Unia Europejska reaguje na COVID-19


12-02-2021 16:27:27

UE wyraża niepokój związany z ograniczeniem dostaw szczepionek przeciw COVID-19.

Po prawie roku od ogłoszenia pandemii przez Światową Organizację Zdrowia, Europa i świat otrzymały długo wyczekiwane narzędzia do skuteczniejszego zwalczania COVID-19. 21 grudnia  ub.r. szczepionka firm Pfizer i BioNTech uzyskała od Europejskiej Agencji Leków (EMA) i Komisji Europejskiej warunkowe dopuszczenie do obrotu na terenie UE. 27 grudnia ruszyły szczepienia w krajach unijnych. Wkrótce, 6 stycznia, dołączyły preparaty Moderny, a jeszcze w końcu tego miesiąca EMA wydało pozytywną rekomendację w sprawie szczepionek

AstraZeneca/Uniwersytetu Oksfordzkiego (tekst oddany do druku 29.01. br.). Unia Europejska zaangażowała się w negocjacje jeszcze przed etapem opracowania szczepionek, rezerwując je dla całej populacji. Wytypowano firmy: Pfizer/BioNTech, AstraZeneca, CureVac, Johnson&Johnson, Sanofi-GSK i Moderna Biotech, jednocześnie nie zamykając drogi krajom wspólnoty do negocjacji z innymi firmami branży farmaceutycznej.  W sumie dla mieszkańców Europy zabezpieczono 2,3 mld dawek.

Wyścig po szczepionkę

17 czerwca ub.r. ogłoszono europejską strategię, stwarzającą szanse na maksymalnie krótkie  opracowanie i przebadanie szczepionki. Znacznie szybsze uzyskanie szczepionki było możliwe dzięki wykorzystaniu znanych wcześniej biotechnologii, mających zastosowanie przy opracowaniu i  wytwarzaniu. Usprawniono procedury i przepisy, maksymalnie ułatwiając i przyspieszając prace, przy jednoczesnym zagwarantowaniu jakości i bezpieczeństwa. Wydano także wytyczne dla krajów, aby jednocześnie i sprawnie przeprowadzić szczepienia ludności.

Tak szybkie akceptowanie szczepionek przez EMA  było możliwe m.in. dzięki dostarczaniu i analizowaniu dokumentów na bieżąco. A ponadto firmy przeprowadzają niektóre fazy badań jednocześnie, łącząc też badania kliniczne. Unia aktywnie zaangażowała się w pomoc przy opracowaniu i produkcji szczepionek, gwarantując sobie uzyskanie praw do zakupu końcowego produktu. Duża część środków - 2,7 mld euro - została przeznaczona z instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych.

Szczepionki przydzielane są krajom proporcjonalnie, zazwyczaj według liczby mieszkańców. Obecnie na dostawy szczepionek podpisanych jest sześć umów (oprócz Pfizer/BioNTech i Moderny) - z firmami: AstraZeneca, Sanofi GSK, Johnson&Johnson i CureVac. Umowa z tą ostatnią (z utajnionymi danymi) została opublikowana za jej zgodą i jest obecnie dostępna na oficjalnej stronie instytucji europejskich. Europosłowie podkreślają, że ważna jest przejrzystość wydawania środków unijnych. Aktualnie negocjowane są  kolejne umowy wstępne. Produkt firmy Novavax wszedł w trzecią fazę badań, planowane jest pozyskanie 100 mln dawek z opcją dokupienia kolejnych 100 mln. W styczniu odbyły się również wstępne rozmowy z Valnevą na temat 30 mln dawek z możliwością zakupu dalszych 30 mln.

… i po szczepienia

W drugiej połowie stycznia uruchomiono specjalną platformę, na której kraje mogą zgłaszać dostawy szczepionek i liczbę wykorzystanych dawek. KE wydała też komunikat wzywający do przyśpieszenia programu szczepień. Celem jest zaszczepienie do końca marca przynajmniej 80% spośród osób powyżej 80 roku życia i pracowników służby zdrowia. Do lata br. powinno też być zaszczepione 70% populacji UE.

Tymczasem dostawy szczepionek napotkały niespodziewane trudności. Najpierw Pfizer/BioNtech zgłosił opóźnienie w dostawach - w związku z pracami w zakładach produkcyjnych - w następstwie czego niektóre kraje unijne otrzymały jedynie część uzgodnionych preparatów. 22 stycznia podobne opóźnienie zgłosiła Komisji AstraZeneca.

Stella Kyriakides, komisarz ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności, poinformowała, że do AstraZeneca została wysłana oficjalna korespondencja, w której Unia domaga się wyjaśnień zaistniałej sytuacji, szczególnie z uwagi na fakt, że finanse unijne zostały zaangażowane do wspomożenia produkcji szczepionek. Unia chce również uzyskać konkretne dane dotyczące dostaw, ponieważ kraje członkowskie pilnie potrzebują rozplanować szczepienia. Obecnie do końca nie wiadomo która firma w jakim czasie wywiąże się z umów.

Obawy budzą mutacje koronawirusa, szczególnie trzy szczepy - jeden odkryty w Wielkiej Brytanii, drugi – w Afryce, a trzeci w Brazylii i Japonii. Wirusolodzy stwierdzili, że szczepy te są bardziej zaraźliwe, a w przypadku ostatniej mutacji - nie wiadomo, w jakim stopniu chronić będą przed nią szczepionki. Stąd też KE apeluje o zwiększenie działań w kierunku sekwencjonowania wirusa – należy badać przynajmniej 5% materiału, a najlepiej 10%, niestety są kraje, w których ten wskaźnik jest mniejszy niż 3%.

Pomoc dla krajów Unii… i świata

Najnowszy program EU4Health na lata 2021-2027, z budżetem 5,1 mld euro, ma na celu m.in. zniwelowanie słabości systemów zdrowotnych, które ujawniły się podczas pandemii. Chodzi m.in. o magazynowanie leków, sprzętu medycznego i środków ochrony osobistej personelu służby zdrowia. Ważnym celem jest też usprawnienie systemów informatycznych i przygotowanie na ewentualne przyszłe zagrożenia pandemiami. Program ma być głosowany w Parlamencie w tym roku, osiągnięto już w tych kwestiach porozumienie z Radą Europejską.

Regiony będą mogły korzystać ze środków zatwierdzonych przez Parlament w ramach programu REACT-EU, w którym znalazły się też fundusze na ograniczanie skutków społecznych i gospodarczych pandemii w obszarach, które ucierpiały z jej powodów najmocniej. Łączna kwota programu  - 45,7 mld euro.

Państwa unijne zachęcane są do przekazywania nadwyżek szczepionek do uboższych krajów. UE bierze udział w światowym programie COVAX, którego celem jest umożliwienie otrzymania szczepionki państwom o mniejszych możliwościach finansowych i mniejszym potencjale negocjacyjnym. W ramach COVAX powołano „Drużynę Europy” (Team Europe), co pozwoliło  uruchomić 853 mln euro na wsparcie programu. Dzięki temu Unia znajduje się wśród najbardziej hojnych uczestników COVAX. Jednocześnie kraje członkowskie niezmiennie zachęcane są do działań bezpośrednich - przekazywania nadwyżek szczepionek do krajów mniej zamożnych.

oprac. ab

na podst. serwisu Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania Chorób i europa.eu

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl