Żeby milej chorować


13-03-2021 18:55:49

Architektura w szpitalach odpowiada za stworzenie przyjaznej atmosfery, która zapewni pacjentom i opiekunom komfort, bezpieczeństwo i zdrowie. To stwierdzenie można uznać za truizm, ale na pewno wielu z czytelników miało niezbyt miłe wrażenia podczas wizyty w placówce służby zdrowia.

Oczywiście w czasach pandemii, kiedy szpitale i przychodnie  zmagają się  z brakiem personelu, sprzętu i leków, dywagacje na temat komfortu, jaki powinny zapewnić, może należałoby  odłożyć na lepsze czasy, ale właściwej wiedzy nigdy nie jest dość.  

A zawiera ją broszura „Projektowanie obiektów szpitalnych. Przewodnik dla służby zdrowia. Szpitale” opublikowana przez należącą do międzynarodowego koncernu Rockwoll firmę ROCKFON, wiodącego dostawcę akustycznych rozwiązań sufitów i ścian ze skalnej wełny mineralnej oraz systemów do ich podwieszania. W Polsce jest obecna od 1994 r., a od 2005 r. swoje wyroby produkuje w fabryce w Cigacicach, skąd są eksportowane na rynki Europy, Azji i Ameryki Północnej.

Oferowane  kompletne rozwiązania są szybkim i prostym sposobem kreowania pięknych oraz komfortowych wnętrz. Trwałe i łatwe w montażu, chronią ludzi przed hałasem i rozprzestrzenianiem się ognia, rozprowadzają naturalne światło, ograniczając zapotrzebowanie na sztuczne oświetlenie, a także przyczyniają się do powstawania budynków zgodnych z ideą zrównoważonego rozwoju. Poprawiając komfort akustyczny i wykorzystując naturalne oświetlenie, wpływają na optymalny mikroklimat wnętrz oraz dobre samopoczucie użytkowników.

Uciszyć hałas

Trudno też nie zgodzić się z wyrażoną w Przewodniku opinią, że nauka umożliwia projektowanie szpitali na podstawie badań i konkretnych danych. - Szpital przyszłości nie powinien sprawiać nieprzyjaznego wrażenia, dlatego natura, dostęp do światła dziennego i wykorzystanie kolorów zyskują na znaczeniu, umożliwiając stworzenie kojących i zachęcających przestrzeni dla pacjentów i personelu – słusznie uważają autorzy broszury.

Generowany przez sprzęt, alarmy medyczne i ludzi poziom hałasu w szpitalach i placówkach służby zdrowia wzrósł dwukrotnie od 1972 r. Kluczowym wyzwaniem, szczególnie w dobie pandemii, jest również zapewnienie bezpieczeństwa higienicznego w celu przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się infekcji. Sprzymierzeńcem w pokonaniu tych problemów są współczesne rozwiązania architektoniczne, dobierane na etapie projektowania pomieszczeń szpitalnych.

Jak czytamy w broszurze, 43% pracowników służby zdrowia w Europie doświadcza obecnie problemów z koncentracją z powodu hałasu. Co więcej, aż 66% anestezjologów cierpi na niedosłuch. Danych tych nie można ignorować, gdyż bezpośrednio wpływają na efektywność leczenia pacjentów w szpitalach. Architektura budynków szpitalnych ma wpływ na szybszy (lub wolniejszy)  i bezpieczny powrót  do zdrowia oraz zapewnienie  personelowi medycznemu odpowiednich warunków  do ratowania życia pacjentów. Dlatego w projektowaniu przestrzeni szpitalnych, oprócz zapewnienia bezpieczeństwa bakteriologicznego, jedną z ważniejszych kwestii jest dbałość o odpowiednią akustykę. Jednocześnie wykorzystywane materiały budowlane muszą być odporne na zabrudzenia i łatwe do czyszczenia, jak np. dedykowane służbie zdrowia sufity akustyczne. Wykonane są z wełny mineralnej, która ma naturalną odporność na pleśń i bakterie, więc sufity te nie przyczyniają się do rozwoju MRSA lub innych szkodliwych bakterii, chronią przed hałasem i jednocześnie zachowują podstawowe funkcje i walory estetyczne.

Również ekspozycja na światło ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i samopoczucia pacjentów, a także personelu w placówkach opieki zdrowotnej. Ludzie żywo reagują na kolor. Wykorzystanie jego oddziaływania na samopoczucie może wywierać pozytywny wpływ, wyzwalając reakcje kształtujące nasze zachowanie. Niestety, kolory są często wybierane na samym końcu procesu projektowania architektonicznego i mają marginalne znaczenie dla konstrukcji budynku.

Szpitale przyszłości to - jak słusznie zauważają autorzy - przede wszystkim personalizacja, prywatność i łączność. Czasy sztywnych godzin odwiedzin i tradycyjnych sal pooperacyjnych minęły. Pacjenci oczekują większej niezależności i komfortu, domowej atmosfery, w której czują się swobodnie i mają zapewnioną prywatność. Również zdalna opieka medyczna stanie się coraz bardziej powszechna.

Z drugiej strony autorzy podkreślają, iż w ostatnim czasie przekonaliśmy się, że szpitale muszą sobie poradzić ze zwiększonym napływem pacjentów. Elastyczność i responsywność mają kluczowe znaczenie w przypadku pandemii, gdy szpitale muszą szybko zwiększać lub zmniejszać dostępną powierzchnię. Projektanci i gospodarze budynków muszą na wczesnym etapie planowania uwzględnić rozwiązania umożliwiające zarówno krótkoterminowe zmiany aranżacji przestrzeni, jak i w dłuższym okresie czasu.

Komfort w każdym pomieszczeniu

Szpitale obsługują wiele osób, które korzystają z przestrzeni na różne sposoby, co zwiększa  złożoność budynku i wpływa na jego projekt. Dlatego autorzy „przewodnika” podzieli pomieszczenia szpitala na grupy.

I tak rejestracje i poczekalnie, będące pierwszym miejscem kontaktu z pacjentem, powinny być jasne, ciche i przyjazne. Rejestracja ma zachęcać do wejścia do szpitala, dlatego powinna wpływać korzystnie na samopoczucie, a jednocześnie dostarczać ważnych informacji. Często jest to ruchliwe miejsce, w którym stale ktoś wchodzi i wychodzi, ale dzięki miękkim wykładzinom, sufitom akustycznym, przegrodom itp. poziom hałasu można kontrolować.

Z kolei poczekalnia stanowi element procesu leczenia, więc powinna być spokojnym i przytulnym pomieszczeniem. A odpowiednią atmosferę można tu stworzyć, dopuszczając naturalne światło oraz stosując miękkie wykładziny, wygłuszające przegrody, obrazy, kolory czy rośliny.

Korytarze mają zapewniać łatwe przemieszczanie się i bezproblemowe czyszczenie, a gabinety lekarskie - schronienie przed ruchem panującym w szpitalu i bezpieczną przestrzeń, w której pacjenci i lekarze mogą swobodnie rozmawiać. Ponieważ ruchliwymi arteriami szpitali przemieszczają się pacjenci, odwiedzający, personel i transportowane są materiały, to połączenie ich z gabinetami lekarskimi jest dla projektanta wyzwaniem. Ponadto dostęp do wielu instalacji technicznych znajduje się  pod sufitem, co wymaga łatwego demontażu płyt sufitowych.

Na oddziałach intensywnej terapii (OIOM) i w salach operacyjnych niezwykle ważna jest komunikacja. Znane są wyniki badań dowodzące, że zakłócenia w rozumieniu mowy spowodowane hałasem stanowią istotną przyczynę niepowodzenia operacji. Warto zatem wprowadzić tu rozwiązania akustyczne z najlepszą w swojej klasie dźwiękochłonnością. A ponieważ z danych wynika, że od 5% do 10% pacjentów zapada na infekcje szpitalne, więc w tych pomieszczeniach szczególnie ważne jest stosowanie materiałów budowlanych o odpowiednich właściwościach higienicznych oraz częste czyszczenie powierzchni, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się bakterii powodujących zakażenia. Zastosowanie odpowiednich rozwiązań zapewni tym pomieszczeniom doskonałą akustykę i higienę, a właściwy projekt sufitu dodatkowo ułatwi instalację sprzętu medycznego.

Dobrze zaprojektowane sale chorych powinny stanowić azyl dla pacjentów. Ważnym czynnikiem jest łatwość utrzymania ich w higienie. Jest to istotne w fazie powrotu do zdrowia, kiedy układ odpornościowy jest osłabiony, a organizm bardziej podatny na infekcje. Z drugiej strony, przebywający w szpitalu pacjenci potrzebują dużo snu i odpoczynku, jednak większość z nich źle sypia. Rozwiązaniami poprawiającymi cykl ich snu są: zmniejszenie poziomu hałasu, dostęp do większej ilości światła dziennego i większa liczba pojedynczych pokoi. Badania pokazują, że duże okna z możliwością wietrzenia, dostępem do światła i widoku na otoczenie pomagają utrzymać rytm dobowy człowieka, poprawiają sen, a nawet zmniejszają ból.

Dla personelu

Istotne jest też odpowiednie zaprojektowanie, „niewidocznych” dla pacjentów i odwiedzających ich bliskich, pomieszczeń socjalnych. Bo pełne ludzi i sprzętu szpitale generują nadmiar bodźców, więc pracownicy potrzebują miejsc gwarantujących chwilę prywatności, kontakt z innymi pracownikami, w których można odpocząć i coś zjeść.

A stres i wypalenie zawodowe są jedną z przyczyn dużej rotacji pracowników - w Wielkiej Brytanii odejście z branży medycznej z tego powodu rozważa 25% lekarzy.

- Co zrobić, aby pracownicy służby zdrowia mieli odpowiednie miejsca na relaks i odpoczynek? – pytają autorzy. I odpowiadają: - Wiele badań dowodzi, że kolory mają pozytywny wpływ na zachowanie ludzi. Wykorzystanie w pomieszczeniach socjalnych uspokajających barw na ścianach i podłogach, kolorowych sufitów i odpowiednich paneli ściennych oraz wypełnienie ich dużą ilością naturalnego światła pomogą stworzyć relaksującą i spokojną atmosferę, doskonałą do odpoczynku.

Oczywiście firma wykorzystuje Przewodnik do rekomendowania swoich wyrobów - płyt przeznaczonych do stosowania w pomieszczeniach medycznych wymagających łatwego czyszczenia, możliwości regulacji ciśnienia w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się zakażeń, np. w gabinetach lekarskich, salach szpitalnych, na oddziałach intensywnej opieki medycznej itp. A także mających ultramatową, gładką, idealnie białą powierzchnię o wysokich współczynnikach odbicia i rozproszenia światła, co przyczynia się do oszczędności energii oraz do tworzenia komfortowego środowiska wewnątrz pomieszczenia.

Niestety, na skorzystanie z jej oferty trzeba będzie poczekać. Nowych inwestycji z pewnością nie przyspieszy zapowiadana przez rząd centralizacja szpitali, czyli przejęcie placówek prowadzonych przez miasta, powiaty i samorządy wojewódzkie przez Skarb Państwa.

Jerzy Bojanowicz

Rozwiązania firmy ROCKFON zastosowano m.in. w szpitalu Morriston w Swansea (Walia, Wlk. Brytania), który po gruntownej przebudowie ma imponującą rejestrację, w której rozwiązania akustyczne przemieniono w dzieło sztuki. Jednym z najbardziej przyjaznych dla środowiska budynków tej wielkości w Wlk. Brytanii jest nowy szpital Sothmead w Bristolu, którego pierwsza część została niedawno otwarta. Budynek ma wiele dużych okien, a jego punktem centralnym jest duże przeszklone atrium, co wymagało użycia materiałów budowlanych wspomagających rozprowadzanie naturalnego światła  dziennego i zapewniających równomierne oświetlenie sal operacyjnych i gabinetów lekarskich.

 

Natomiast w szpital dziecięcym Emma‘s w Amsterdamie (Holandia) sale chorych zostały stworzone z myślą o elastyczności. Wszystkie są takiej samej wielkości, niezależnie od grupy wiekowej. W projektowaniu duży nacisk położono na to, aby dzieci mogły cieszyć się normalnym dzieciństwem i rozwijać umiejętności społeczne. Wykorzystując zabawę do wspierania leczenia, szpital zachęca dzieci do wychodzenia z sal i korzystania z boiska do piłki nożnej czy interaktywnych ścian wideo.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W 2015 r. władze Warszawskiego Szpitala dla Dzieci w trakcie rozbudowy obiektu o nowe skrzydło podjęły decyzję o montażu 1400 m2 sufitów akustycznych ROCKFON, spełniających najwyższe normy sanitarne i o najwyższej klasie odporności na mikroorganizmy, które powstały z wełny skalnej niebędącej pożywką dla mikroorganizmów.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl