Edward Kajdański (1925-2020)


12-02-2021 16:55:17

Wśród bardzo licznej rodziny absolwentów Politechniki Gdańskiej są także absolwenci, którzy większą część zawodowego życia poświęcili pasji odległej od inżynierskich specjalności. Do tych osób bez wątpienia zaliczyć należy mgra inż. Edwarda Kajdańskiego – dyplomatę, wybitnego znawcę historii, medycyny i sztuki Chin,  absolwenta Wydziału Technologii Maszyn.    

Edward Kajdański urodził się 26 listopada 1925 r. w Harbinie w północno-wschodnich Chinach, jako syn polskiego inżyniera Edwarda Józefa Kajdańskiego, który urodził się w Sumach na Ukrainie.   Matka Helena pochodziła z Jekatierinburga na Uralu. Ojciec, już w Harbinie, pracował w firmie, która zajmowała się sprzedażą maszyny z Zachodu oraz prowadzeniem salonu z modelami samochodów. Kiedy w 1932 r. miasto zostało zajęte  przez wojska japońskie, rodzina przeniosła się do Aszyche. W 1936 r. ojciec zmarł i Edward wraz z matką opuścili mieszkanie służbowe i powrócili do Harbinu, gdzie zamieszkali w skromnych warunkach na przedmieściu. W 1942 r. Edward ukończył Gimnazjum Polskie, uzyskując świadectwo maturalne. Zaraz po gimnazjum rozpoczął pracę w cukrowni Aszyche, w której niegdyś pracował jego ojciec. Najpierw w biurze technicznym, następnie w narzędziowni, gdzie mógł wykorzystać swoje umiejętności.

Powrót do Polski

Dyrektor cukrowni zaproponował Edwardowi stypendium na studia, pod warunkiem że po ich ukończeniu powróci do wytwórni. W ten sposób w styczniu 1944 r. został przyjęty na Wydział Elektromechaniczny na Uniwersytecie Północnomandżurskim. W sierpniu 1945 r. Armia Czerwona opanowała Harbin. Uniwersytet przestał istnieć, a zamiast niego powołano Politechnikę podporządkowaną władzom wojskowym. Po tej zmianie Edward Kajdański przez trzy semestry studiował na Wydziale Architektury. Od 1947 r. przez dwa lata wieczorowo uczęszczał też na zajęcia na kierunku farmacja w Technikum Medycznym Czerwonego Krzyża. W 1950 r. ukończył studia na Politechnice Harbińskiej, ale nie zdążył uzyskać dyplomu, ponieważ rozpoczęła się wojna koreańska.

Z powodu  konfliktu w Cieśninie Tajwańskiej podjął decyzję o powrocie do Polski. Wypłynął z chińskiego portu Qingwangdao w lutym 1951 r. na statku „Mikołaj Rej”. 25 kwietnia 1951 r. przybył do Gdyni. W Polsce od razu przyznano mu stopień inżyniera zawodowego, a w 1960 r. - tytuł magistra na Politechnice Gdańskiej. Tydzień po przybyciu  do Gdyni rozpoczął pracę w Browarach Gdańskich. Pół roku później – w następstwie publikacji w „Przemyśle Rolnym i Spożywczym” artykułu jego autorstwa, w którym zaproponował wykorzystanie chińskiego doświadczenia w zakresie  kompleksowego wykorzystania soi – otrzymał propozycję przeniesienia do filii Głównego Instytutu Przemysłu Rolnego i Spożywczego, która mieściła się w gmachu Wydziału Chemicznego PG. Gdy rok później wskutek zderzenia dwóch statków uległa zamoczeniu znaczna ilość soi, wraz z prof. Henrykiem Niewiadomskim opracował metodę uniknięcia strat, wykorzystując do jej wysuszenia w cukrowni w Pelplinie urządzenie znane mu z Aszyche. W 1953 r. został służbowo przeniesiony do Zakładów Przemysłu Cukierniczego „Bałtyk” w Gdańsku, gdzie przez pięć lat przepracował na stanowisku naczelnego inżyniera i pierwszego zastępcy dyrektora. W 1956 r. odebrał w Warszawie I nagrodę w ogólnopolskim konkursie racjonalizatorskim w postaci motocykla WFM-125. Zamieszkał we Wrzeszczu z żoną Natalią i matką.

Jeszcze raz w Chinach

W 1958 r. z powodów rodzinnych był zmuszony zrezygnować z pracy w przemyśle. Zatrudnił się w Przedsiębiorstwie Handlu Zagranicznego „Baltona” S.A., początkowo jako starszy instruktor ds. zaopatrzenia statków Chińsko-Polskiego Towarzystwa Okrętowego, a następnie awansował na zastępcę kierownika działu. Zaproponowano mu przejście do centrali firmy w Szanghaju. Jednakże Ministerstwo Handlu Zagranicznego w 1963 r. skierowało go do pracy w biurze radcy handlowego w Pekinie. Pracował tam w latach 1963-67, a więc w burzliwym okresie rewolucji kulturalnej. Powrócił do „Baltony” w Gdyni - na funkcję kierownika działu, by w 1971 r. objąć stanowisko I sekretarza  Ambasady PRL w Pekinie. W latach 1979-1982 był konsulem i kierownikiem Konsulatu Generalnego w Kantonie. Do Polski powrócił w 1982 r. Łącznie w Chinach przepracował na różnych stanowiskach 14 lat, po raz ostatni, już na emeryturze, jako przedstawiciel strony polskiej w spółce polsko-chińskiej z siedzibą w Hangzhou.

Bogaty dorobek literacki Edwarda Kajdańskiego związany jest z historią i kulturą Państwa Środka oraz żyjącymi tam Polakami.

Oprócz pisania książek E. Kajdański tworzył obrazy inspirowane malarstwem chińskim. Po przejściu na emeryturę zamieszkał w Gdańsku-Oliwie. We wrześniu 2015 r. minister spraw zagranicznych RP przyznał Edwardowi Kajdańskiemu prestiżową odznakę „Bone Merito” za zasługi dla relacji polsko-chińskich, w szczególności w dziedzinie wzajemnego poznania kultur i badania kontaktów historycznych. Do końca długiego i bardzo aktywnego życia utrzymywał ścisłe kontakty z Centrum Studiów Azji Wschodniej Uniwersytetu Gdańskiego, jako wiceprzewodniczący Rady Naukowej. Edward Kajdański zmarł 10 września 2020 r. w Gdańsku.

prof. dr hab. inż. Adam Barylski, Politechnika Gdańska, Wydział Mechaniczny

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Uczniowie i nauczyciele Gimnazjum Polskiego w Harbinie. Edward Kajdański siedzi czwarty z lewej w pierwszym rzędzie [1]

Działalność pisarska

Inż. E. Kajdański nawiązał współpracę czasopismami: Poznaj Świat, Wiedza i Życie, Kontynenty. W 1957 r. dwa jego opowiadania przyjęło Polskie Radio. Od 1971 r. wydał wiele książek poświęconych Chinom, a wśród nich: For Grochowski (1982), Architektura Chin (1986), Perłowy Trójkąt (1987), Michał Boym – Ambasador Państwa Środka (1999), Korytarz. Burzliwe dzieje Kolei Wschodniochińskiej 1898-1998 (Książka i Wiedza, 2000). Książka ta jest pokłosiem filmu dokumentalnego, zrealizowanego w 1988 r. przez Tadeusza Pałkę, o budowie kolei i udziale w nim Polaków, w realizacji którego Kajdański brał udział jako konsultant  i współautor komentarza. Podczas sześciotygodniowej wtedy podroży E. Kajdańskiego po Chinach powstało łącznie siedem filmów dokumentalnych. Do innych publikacji książkowych należą m.in.: Niezwykły rejs św. Piotra i Pawła (1989) czy wydana wspólnie z Aleksandrą Kajdańską pozycja "Jedwab. Szlakami dżonek i karawan". Z książki „Medycyna chińska dla każdego” nie tylko poznajemy medycynę naturalną, ale i filozofię, obyczaje i kulturę Chin. Do ważnych pozycji należą też książki: Długi cień wielkiego muru. Jak Polacy odkrywali Chiny (2005), Chiny – Leksykon (2005) czy „Wspomnienia z mojej Atlantydy” (Wydawnictwo Literackie, 2013). W książce tej opisuje dzieciństwo i młodość spędzoną w Mandżurii.

 

 

 

 

Literatura:

  1. Adamkowicz M.: Utracona kolonia. Dziennik Bałtycki, 13 września 2013, s. 25-26.
  2. Barylski A.: Edward Kajdański. Z Harbinu do Gdańska – śladami wybitnego absolwenta. Pismo PG, nr 5, 2015, s. 48-52.
  3. Kamień J., Zeidler K.: Edward Kajdański – dyplomata, dziennikarz, pisarz i malarz. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, nr 8, 2015, s. 9-34.
  4. Konopacka A.: Marszałek wręczył „Beno Merito” Edwardowi Kajdańskiemu, https://pomorskie.eu/.
  5. Wydział Mechaniczny Politechniki Gdańskiej w latach 1945-2005. Red. A. Barylski, PG, Wydz. Mech., Gdańsk, 2005.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl