Atom ekologiczny - wiedza warta poznania


20-11-2021 16:30:49

Jaki jest związek energetyki jądrowej z możliwością zatrzymania negatywnych dla ludzkości zmian klimatycznych? Badania socjologiczne wykazały, że nawet we Francji, gdzie energetyka jądrowa odpowiada za ponad 70% generowanej w tym państwie energii elektrycznej, większość respondentów nie dostrzega w tej technologii jej proekologicznego znaczenia. A prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie może mieć dla nas znaczenie w wymiarze nie tylko czysto poznawczym, ale równocześnie ekonomicznym i ... zdrowotnym.

Skąd więc głównie czerpiemy wiedzę o energetyce jądrowej? Czy miarodajną platformą informacji może stać się wyłącznie popularny w świecie serial telewizyjny o Czarnobylu, nota bene teraz najchętniej odwiedzanym przez turystów miejscu na Ukrainie?

W ocenie Ministra Klimatu

Michał Kurtyka, minister Klimatu i Środowiska przypomniał, że nasza polityka klimatyczna zakłada bardzo znaczącą zmianę mixu energetycznego z monokultury, odziedziczonej po poprzednim systemie gospodarczym. Musimy iść w kierunku dywersyfikacji źródeł. Warunkiem jest utrzymanie priorytetu jakim jest bezpieczeństwo energetyczne Polski. Należy umożliwić współistnienie różnych źródeł energii przy zapewnieniu konkurencyjności naszej gospodarki. Co się wiążę z koniecznością zwiększonego stopnia zabezpieczenia systemu wobec wyzwań środowiskowych.  Nastąpi w  2040 r. zmniejszenie udziału węgla kamiennego i brunatnego z obecnych 70%  nawet do 11%. Stajemy więc wobec wyzwania zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej. Musimy mieć w mixie docelowym źródła gwarantujące 365 dni w roku, przez 24 godziny na dobę niezawodne dostawy energii elektrycznej. I taką właśnie nadzieję pokłada się w wielkoskalowej energetyce jądrowej. Oczekiwania wobec atomu rosną. I jeśli chcemy, aby w połowie lat 30. była już w Polsce musimy myśleć o rozwiązaniach już sprawdzonych i dostępnych aktualnie.

Minister przywołał niedawny raport opublikowany przez Międzynarodową Agencję Energii (MAE) prognozujący, że do 2050 r. udział energii jądrowej w całościowych potrzebach energetycznych świata wzrośnie dwukrotnie. Rola energetyki jądrowej nie będzie maleć – a wręcz przeciwnie – rosnąć.

- Chcemy – zaznaczył dr M. Kurtyka – żeby Polska była miejscem, gdzie powstaną nowe rozwiązania z tej dziedziny i gdzie przemysł i nauka będą mogły wpisać się w procesy transformacji energetyki w kierunku neutralności klimatycznej. A najbardziej oczywistą z naszej perspektywy jest gwarancja zapewnienia wielkoskalowej produkcji energii na potrzeby przemysłu i utrzymania produkcji, ale też i generowania ciepła i energii elektrycznej w kogeneracji. Jako państwo – stwierdził minister – powinniśmy myśleć o innowacjach w sektorze energetycznym i dawać szansę naszemu przemysłowi i nauce, żeby w tym wyścigu technologicznym mogły zaistnieć. Stąd niedawna decyzja o rozpoczęciu prac nad posadowieniem w Świerku – oprócz Marii – kolejnego reaktora. Tym razem wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem, będącego prekursorem kolejnej serii rozwiązań dla przemysłu jądrowego, co wiążę się z obecnymi wyzwaniami, jakie stoją przed krajowym przemysłem: petrochemicznym, rafineryjnym, nawozowym, potrzebujących pary o takich parametrach, a oprócz tego oczywiście energii elektry-
cznej.

Otwiera się perspektywa aktywnej współpracy międzynarodowej. Reaktor służący polskiej nauce i przemysłowi mógłby następnie stać się naszym produktem eksportowym. W obszarze przemysłu jądrowego trudno jednak, aby jeden kraj został skonfrontowany ze wszystkimi wyzwaniami. Przy budowie HTGR takim partnerem jawi się Japonia. Współpraca wokół projektu jest już długoletnia i skonkretyzowana.

Na koniec wystąpienia minister dodał, że musimy jeszcze bardziej przyspieszyć proces transformacji energetycznej, natomiast podstawą – również w kontekście klimatycznym – będzie tu  energetyka jądrowa. Oczywiście zapewniając równowagę pomiędzy istniejącym systemem i zagwarantowaniem ciągłości jego funkcjonowania, na tyle na ile będzie tego wymagał racjonalny rachunek ekonomiczny i interes państwa. Te kwestie są bardzo ważną częścią naszego energetyczno-klimatycznego równania.

Wdrożenie energetyki jądrowej – powiedział min. M. Kurtyka –  jest  inwestycją w rozwój technologiczny i polską gospodarkę opartą na wiedzy. Dla naszego przemysłu jest to także możliwość realizacji zaawansowanych technologicznie projektów, bezpieczeństwo i niezależność energetyczna, a także rozwój cywilizacyjny i naukowy kraju i to tylko niektóre z korzyści, jakie daje energetyka jądrowa.

Dlaczego jednak atom?

Wiadomo powszechnie, że energetyka jądrowa podczas eksploatacji nie powoduje emisji CO2, bo przecież nie spala węgla. Z przedstawionych podczas webinarium danych wynika, że energetyka jądrowa zarówno wobec energetyki konwencjonalnej, jak i OZE jawi się jako wysoce niezawodna i efektywna. Według ekspertów m.in. z  ExternEnergia właśnie energetyka jądrowa generacji III plus należy do preferowanych, stabilnych i bezpiecznych źródeł energii.

Prof. Andrzej Grzegorz Chmielewski omówił tezy „Polityki energetycznej Polski do 2040 r.” ogniskując się na zapisach o zero emisyjnym systemie energetycznym. Przypomniał kardynalną wiedzę fizyczną (I i II zasada termodynamiki) nie zawsze – niestety – obecną w dyskursie ekologicznym, że chociaż ilość energii pozostaje taka sama jakość materii i energii pogarsza się stopniowo w czasie. A procesy spalania nie są i nigdy nie będą procesami czystymi, płomień jest reaktorem plazmowym, w którym powstają związki nieobecne nawet w paliwie (...) i nawet przy spalaniu wodoru są tworzone tlenki azotu.

Spalanie biomasy też nie można nazwać OZE (m.in. zachodzą procesy odparowania wody, występuje emisja zanieczyszczeń organicznych etc.), pamiętając przy tym, iż odrodzenie lasu wymaga stu lat. W jego opinii spalanie gazu w dużych blokach energetycznych należy uznać, za szkodliwe społecznie i traktować jako marnotrawstwo zasobów. A i tak w tym wypadku następuje emisja CO2. A przecież gaz jest potrzebny jako ważny surowiec dla przemysłu chemicznego i wobec tego należy go wykorzystywać zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju gospodarczego.

Wdrożenie energetyki jądrowej oraz wiatrowej na morzu i zwiększenie roli energetyki rozproszonej i obywatelskiej – w opinii prof. A. G. Chmielewskiego – przyczyni się do skutecznej realizacji polityki niskoemisyjnego generowania energii w Polsce.

Nie uda się tych wszystkich ambitnych celów osiągnąć bez społecznego poparcia. Wyzwania komunikacyjne na jakie trafia proces transformacji energetyki wymagają uzyskanie aprobaty społeczeństwa na realizację programu jądrowego. W ocenie panelistów komunikacja społeczna powinna się koncentrować na prezentowaniu energetyki jądrowej, jako ważnego instrumentu dekarbonizacji gospodarki, a także efektywnego narzędzia w szeroko rozumianej ochronie środowiska naturalnego oraz zdrowia człowieka.

Marek Bielski

 

VII FORUM INNOWACYJNOŚCI „Klimat wobec wyzwań XXI w” odbyło się pod hasłem „Roli energetyki jądrowej w ochronie klimatu i środowiska”. Jego celem było przedstawienie aspektów naukowych i technicznych – dotyczących zadań energetyki jądrowej w ochronie klimatu i środowiska – zawartych w rządowych dokumentach: „Program polskiej energetyki jądrowej” oraz „Polityka energetyczna Polski do 2040 r.” Tezy w nich zawarte zostały omówione i uszczegółowione przez uczestników webinarium. W debacie  zabrał głos dr Michał Kurtyka, minister Klimatu i Środowiska. W panelach wystąpili: dr inż. Andrzej Strupczewski – prof. NCBJ, prof. dr hab. inż. Andrzej G. Chmielewski – IChTJ, dr hab. Grażyna Zakrzewska-Kołtuniewicz – prof. IChTJ, dr Tomasz Nowacki – dyrektor Departamentu Energetyki Jądrowej, MKiŚ, dr inż. Paweł Gajda – AGH, dr inż. Adam Rajewski – PW, mgr  Andrzej Gąsiorowski – FOTA4Climate, mgr Maciej Lipka – NCBJ, mgr Aneta Korczyc – Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych. Moderatorem dyskusji był dr Stanisław Latek – redaktor naczelny „Postępów Techniki Jądrowej”, a merytorycznym organizatorem forum – Instytut Chemii i Techniki Jądrowej.

 

Wnioski z dyskusji ekspertów:

1. Poza źródłami energii,  zależnymi od warunków pogodowych i klimatycznych, lub posiadanych zasobów wodnych,  konieczne jest dysponowanie w systemie zasilania innego  stabilnego, bezemisyjnego  źródła wytwarzania taniej energii elektrycznej. I za takie źródło uznano elektrownię jądrową (pracująca w systemie 24/7, przez 60  i  więcej lat – nawet 80.). Możliwość bezpiecznego magazynowania paliwa jądrowego na długi czas zapewni w przyszłości niezależność energetyczną Polski.

2. EJ i OZE spełniają znaczącą rolę w ochronie środowiska i zdrowia ludzkiego. EJ ponadto, ogranicza wielkość  obszarów wykorzystywanych pod projekty energetyczne i poza ochroną powietrza, chroni czystość wód powierzchniowych.

3. Wyrażono też stanowisko, że Polska ze swoim wieloletnim doświadczeniem w bezpiecznym postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi, może sprostać wyzwaniom budowy nowych składowisk, które pomieszczą odpady pochodzące z przyszłych elektrowni jądrowych.

Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl