Z historii Towarzystw Technicznych (15): II Zjazd Techników Polskich (cd.)


12-02-2021 17:32:12

Bieżący odcinek cyklu stanowi kontynuację zagadnień podjętych w numerze 1/21 "PT" dotyczących II Zjazdu Techników Polskich w dniach 3–6.10.1886 r. we Lwowie (pisownia oryginalna).

Sekcya III inżyniersko-przemysłowa, obradowała pod przewodnictwem p. Urbanowskiego. – Inż. Wacław Ibiański miał najprzód wykład o kostrukcyi mostu własnego systemu, z poglądem na zastosowanie jej w praktyce. Belka kratowa systemu prelegenta, jest belką o kracie dwukrotnej, statycznie wyznaczalną, wtedy gdy używane dotąd zwyczajnie belki drewniane Howe’a, są statycznie niewyznaczalnemi. Do belki inż. Ibiańskiego potrzeba mniej materyału, aniżeli do belki Howe’a i dlatego też jest ona znacznie tańszą. Dotychczas zbudowano w Galicyi na drogach krajowych 9 mostów tego systemu, z których największy ma 45 m rozpiętości.

W rozprawach brali udział pp. Kosiński, Thullie, Bieńkowski, Rychter i Jaegermann. Przyjęto wniosek p. Jaegermann’a, osnowy następującej: II Zjazd Techników Polskich przekazuje sprawę rozpoznania systemu drewnianych belek kratowych p. Ibiańskiego, zarządowi Towarzystwa politechnicznego we Lwowie, do sprawozdania na następnym zjeździe.

Następnie zabrał głos p. Thullie, w sprawie urządzenia stacyj doświadczalnych dla materiałów krajowych, i omawiał pożyteczność pracowni mechaniczno-technologicznych pod względem naukowym i praktycznym, dla przemysłu krajowego. Koszt założenia doświadczalni obejmującej urządzenia najniezbędniejsze wyniósłby około 12 000 złr., a do urzymania jej potrzebaby rocznego uposażenia w kwocie 3500 złr. Referent postawił wniosek następujący: II Zjazd techników polskich uznaje konieczną potrzebę urządzenia publicznej doświadczalni mechaniczno-technologicznej przy szkole politechnicznej we Lwowie, w celu naukowym i dla poparcia przemysłu krajowego. 

W odnośnych rozprawach brali udział pp. Syroczyński, Sporny, Strzelecki i Kułakowski, poczem wniosek referenta uchwalono jednomyślnie.

Z kolei nastąpił wykład d-ra Wł. Kretkowskiego o integrafie Abakanowicza. Prelegent, powołując się na niedawno wydane dzieło p. n. „Les integraphes, le courbe integrale et ses applications”, omawiał zastosowanie krzywej całkowej i przedstawił dwa okazy krzywych całkowych, nakreślonych za pomocą integrafu czysto i dokładnie.

Sekcya IV, słownikowa, obradowała pod przewodnictwem p. Kossutha. – P. Darowski, imieniem Komisyi słownikowej, zdawał sprawę z jej czynności od czasu odbycia się I-go Zjazdu. Wykazał, że pracowano według tych samych zasad, co i pierwotnie, oraz zaznaczył, że wydano słowniczek kolejowy. Sprawozdawca przedstawił rękopis drugiego wydania tegoż samego słownika, znacznie powiększonego i poprawionego i oświadczył się za wydawaniem oddzielnych słowniczków zawodowych. – P. Henryk Strzelecki zawiadomił członków Sekcyi, że galiczyjskie towarzystwo leśników pracuje nad słownikiem leśnym, i że takowy będzie ukończony  w roku przyszłym. – P. Samborski odczytał sprawozdanie p. Wawrykiewicza dotyczące prac nad słownictwem, dokonanych w Warszawie. Okazało się, iż odnośny materyał podzielono na grupy, i że chętni pracownicy rozebrali go do obrobienia, poczem odesłano już kilka takich grup, do Towarzystwa Politechnicznego.

W rozprawach brali udział pp. Kępiński, Franke, Chowaniec, Dzieślewski, Mikrut i Tuszyński. Głosowanie odroczono do następnego posiedzenia.

***

Po jednodniowej przerwie, spowodowanej wycieczką do Podhorzec, podjęto na nowo obrady sekcyjne w d. 6 października i tegoż dnia odbyło się drugie posiedzenie walne uczestników Zjazdu.

Sekcya I, dla spraw ogólnych, P. Sporny postawił wnioski następującej osnowy: 1) III Zjazd odbędzie się w Krakowie, w czasie wakacyi w szkołach średnich i politechnicznych; 2) Utrzymując podział Zjazdu na sekcye, należy rozdzielić sekcyę inżynierko-przemysłową na trzy oddziały: a) inżynierii cywilnej, b) techniki przemysłowej i c) górnictwa.

Po dłuższych rozprawach, w których brali udział pp. Kossuth, Strzelecki i Tuszyński, wnioski powyższe przyjęto z uzupełnieniem, ażeby sprawozdań z ruchu technicznego dostarczyli, na przyszły Zjazd, wiceprezesi Zjazdu.

Wnioski p. Krzena, dotyczące szczegółów obrad następnego Zjazdu, uchwalono przekazać Komitetowi zjazdowemu.

Z kolei, uchwalono wnioski p. Ihnatowicza, osnowy następującej: 1) II Zjazd techników polskich uznaje konieczną potrzebę utworzenia wydziału handlowego przy politechnice we Lwowie. 2) II Zjazd techników polskich uznaje jako nieodzowny warunek rozwoju przemysłu i rękodzielnictwa, jak najrychlejsze utworzenie wyższej szkoły przemysłowej we Lwowie.

Zgodnie z porządkiem dziennym zabrał następnie głos p. Rebczyński i mówił obszernie o muzeach przemysłowych w ogóle, o ich wpływie na rozbudzenie przemysłu, a w szczególności o muzeum przemysłowem miejskim we Lwowie. W ożywionych rozprawach, wywołanych przez powyższe sprawozdanie, brali udział pp. Kaczmarski, Bykowski, Tschirschnitz i Krzen. Według wniosku referenta, uchwalono co następuje: 1) Zjazd, powziąwszy z szczerą radością wiadomość, iż urzeczywistnienie budowy gmachu dla muzeum przemysłu we Lwowie i szkół z niem połączonych, ma wkrótce nastąpić, wyraża najżywsze uznanie wszystkim tym osobom, które w tym kierunku pracują i dążą do urzeczywistnienia tak doniosłego przedsięwzięcia. 2) Zjazd wyraża życzenie, ażeby plany na budowę muzeum i szkół z niem połączonych, wykonane były w drodze spółzawodnictwa. 3) Zważywszy, że muzeum przemysłowe powinno przedsiębrać takie środki, które zachęcałyby rękodzielników do wykonywania wyrobów dobrze wykończonych i pięknych a względnie tanich, i że skutecznym ku temu środkiem byłyby konkursy, z oznaczeniem nagród za wykonanie projektu i przedmiotów z rozmaitych gałęzi przemysłu artystycznego według wskazówek, przez zarząd muzeum z góry oznaczonych, - że z powodu braku funduszów muzeum przemysłowe lwowskie nie jest w możności wprowadzać takich konkursów w życie, - Zjazd wyraża życzenia, ażeby wysoki wydział krajowy, z funduszów na cele przemysłu krajowego przez wysoki sejm corocznie przeznaczonych, udzielał odpowiednią kwotę do rozporządzenia zarządu muzeum przemysłowego lwowskiego, na cel powyżej wskazany. 4) Zjazd wyraża życzenie, ażeby przy szkołach zawodowych na prowincyi oraz przy szkołach przemysłowych, urządzane były specyalne zbiory przedmiotów wzorowych, jako też modeli, narzędzi pomocniczych oraz warsztatów, w zakresie nauki szkolnej. Przy tem Zjazd wyraża nadzieję, że wysoki wydział krajowy, uznając użyteczność takich muzeów, przyczyni się funduszami krakowemi do ich stopniowego zakładania.

Następnie, uchwalono na wniosek p. Nawrockiego, co następuje: II Zjazd Techników Polskich uznaje za rzecz pożądaną, w interesie kraju, przyznanie głosu wirylnego w sejmie, każdoczesnemu rektorowi lwowskiej Szkoły politechnicznej.

Wybór i oprac. Bronisław Hynowski

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl