Szacunek dla nauczycieli


11-12-2020 13:11:23

Przez 46 lat, bo tyle edycji Olimpiady Wiedzy Technicznej (OWT) już za nami, od 1974 r. zamieściliśmy na łamach Przeglądu Technicznego, gazety inżynierskiej, listy z 938 laureatami. Od początku opracowywał je „ojciec” i pomysłodawca OWT, śp. dr n. tech. Zygmunt Kalisz. Kontynuujemy tę tradycję. Prezentując laureatów, oczywiście wspominamy o szkołach, które reprezentują, oraz o ich opiekunach, którym zawdzięczają swój sukces. Jubileusz 75-lecia NOT jest okazją do przypomnienia nauczycieli, dzięki którym wielu młodych ludzi wybrało zawód twórcy techniki.

Specjalnie podkreślam słowa „gazety inżynierskiej”, gdyż uczestnicy OWT to potencjalni przyszli inżynierowie, a ich nauczyciele przyczyniają się do rozwijania pasji poznawczej młodego pokolenia. Stan nauczycielski liczy w Polsce ponad 600 tys. osób, które wykonują ten niełatwy i może dlatego tak różnie oceniany zawód.

Dzisiaj prezentujemy liderów tego środowiska, jego najlepszych przedstawicieli – nie waham się nawet napisać – wzorce do naśladowania! To opiekunowie olimpijczyków, którzy swej pedagogicznej pasji wyszukiwania talentów i pracy z uzdolnioną młodzieżą poświęcają swój czas, zdrowie, energię i środki, nierzadko kosztem życia osobistego i rodzinnego. Nie są to słowa na wyrost, o czym wie każdy, kto choć raz zetknął się z takim nauczycielem.

Olimpijscy liderzy

Opiekunów było zdecydowanie mniej niż wszystkich doprowadzonych przez nich do sukcesu laureatów. Bo o ile zdarzyło się, nawet kilkanaście razy, że uczeń powtarzał w kolejnej edycji swój sukces, to nauczycieli, którzy mieli kilkunastu takich zwycięzców, w historii Olimpiady jest kilkudziesięciu!

Bezsprzecznie palmę pierwszeństwa dzierży Nauczyciel Roku 2010, profesor oświaty Marek Golka, nauczyciel fizyki, techniki i astronomii, znany z niekonwencjonalnych metod prowadzenia zajęć. Tylko w OWT, począwszy od XVIII edycji w roku szkolnym 1991/1992, ma do dziś na swoim koncie 75 laureatów. Początkowo zajmował się nimi wspólnie z Jerzym Serafinem, kolegą z VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, a później samodzielnie, zwłaszcza po przeniesieniu się do znakomitego XIII LO w Szczecinie. Tych 75 uczniów to tylko laureaci OWT, bo swoich uczniów laureatów ma także w Olimpiadach: Fizycznej, Matematycznej i Astronomicznej.

W tej jakże zdrowej i pożądanej konkurencji kolejne miejsca zajmują: zmarły niestety przedwcześnie w bieżącym roku mgr inż. Andrzej Łanuszka z ZS Łączności w Krakowie (33 laureatów), wspomniany już mgr Jerzy Serafin z Radomia (29 laureatów) i mgr inż. Halina Zagurda-Czader, była nauczycielka i wicedyrektor ZS Technicznych w Czechowicach-Dziedzicach, obecnie członkini Komitetu Głównego OWT (25 laureatów).

Jednymi z pierwszych takich „multiopiekunów” byli Tomasz Dzianowicz z VIII LO oraz z Młodzieżowego Towarzystwa Naukowego w Katowicach (13 laureatów), Marian Bąk z XIV LO im. Polonii Belgijskiej we Wrocławiu (16 laureatów), Antoni Cempel z XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie (12 laureatów) i mgr inż. Stanisław Bykowski z Technikum Mechanicznego w Piotrkowie Trybunalskim (13 laureatów). Opiekunką ponad 10 laureatów była także mgr inż. Anna Niczyporuk z ZS Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku, dzisiaj dyrektorka tej szkoły. Jej poprzedniczką w roli opiekunki olimpijczyków w tej szkole była śp. Regina Zalech, a obecnie w „elektryku” zajmuje się nimi Janina Matwiejczuk. Powyżej 10 laureatów mają także mgr Mariusz Sobczak z I LO im. Ziemi Kujawskiej we Włocławku i mgr inż. Andrzej Kościółek z ZS Elektryczno-Mechanicznych im. gen. Józefa Kustronia w Nowym Sączu. Obaj nadal uczą i mają wielkie szanse na kolejne sukcesy swych podopiecznych.

Z satysfakcją dostrzegamy, że szkoły nie „znikają” z listy uczestników OWT. Dzieło swych znakomitych poprzedników kontynuują niemniej znakomici następcy. Tak się stało w ZS Elektronicznych w Radomiu, gdzie po sukcesach pedagogicznych śp. Waldemara Słyka kolejnych laureatów z tej szkoły prowadzi mgr inż. Barbara Czerska. Podobnie się stało w XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie, gdzie teraz olimpijczyków, nie tylko w OWT, prowadzi mgr Włodzimierz Zielicz. Po sukcesach, które w I LO im. St. Staszica w Lublinie notował Stanisław Stoń, dziś dyrektor tego liceum, jego dzieło kontynuuje mgr Kamil Kamiński. Podobnie jest w ZS Elektrycznych im. Wojska Polskiego w Bydgoszczy, gdzie przez wiele lat olimpijczykami opiekowała się p. Krystyna Zaborniak, a obecnie prowadzi ich mgr inż. Jolanta Sobieraj. W ZS Elektronicznych w Zduńskiej Woli, po sukcesach Mariana Jąkalskiego, kolejne notuje mgr inż. Stefania Pawłowska.

Olimpijczyk nauczycielem

Na uwagę zasługują opiekunowie z dawnego Technikum Hutniczo-Mechanicznego, dziś Zespołu Szkół nr 3 w Ostrowcu Świętokrzyskim. W pierwszych edycjach OWT opiekunem kilku laureatów z tej szkoły był Stanisław Kuśniewski. W X edycji Olimpiady jej finalistą był późniejszy Nauczyciel Roku 2009, profesor oświaty Radosław Moskal. Po studiach inżynierskich (z wyróżnieniem) podjął pracę jako nauczyciel przedmiotów zawodowych w macierzystej szkole. Jako dawny olimpijczyk zaangażował się w ruch olimpiad przedmiotowych. Jest opiekunem ponad 100 laureatów i finalistów olimpiad. W jego ślady poszedł syn Przemysław, który był finalistą XXXIX OWT.

Nie sposób wymienić wszystkich znakomitych opiekunów, z którymi przyszło nam się zetknąć w 46 edycjach Olimpiady. Wymienię zatem tych, których nazwiska najczęściej pojawiają się w sprawozdawczych zestawieniach (patrz ramka). Wiem, że pewnie pominę kilka osób, za co przepraszam. Nie mniejszym sukcesem pedagogicznym jest również doprowadzenie ucznia do tytułu finalisty, a wtedy lista znakomitych nauczycieli znacząco się rozszerza, bo w annałach OWT mamy kilku takich „pechowców”, którzy co roku mają po kilku finalistów, ale jeszcze żadnego laureata.

Niektórych nauczycieli nie ma już wśród nas. Pozostają w naszej wdzięcznej pamięci jako znakomici pedagodzy, wyławiający talenty i nie żałujący swego czasu i sił na ich szlifowanie. Zaangażowani i pełni pasji w wypełnianiu pedagogicznej misji, jaką pozostawił nam hetman Jan Zamojski: Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie.

Janusz M. Kowalski

członek KG OWT od 1980 r.

 

Jak harcerze poszli do NOT-u...

Olimpiadę Wiedzy Technicznej powołano 10 sierpnia 1974 r. zarządzeniem ówczesnego Ministra Oświaty i Wychowania. Inicjatorem Olimpiady był śp. dr n. techn. Zygmunt Kalisz, nauczyciel akademicki Wydziału Techniki Uniwersytetu Śląskiego. Dr Kalisz był również instruktorem harcerskim i dla idei tych zawodów pozyskał Komendę Chorągwi ZHP w Katowicach. Z jego inicjatywy w 1973 r. przeprowadzono w ówczesnym województwie katowickim siłami harcerzy zawody sprawdzające znajomość techniki, adresowane do uczniów szkół średnich. A że zawody się udały – w tamtym czasie inicjatywy ze Śląska natychmiast przenoszono na cały kraj – w następnym roku powołano Olimpiadę.

Wcześniej, zaraz po sukcesie śląskich zawodów, inicjatorzy z Głównej Kwatery ZHP zgłosili się z tą ideą do Naczelnej Organizacji Technicznej, jako naturalnego partnera merytorycznego takiej inicjatywy. Delegację ZHP przyjął w siedzibie NOT na Czackiego prof. inż. Janusz Tymowski. Wysłuchał i po zapoznaniu się z propozycją zapytał: „A kto to będzie firmował ?” Kiedy harcerze spojrzeli po sobie trochę skonsternowani, Profesor widząc ich zakłopotanie, powiedział: „No dobrze, macie przewodniczącego, ja to poprowadzę”.

Profesor był pierwszym – od powołania go w skład Komitetu Głównego OWT (1974 r.) – do końca swego życia (1992) jego przewodniczącym. Organizatorami Olimpiady byli wspólnie – co warto dziś wspomnieć – NOT i ZHP, które „współdziałały ściśle z władzami szkolnymi, szkolnictwem wyższym, prasą i wydawnictwami naukowo-technicznymi oraz Komitetem ds. Radia i Telewizji „Polskie Radio i Telewizja”. W skład pierwszego Komitetu Głównego OWT, oprócz przedstawicieli organizatorów, wchodzili m.in.: Prezes Polskiego Komitetu Normalizacji i Miar, Sekretarz Wydziału IV PAN, Przewodniczący Komisji Upowszechniania Książki i Prasy Technicznej, wicedyrektorzy Departamentu Kształcenia Zawodowego MOiW, Instytutu Badań Pedagogicznych, Instytutu Kształcenia Zawodowego oraz z-ca redaktora w Redakcji Programów Oświatowych Telewizji Polskiej.

 

Nauczyciele, których nazwiska najczęściej figurowały na listach laureatów kolejnych edycji: Zdzisław Szkudlarek i Andrzej Sperka z I LO im. M. Kopernika w Łodzi, Sławomir Lichota z VI LO im. J. Kochanowskiego w Radomiu, Tomasz Wardenga z ZS Technicznych w Wodzisławiu Śląskim, Anna Legwant z I LO im. hetmana Czarnieckiego w Chełmie, śp. Janusz Chmielewski z ZS Technicznych w Tarnowie, Jacek Kluba z ZS nr 6 w Jastrzębiu-Zdroju, Jerzy Słoma z I LO w Zielonej Górze, Gerard Wierzbicki z TME ze Szczecina, Wanda Stanek z LO w Krakowie, Jolanta Szklarska z ZS Elektronicznych w Warszawie, Maria Piasny z I LO w Olkuszu, Mirosława i Sławomir Żuber z I LO w Białymstoku, Józef Bek z ZS Ponadpodstawowych w Krośnie, Alina Gościniak z VIII LO w Poznaniu, Helena Ćwiok z ZS Technicznych w Puławach, Teresa Ditmer-Baran z ZS Elektronicznych w Sosnowcu, Janina Ziółek z V LO w Krakowie.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl