Stulecie 1921-2021


18-09-2021 20:11:59

Stowarzyszenie Techników (działające w Warszawie od 1898 r.) na posiedzeniu 11.10.1918 w przyjętej uchwale stwierdziło: Koledzy, nasz naród wstąpić ma w okres nowego życia - życia jakie utraciliśmy przeszło 100 lat temu. Ogrom pracy leży przed nami. Kraj i ustrój państwowy w zaniedbaniu, musimy wszystko tworzyć od podstaw. Budować, odbudowywać, powołać do życia. We wszystkich tych pracach niepoślednią rolę spełniać będzie technik polski. Organizujmy się więc już teraz koledzy, aby w odpowiednim momencie, każdy mógł objąć tę robotę, jaka mu przypadnie w udziale.

Na ten apel odpowiedzieli polscy inżynierowie zaboru pruskiego, mimo że ziemie te jeszcze nie były wyzwolone.  Bydgoszcz stała się wolna 20.01.1920 r. W rok później (16.01.1921), na spotkaniu bydgoskich inżynierów, postanowiono powołać Stowarzyszenie Techników Polskich (STP) w Bydgoszczy i 12.02.1921 r wybrano Zarząd. STP w Bydgoszczy należało do Związku Polskich Zrzeszeń Technicznych w Warszawie, organizacji będącej wspólnym przedstawicielstwem stowarzyszeń technicznych w Polsce. Strukturę organizacyjną, określenie celów i zadań oparto na statucie STP w Warszawie, zatwierdzonym przez MSW (20.08.1920). Statut STP w Bydgoszczy został zatwierdzony i zarejestrowany przez miejscowy Sąd Powiatowy 19.12.1929 r.

Początki

Pierwszym prezesem został inż. E. Oziębło, radny miejski, zastępca sekretarza Rady Miejskiej i członek Komisji Rachunkowej. Od zarania swego powstania STP, aktywnie włączało się w nurt życia miasta, jego problemy gospodarcze i społeczne. Z inicjatywy STP już w 1921 r. organizowano dwa razy w miesiącu tzw. wykłady zawodowe, trzymiesięczne kursy dla techników w zakresie: matematyki, fizyki, chemii i rysunku technicznego oraz wieczorowe kursy dokształcające. Odbywały się one w Państwowej Szkole Rolniczej, a wykładowcami byli profesorowie z Państwowej Szkoły Przemysłowej w Bydgoszczy. Stowarzyszenie co roku organizowało ok. 12 zebrań z odczytami. Prelegentami byli znani bydgoscy inżynierowie, którzy zaznajamiali inżynierów i techników z najnowszymi osiągnięciami techniki, a krąg oddziaływania wzrastał wskutek publikowania tekstów niektórych wykładów w miejscowej prasie.

Częstym tematem odczytów były zagadnienia związane z problematyką społeczną i gospodarczą miasta. W 1930 r. inż. Łącki przedstawił Środki hamujące bezrobocie w mieście, a w I kw. 1934 r. wygłoszono cykl odczytów nt. Stan obecny przemysłu w Bydgoszczy i najbliższej okolicy, jego potrzeby, niedomagania oraz widoki na przyszłość, omawiając m.in.: przemysł spożywczy, metalowy, elektryczny, budowlany i drzewny. Na tych otwartych, dyskusyjnych spotkaniach, postulowano stworzyć w Bydgoszczy centrum przemysłowe Polski Północnej. Odczyty stały się zatem jednym z największych osiągnięć STP w zakresie popularyzacji wiedzy technicznej i akcji kulturalno-oświatowej.

Na szczególne podkreślenie zasługują zjazdy techników polskich, będące wyrazem potrzeb zawodowych środowiska technicznego. Na przykład „Czwarty Wszechpolski Zjazd Delegatów Związku Polskich Zrzeszeń Technicznych" odbył się w Bydgoszczy (25-27.09.1926), zorganizowany przez STP przy współudziale Izby Przemysłowo-Handlowej, Rady Zrzeszeń Gospodarczych oraz innych związków i stowarzyszeń gospodarczych.  Zebranych powitał prezes STP w Bydgoszczy inż. F. Siemiradzki, podkreślając w swoim wystąpieniu znaczącą rolę miasta w polskim przemyśle.  Obrady otworzył prof. S. Rybicki rektor Politechniki Warszawskiej przypominając, że celem spotkania polskich inżynierów i techników jest znalezienie metod i sposobów potanienia produkcji przemysłowej, przeorganizowanie jej „dla potrzeb pokojowych kraju”. Zjazd będąc niebywałym wydarzeniem w życiu miasta, przyczynił się do ugruntowania poważnej pozycji STP w sferach gospodarczych i społecznych Bydgoszczy. STP współpracowało z miejscowymi stowarzyszeniami technicznymi: SEP, z Kołem Związku Inż. Chemików, z Kołem Związku Inż. Kolejowych i Komitetem Rozbudowy Miasta.

Po II wojnie światowej

II wojna światowa przerwała działalność STP i już nie powróciło do dawnej formy organizacyjnej. Okres okupacji hitlerowskiej to czas likwidacji polskości na terenie Bydgoszczy. Utworzenie po wojnie województwa bydgoskiego spowodowało, iż samo miasto uzyskało szczególne warunki, umożliwiające przeobrażenie struktury gospodarczej i kulturalnej miasta.

I Walny Zjazd STP odbył się w Bydgoszczy (12.08.1945) wznawiając działalność stowarzyszenia – przewodniczącym został inż. Ludwik Tylbor. Na zjeździe przewodniczących oddziałów stowarzyszeń technicznych (5.10.1946), powołano do życia Pomorską Organizację Techniczną, jako oddział NOT. Przewodniczącym został inż. L. Tylbor. W Bydgoszczy odbył się (10.11.1946) Wojewódzki Zjazd Inżynierów i Techników, a głównym referentem był ówczesny wiceminister Przemysłu i Handlu mgr inż. Bolesław Rumiński. Na Zjeździe omówiono 3-letni plan gospodarczy Pomorza i wybrano delegatów na Kongres Techników. Pomorską Organizację Techniczną, na zebraniu 12.04.1947 konstytucyjnym NOT w Warszawie, reprezentowali: inż. L. Tylbor i inż. Witold Miller. W Bydgoszczy, na zebraniu 10.10.1947 Zarządu Oddziału NOT, wybrano Przewodniczącego Oddziału NOT, którym został inż. W. Miller.

Intensywny rozwój gospodarczy regionu sprawił, że wzrosło znacząco zapotrzebowanie na wysokokwalifikowane kadry techniczne. W szczególności przemysł chemiczny i maszynowy wymagał zatrudnienia  inżynierów i techników, a kadra inżynierska w woj. bydgoskim była nieliczna. Z inicjatywy bydgoskiej organizacji NOT utworzono Komisję Organizacyjną Wieczorowej Szkoły  Inżynierskiej w Bydgoszczy, która powstała jesienią 1951 r. Początkowo była dwuwydziałowa (wydz. mechaniczny, którego dziekanem został ówczesny Prezes NOT – inż. Jan Kudelski i wydz. chemiczny). Z czasem WSI przekształcono w dzienną, Wyższą Szkołę Inżynierską, a następnie w Akademię Techniczno-Rolniczą. obecnie Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy.

Na Walnym Zebraniu Delegatów Oddziału Pomorskiego NOT (22.02.1951) dokonano oficjalnego otwarcia biblioteki i powołano pierwszy w Polsce Ośrodek Szkolenia NOT, który przekształcił się w Ośrodek Doskonalenia Kadr Technicznych. W 1951 r. powołano w województwie pierwszy Oddział Regionalny NOT we Włocławku. W 1955 r. budynek przy ul. Wyzwolenia (Stary Port 5) przeszedł we władanie NOT - w 20 pomieszczeniach urządzono sale wykładowe, bibliotekę z czytelnią, pracownie techniczne i racjonalizatorskie, biura oddziałów SNT i samego NOT, a także Klub Technika - kawiarnię.

Dni Techniki

W Bydgoszczy, koło zakładowe SIMP przy ówczesnej Bydgoskiej Fabryce Sygnałów Kolejowych (akt. BELMA S.A.) zorganizowało pierwsze w historii ruchu stowarzyszeniowego DNI TECHNIKI. W styczniu 1956 r. powołano przy OW-NOT zespół, który zajął się redagowaniem „Trybuny Postępu Technicznego” na łamach Gazety Pomorskiej. Przez 9 lat (1956 - 65) zespół ten pod kierunkiem inż. Stefana Malaka i inż. Edmunda Matuszewskiego, popularyzował osiągnięcia techniki i wynalazczości pracowników firm, w specjalnym dodatku gazety pt. „Technika i Racjonalizacja”. Podjęto działania, by koła zakładowe stowarzyszeń przejęły „pod opiekę”, istniejące wówczas w zakładach przemysłowych, „Kluby Techniki i Racjonalizacji”.

Po zmianie przez Radę Główną NOT (12.10.1965), Wojewódzkie Komitety Porozumiewawcze przekształcono  w Oddziały Wojewódzkie NOT.

Własna siedziba

Wieloletnie starania NOT i stowarzyszeń poskutkowały tym, że 16.02.1974 oddano do użytku Dom Technika. Miał on, jak na ówczesne polskie warunki, bardzo nowoczesne wyposażenie. Dom zaspakajał potrzeby kulturalne i oświatowe techników i inżynierów skupionych w Oddziałach SNT. Ośrodek Szkoleniowy wyposażono w laboratorium językowe z magnetofonami, magnetowidami i monitorami. Mając na uwadze unowocześnienie procesu nauczania zakupiono rzutniki pisma, tablice magnetyczne i ekrany, które zaczęły wypierać królujące  do tej pory: tablicę, gąbkę i kredę.

Lata osiemdziesiąte to udowadnianie konieczności funkcjonowania na rynku, nie tylko jako stowarzyszenia, ale w szczególności samowystarczalności finansowej. Było to raczej intuicyjne wchodzenie do nieobowiązujących oficjalnie zasad  gospodarki rynkowej. Po zmianach ustrojowych, tzn. po 1989 r., gdy weszliśmy w fazę tzw. „drapieżnego kapitalizmu”, trzeba było w szybkim trybie dostosować, tak działalność statutową, jak i komercyjną do nowych uwarunkowań.

Na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym (13.12.1991) Oddziału NOT, Przewodniczącym został mgr inż. Andrzej Myśliwiec. Rok 1991 to swoista „walka” o uzyskanie osobowości prawnej przez naszą organizację, a także zawarcie umowy spółki pod nazwą Bydgoski Dom Technika sp. z o.o., której celem było i jest realizacja tzw. do tej pory „działalności gospodarczej” i wypracowanie zysków na działalność statutową udziałowców. Spółka zaczęła funkcjonowanie od 01. 02.1992 r.

Lata przełomu XX i XXI w. i początki lat dwutysięcznych to szalony rozwój komunikacji internetowej, co ma olbrzymi wpływ na naszą działalność w zakresie szkoleń, informacji i wydawnictw. Pomimo zmniejszenia liczby członków w Stowarzyszeniach, ciągle jest liczna grupa inżynierów i techników, którzy mimo zmian strukturalnych i gospodarczych chętnie współpracują w ramach BR FSNT NOT.

Dużym ciosem dla naszej działalności było odejście „na wieczne członkostwo” kol. mgr. Witolda Szylmana wieloletniego dyr. Domu Technika i prezesa Spółki Bydgoski Dom Technika NOT, a wcześniej pracownika Domu Technika NOT.

Głównym naszym celem jest integracja środowiska technicznego oraz pozyskanie młodzieży i dlatego m.in. nadal organizujemy Olimpiadę Wiedzy Technicznej (45-ty raz w 2019 r.) oraz „Bydgoskie Dywany Kwiatowe” (10-ty raz w 2019 r.), które projektuje i wykonuje na Wyspie Młyńskiej młodzież, natomiast kwiaty dostarcza Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Ogrodnictwa (przewodniczący - p. Ryszard Pukszto). Znaczącym przykładem integracji i promocji działań Stowarzyszeń, była organizacja wystawy „Inżynierowie i Technicy w 100-leciu Bydgoszczy”. Prezentacja wystawy odbyła się w Bydgoszczy na moście im. Sulimy Kamińskiego – ul. Mostowa i trwała przez 1- miesiąc. Każde Stowarzyszenie przygotowało plakat prezentujący historię, działalność i osiągnięcia oraz wpływ na rozwój Bydgoszczy. Podsumowaniem działań 16  Stowarzyszeń zintegrowanych w Bydgoskiej Radzie FSNT NOT jest monografia pt. „100-lecie działalności Inżynierów i Techników w Bydgoszczy 1921-2021”, w której każde ze stowarzyszeń przedstawiło historię i działalność swojej organizacji.

                                                          Oprac. Andrzej Myśliwiec, Maciej Szylman

Od 1930 r. Stowarzyszenie posiadało własne pomieszczenie przy Nowym Rynku 11, a następnie przy ul. Chocimskiej 5/1. Kolejna siedziba STP mieściła się przy ul. Cieszkowskiego 4. W 1938 r. siedzibę przeniesiono do willi dr. Jana Króla przy ul. Gimnazjalnej, gdzie działało do wybuchu II wojny światowej. Kierowali nim prezesi rekrutujący się z elity sfer gospodarczych miasta. Już w grupie inicjatywnej utworzenie Stowarzyszenia byli inżynierowie: Eustachy Oziębło, Adam Piotrowski, Jakub Raciniewski, Kazimierz Ulatowski, Franciszek Siemiradzki, inż. arch., dyr. Państwowej Szkoły Przemysłu Artystycznego w Bydgoszczy.

***

Od 1938 r. Stowarzyszenie wydawało własny organ - Pomorskie Wiadomości Techniczne - miesięcznik, poświęcony sprawom technicznym i gospodarczym Pomorza.  Drukowano artykuły z zakresu techniki, podawano kronikę z życia stowarzyszeń technicznych Pomorza, umieszczano przegląd treści innych czasopism i informowano o ważnych zagadnieniach gospodarczych regionu.  

***

18.10.1947 staraniem Zarządu NOT w siedzibie przy ul. Stary Port 5 otwarto Klub Technika, a 19 grudnia tego roku podjęto uchwałę o zorganizowaniu w siedzibie NOT biblioteki technicznej. W latach 1947-50 działalność bydgoskiego NOT ograniczała się do organizowania odczytów związanych z podnoszeniem wiedzy i kwalifikacji zainteresowanych.

***

25.06.1959 – po uchwaleniu nowego statutu NOT, wybrano Wojewódzki Komitet Porozumiewawczy NOT z przewodniczącym inż. Lechosławem Karbownickim. 14.11.1960 przewodniczącym wybrano mgr inż. Władysława Ejmockiego. W tymże okresie zwrócono w społecznej działalności, szczególną uwagę na podnoszenie wiedzy i kwalifikacji zawodowych kadr technicznych. Ważną rolę w tej dziedzinie odegrał Ośrodek Szkoleniowy NOT, a także Biblioteka Techniczna, która zaczęła spełniać w tym czasie rolę Ośrodka Koordynacyjnego bibliotek technicznych w zakładach pracy.

***

Na podstawie Uchwały Nr 29/66 Rady Ministrów z 01.02.1966 powołano do życia instytucję Nagród NOT. Pierwszą edycję „Nagród NOT” w Bydgoszczy zorganizowano w 1967 r., na którą wpłynęły 102 prace firmowane przez koła zakładowe stowarzyszeń w zakładach pracy. Od tego roku NOT w Bydgoszczy organizuje ten konkurs – zawsze w ramach „Bydgoskich Dni Techniki”.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl