W numerze 4/2021

EDUKACJA

Inny rodzaj smogu

Rozgwieżdżone niebo od wieków inspiruje artystów i naukowców. Dzisiaj trudno się jednak zachwycać gwiazdami, gdyż 83% ludzi (a Europejczyków i Amerykanów aż 99%) jest pozbawionych takiego widoku. Mieszkaniec dużego miasta może dostrzec najwyżej 200 gwiazd, na terenach wiejskich nieco więcej – około tysiąca, a przecież jest ich nieskończenie wiele. Niemożność obserwacji obiektów astronomicznych jest efektem wszechobecnego sztucznego oświetlenia. Zjawisko zanieczyszczenia światłem nazywane jest smogiem świetlnym.

Elżbieta Tomaszewska


GOSPODARKA

Samochód elektryczny – temat, który połączył Polaków...

Temat samochodu elektrycznego na wideokonferencji Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Polskich SITPF we Francji zainteresował prawie 50 osób, specjalistów z polonijnych i polskich stowarzyszeń technicznych i naukowych. Dr Jan Suski poruszył na tej imprezie szeroką i złożoną gamę tematów; niniejszy artykuł przedstawia je w skrócie.

Krystyna Szewczak-Liziard, prezes SITPF


Porty z pandemią w tle

Skupieni na kryzysie wywołanym pandemią oraz na zapaści  wielu branż, zapominamy o dziedzinach   niemających  bezpośredniego wpływu na codzienność, którą w rocznym już stanie pandemii jesteśmy bardzo zmęczeni. Taką dziedziną, którą obecnie mniej się interesujemy,  jest gospodarka morska.

Marek Bielski


Co z budownictwem w 2021 r.?

Kontynuujemy tematykę budownictwa podjętą w PT 2/21. O wypowiedź na temat przyszłości poprosiliśmy  dr. Damiana Kaźmierczaka - Głównego Ekonomistę Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa.

Zygmunt Jazukiewicz


Skarby polskiej ziemi (10): Marzenia o złocie

Nie ma pierwiastka ani surowca, który wywołuje tyle emocji, co złoto. Temat ten od strony fizycznej i technicznej został niemal wyczerpany, za to cała "nadbudowa" historyczna i mityczna może zapełnić tomy i dalej będzie otwarta. Każdy kraj ma j a k i e ś zasoby złota. Jest tylko pytanie – ile ich ma i jak łatwych w wydobyciu.

jaz.


Ginące zawody (14): Domowi rękodzielnicy

Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej” podaje: …między »pisankami« i »kraszankami« ta jest różnica, że kiedy kraszanki są gładko pofarbowane, to pisanki są popisane, czyli ozdobione rysunkami (t. IV, hasło: „pisanki”). Acz współcześnie  tradycyjne kraszanki opolskie, dzięki pięknym kolorom i znakomitej ornamentyce, utrwaliły swą sławę nie tylko w Polsce.

Marek Bielski


INFOTECHNOLOGIE

Cyfrowy świat sztuki i kultury

Powszechność cyfrowych platform komunikacyjnych, informacyjnych i obliczeniowych silnie wpływa na kulturę, tworząc nowe obszary dostępne interaktywnie dla twórców i odbiorców sztuki. Proces ten ostro przyśpieszył w czasie ogłoszonej w realnym świecie pandemii i wymuszonej separacji.

dr inż. Andrzej M. Wilk, Sekcja Technik Informacyjnych SEP


Cyfrowy sojusznik

W walce z koronawirusem istotne jest tempo szczepień, zależne od wielkości dostaw producentów szczepionek oraz wspomagającej je logistyki. Wiele światowych firm rozpoczęło współpracę z Microsoftem, której celem jest udoskonalenie Microsoft Vaccination Management Platform (MVMP), wspierającej narodowe programy szczepień. Umożliwia ona  m.in. rejestrację pacjentów i dostawców, planowanie szczepień, raportowanie, a także przygotowanie prognoz i analiz. 22 marca br. prace nad platformą rozpoczęło Netwise SA – jedyna wybrana w konkursie polska firma.

boj.


Witam, tu automat

Jedną z konsekwencji epidemii koronawirusa stało się upowszechnienie pracy zdalnej i zwycięski pochód domowego biura (Home Office). Coraz lepiej rozumiany jest fakt, że miejsca pracy muszą stawać się coraz bardziej inteligentne. Dostęp do IT powinien być wszędzie jednakowy.

Erwin Halentz, Józef Trzionka


ZDROWIE

Cyberprzemoc wśród nastolatków


Małoinwazyjne operacje

- Czemu mam taki duży szew zamiast, jak pan mówił, dwóch dziurek? – pytał pacjent chirurga po operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego. – Bo nie udało się przeprowadzić operacji laparoskopowej – odpowiedział lekarz.


NAUKA

Zapomniany marzec 1921

Marzec 1921 r. obfitował w historyczne wydarzenia – takie, jak chociażby Pokój Ryski, który spowodował demobilizację armii, przeprowadzoną przez ministra spraw wojskowych, gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Tysiące techników i inżynierów wróciło do pracy pokojowej. Ich stabilizacja w nowej sytuacji życiowej była związana z uchwaleniem 17 marca 1921 r. demokratycznej Konstytucji marcowej. Niezależnie od tych wydarzeń prestiż polskiego państwa został wzmocniony przez sojusz polityczno-wojskowy z Francją i Rumunią. Wielkim wydarzeniem był także plebiscyt na Górnym Śląsku, przeprowadzony 20 marca 1921 r. Otwierał on przed gospodarką Rzeczypospolitej nowe horyzonty, ponieważ przypadła Polsce, wielkoprzemysłowa część Górnego Śląska reprezentowała sobą 40% potencjału przemysłowego i energetycznego kraju.

Marian Marek Drozdowski, prof. IH PAN


Patentowy lider politechnik

Politechnika Śląska zajęła czwartą lokatę w gronie wszystkich polskich podmiotów, które w 2020 r. zgłosiły patenty do Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO). Wśród uczelni technicznych jest to pozycja lidera, a w gronie wszystkich szkół wyższych w Polsce – 3. miejsce. Dane zostały opublikowane przez Europejski Urząd Patentowy.

jaz.


Niebo nad Głową: Wiosenny powrót planet na nocne niebo

Cykliczne zmiany ogrzewania danych obszarów Ziemi przez Słońce w kolejnych porach roku jednoznacznie wynikają z czynników astronomicznych. Wkroczeniem 20 marca o godz. 10.37 w punkt równonocy wiosennej, Słońce przeniosło się z południowej na północną półkulę nieba, gdzie swój pozorny ruch na tle gwiazd kontynuować będzie przez nieco ponad pół roku do osiągnięcia 22 września wieczorem punktu równonocy jesiennej.

Jan Desselberger


INNOWACJE

Robot kontra COVID-19

W ramach wsparcia działań na rzecz walki ze skutkami pandemii COVID-19 Studenckie Koło Naukowe Zastosowania Metod Sztucznej Inteligencji AI-METH na Politechnice Śląskiej przygotowało prototyp mobilnego robota dezynfekującego.

jaz.


STAŁE POZYCJE

Wydarzenia


Co pan na to, inżynierze? Panie a technika i matematyka


Felieton. Najlepszą strategią jest nowa strategia


Filozofia pojęć technicznych (170). Magazyn


Giełda wynalazków i projektów. Wrocławskie wentylatory i flawonoidy


Wino dla inżyniera (250): Wina pomarańczowe


Parlament 434 milionów. Inwestycje dla Europy, Ochrona zielonych granic


Kandydaci do tytułu "Złoty Inżynier 2021": Jan Bobkiewicz, Henryk Bujak, Elżbieta Janiszewska-Kuropatwa


Wątpię więc jestem. Oświeceni


Efekty-defekty


Technika na co dzień/Technika dla domu


Dla planety Ziemia

Trwająca już drugi rok pandemia koronawirusa powoduje ogromne znużenie, wręcz apatię większości społeczeństwa. Wielu z nas, od ponad roku pracując w domu, prawie nie odróżnia czasu zawodowego od prywatnego. Zawirowania towarzyszące pandemii i szczepieniom nie poprawiają ogólnego nastroju, za to coraz bardziej obnażają poruszany wielokrotnie na naszych łamach problem braku uznawanych powszechnie autorytetów. Jesteśmy skłonni uznawać opinie i argumenty jedynie tych, którzy dzielą nasze przekonania. Pogłębia to niestety polaryzację społeczeństwa, i to nie tylko wokół politycznych podziałów.

Z pewnością nie sprzyja to skupieniu się na walce z pandemią, przezwyciężeniu kryzysu w służbie zdrowia oraz przeciwdziałaniu kryzysowi gospodarczemu, który już wiele branż bardzo silnie odczuwa. Te dwa poważne kryzysy, z których głębokości nie do końca zdajemy sobie jeszcze sprawę, nie są jedynymi, z jakimi już mamy do czynienia lub z jakimi będziemy musieli zmierzyć się w niedalekiej przyszłości. Do ich szybkiego pogłębiania – znacznie szybszego, niż jeszcze niedawno uważano – przyczyniamy się my, Ziemianie.

Rzecz nie dotyczy tylko zmian klimatycznych i ocieplenia, choć tak myśli wielu z nas. Poważne zagrożenie dla świata stanowią odpady (śmieci) – i to zarówno te nasze komunalne, jak i przemysłowe czy medyczne. Odnoszę wrażenie, że ustawy śmieciowe sprowadzają się do rosnących opłat i chyba niezłego interesu firm wywożących odpady.  Nie zaobserwowałam też specjalnego zmniejszenia zaśmiecenia miast, osiedli, dróg wiejskich, pól, lasów, nie mówiąc o rowach czy terenach nadrzecznych.

Od końca lat 60. ubiegłego wieku obchodzimy Dzień Ziemi (ang. Earth Day). Jego idea zrodziła się na odbywającej się w San Francisco konferencji UNESCO (październik 1969). Poświęcenie naszej planecie specjalnego dnia zaproponował wówczas amerykański ekolog John McConnell. Przyjęto datę marcową ze względu na symboliczne zrównanie dnia i nocy. W czerwcu 1970 r. tzw. Proklamację Dnia Ziemi podpisało 36 przywódców państw oraz przedstawiciele ONZ: sekretarz generalny U Thant, Margaret Mead i John Gardner.

22 kwietnia 1970 r. w USA odbyła się wielka manifestacja ekologiczna, w której wzięło udział 20 mln ludzi. Od tego czasu za Dzień Ziemi uznawana jest data 22 kwietnia. Obecnie jest on obchodzony w 192 krajach. Tegoroczny Dzień Ziemi odbywa się pod hasłem „Przywróć naszą Ziemię” i jest wezwaniem kierowanym do każdego z nas. Wbrew bowiem dość rozpowszechnionemu twierdzeniu: „co ja jeden/jedna mogę zrobić dla Ziemi?”, każdy ma na co dzień wiele okazji do zahamowania degradacji planety. Pisaliśmy o tym na naszych łamach wielokrotnie i myślę, że akurat czytelników Przeglądu Technicznego nie trzeba do tego przekonywać.

Uważam jednak, że dziś szkoła w za małym stopniu uczy szacunku do natury, rozumianej znacznie szerzej niż hasło „Szanuj zieleń”. Potrzebne jest powszechne zrozumienie, że stan  Ziemi zależy od naszego postępowania – wytwarzania i użytkowania wszystkiego, co nas otacza i z czego korzystamy. Informacje o ekologicznych katastrofach są szybko wypierane przez kolejne newsy, a my w pędzie życia nie mamy czasu na refleksje. A może warto zatrzymać się na dłużej, choćby nad danymi np. o ilości tworzyw sztucznych, które wchłania nasz organizm. 83% wody z wodociągów zawiera cząstki plastiku. W 2016 r. sprzedano na świecie 490 mld plastikowych butelek. Każda z nich, jeśli nie trafi do recyklingu – a trafia do niego tylko 9% – rozkłada się od 200 do 500 lat.
Tworzywa sztuczne są wszędzie – w rowach oceanicznych i na Mount Everest. Przewiduje się, że w 2050 r. w morzach i oceanach będzie więcej plastiku niż ryb. Warto też pamiętać, iż ryby morskie, które są źródłem niezbędnych dla naszego zdrowia składników, zawierają już coraz więcej szkodliwych tworzyw sztucznych.

A przecież plastik to nie jedyny wytwór ludzkiej cywilizacji, szkodzący życiu na Ziemi. Czy pandemia – jako swego rodzaju odpowiedź natury na ludzką działalność – nauczy nas uwzględniania nie tylko naszych niepohamowanych dążeń konsumpcyjnych, ale również szacunku dla planety i życia na niej? Pamiętajmy, że zasypana śmieciami Ziemia coraz gorzej radzi sobie ze skutkami cywilizacji!

emc


Komentuje Waldemar Rukść

eNOT.pl - Portal Naczelnej Organizacji Technicznej | eNOT.pl