji miedzi. Ze srebra katodowego o zawartości pierwiastka powyżej 99,99% produkowany jest granulat i sprzedawany w workach 25 kg i gąskach o masie ok. 1000 uncji trojańskich, co wynosi ok. 31,1 kg. Idzie do Wielkiej Brytanii, USA, Belgii. 98% kruszcu tej firmy trafia zagranicę. Granulat wykorzystuje przemysł i zakłady jubilerskie, a gąski trafiają do banków. Technologie przetwarzania odpadu srebrowego firma wykorzystuje także w kopalniach w Chile, Chinach, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

O zbyt nie ma obawy

Zastosowania srebra ciągle się poszerzają. Decyduje o tym łatwość obróbki i komponowania stopów oraz największa z metali przewodność cieplna i elektryczna. 44% wydobycia zużywa przemysł w elektronice i fotografii, w dentystyce i panelach fotowoltaicznych. Szefowie KGHM szczycą się spostrzeżeniem, że co szósty smartfon na świecie zawiera nasze srebro i miedź. Kolekcjonerskie monety (tu także polska Mennica ściga się w podaży okolicznościowych i zamawianych produktów z innymi), czy jubilerstwo, to stały, poważny rynek. Znane zapasy srebra na świecie ocenia się na ok. 0,5 mld uncji, a popyt będzie wzrastał. Niedobór obecnie jest obliczany na ok. 150-200 mln uncji rocznie i utrzymuje się od lat. Zdaniem analityków finansowych oznacza to, że cena srebra w najbliższych dziesięcioleciach może tylko rosnąć. To dobry sygnał dla naszych producentów.

Kolargol to nie miś

Ale najszybciej rozwijają się lecznicze i biobójcze zastosowania srebra (m.in w formie zwanej kolargolem - w kompozycji z białkiem lub żelatyną) w okulistyce, w dermatologii i urologii. W Polsce dostępny jest surowiec Argentum colloidale, do sporządzania leków aptecznych (kropli do oczu i nosa, maści, roztworów i zasypek. Srebro koloidalne (na zdjęciu) stosuje się w suplementach diety w postaci płynów doustnych.Nanosrebra są powszechnym składnikiem perspirantów i innych kosmetyków.

Ostatnio nanosrebro włączono do walki z koronawirusem, stosując je w komorach dezynfekcyjnych. Takie komory pracują w kopalniach „Budryk” i „Szczygłowice”, a wkrótce w kolejnych zakładach Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Górnik, nim dojdzie do nadszybia i windy, przechodzi przez kurtynę z rozpylonego roztworu nanosrebra. Komora jest przenośna. Można ją postawić w dowolnym miejscu. Mgiełka srebrowa jest rozpylana przez specjalne dysze, a ciśnienie wytwarza hydrauliczny układ zasilania.

jaz.

Komentuje Waldemar Rukść

20-21
Aktualny numer WSZYSTKIE
eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl