Ogrodnictwo od dawna nie jest już wyłącznie nauką o uprawie roślin. Stało się interdyscyplinarną dziedziną łączącą biologię, inżynierię środowiska, technologie cyfrowe, ekonomię i nauki o zdrowiu. Ten szeroki kontekst wybrzmiał podczas uroczystych obchodów 110-lecia nauczania ogrodnictwa w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Jubileusz był nie tylko okazją do przypomnienia bogatej historii Wydziału Ogrodniczego, ale również do dyskusji o przyszłości produkcji żywności, ochronie środowiska i nowych technologiach.
Uroczystości jubileuszowe, które odbyły się 19 czerwca w Auli Kryształowej na Starym Kampusie SGGW, rozpoczęła od powitania gości dr hab. Ewa Zaraś, dziekan Wydziału Ogrodniczego, która przypomniała także historię Wydziału Ogrodniczego.
W jubileuszu, uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych, w tym Marek Cieśliński, Dyrektor Generalny Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, środowiska naukowego, instytutów badawczych, organizacji branżowych i przedsiębiorstw współpracujących z uczelnią.
Szczególnym momentem było wręczenie Medali 210-lecia SGGW oraz Dyplomów 110-lecia ogrodnictwa osobom szczególnie zasłużonym dla Wydziału i jego rozwoju. Odznaczenia wręczał rektor SGGW prof. dr hab. Michał Jerzy Zasada.
Ponad wiek tradycji
Historia akademickiego ogrodnictwa w Warszawie sięga początków XX w. Historia Wydziału Ogrodniczego SGGW jest nierozerwalnie związana z rozwojem nowoczesnego ogrodnictwa w Polsce. Jej początki sięgają 1913 r., kiedy w Warszawie utworzono Wydział Ogrodniczy Towarzystwa Kursów Naukowych. Jego pierwszym dziekanem został wybitny ogrodnik i społecznik Piotr Ferdynand Hoser. Trzy lata później jednostkę przekształcono w Wyższą Szkołę Ogrodniczą, która po odzyskaniu przez Polskę niepodległości stała się fundamentem utworzonego w 1921 r. Wydziału Ogrodniczego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
W kolejnych dziesięcioleciach wydział nieustannie się rozwijał, poszerzając zakres badań oraz kierunków kształcenia. Powstawały nowe jednostki zajmujące się warzywnictwem, architekturą krajobrazu, fizjologią roślin czy ekonomiką ogrodnictwa. Dzięki temu Wydział Ogrodniczy SGGW stał się jednym z najważniejszych ośrodków naukowych w Polsce, kształcącym specjalistów, którzy przez ponad sto lat współtworzyli rozwój krajowego ogrodnictwa i nowoczesnej gospodarki żywnościowej.
Podczas jubileuszu wielokrotnie podkreślano, że historia wydziału to przede wszystkim historia ludzi – profesorów, nauczycieli akademickich, pracowników i studentów, którzy budowali jego pozycję w różnych okresach dziejowych – od czasów przedwojennych, przez lata wojny, aż po współczesność.
Szczególne miejsce w tej historii zajmują wybitni naukowcy, którzy tworzyli podwaliny polskiej szkoły ogrodniczej i rozwijali nowoczesne kierunki badań. Ich dorobek sprawił, że Wydział Ogrodniczy SGGW stał się jednym z najważniejszych ośrodków naukowych w kraju w swojej dziedzinie.
Podczas obchodów często powracano do myśli, że tradycja nie oznacza jedynie pielęgnowania przeszłości. To raczej odpowiedzialność za przekazywanie wiedzy i doświadczenia kolejnym pokoleniom. Ta idea doskonale oddaje charakter wydziału, który od ponad wieku łączy szacunek dla dorobku poprzedników z otwartością na nowe kierunki rozwoju.
Dziś działalność wydziału obejmuje nie tylko klasyczne zagadnienia związane z produkcją owoców i warzyw. To również badania nad roślinami leczniczymi i aromatycznymi, architekturą krajobrazu, zieloną infrastrukturą miast, bezpieczeństwem żywności oraz adaptacją do zmian klimatu.
Ogrodnictwo w świecie wielkich zmian
Najważniejszym elementem obchodów była konferencja naukowa poświęcona przyszłości ogrodnictwa. Pierwsza sesja plenarna koncentrowała się na wyzwaniach stojących przed sektorem w świecie dynamicznych zmian gospodarczych, klimatycznych i technologicznych.
Prof. Zbigniew Karaczun z SGGW w wykładzie pt. „Ogrodnictwo w świecie wielkich zmian” podkreślił, że współczesne polskie ogrodnictwo mierzy się z największymi wyzwaniami od ponad trzech dekad. Nie dotyczą one jednak wyłącznie produkcji. To także konsekwencja zmian klimatu, niestabilności geopolitycznej, przemian społecznych oraz konieczności budowy nowego modelu produkcji żywności. Jak wskazywał, wyczerpują się tradycyjne mechanizmy wzrostu – nie można już w prosty sposób zwiększać areału upraw ani liczyć wyłącznie na dalszy wzrost wydajności. Coraz większego znaczenia nabierają wiedza, innowacje i nowoczesne technologie, które pozwolą zwiększać efektywność przy jednoczesnym ograniczaniu kosztów środowiskowych i społecznych.
Jednocześnie profesor zwrócił uwagę, że nie będzie skutecznej transformacji bez ludzi. Rolnicy i ogrodnicy coraz częściej funkcjonują w warunkach niepewności, mierząc się z rosnącymi wymaganiami rynku, zmieniającymi się regulacjami oraz skutkami zmian klimatu. Dlatego budowa odporności sektora musi oznaczać nie tylko inwestycje technologiczne, ale również wzmacnianie pozycji producentów i tworzenie długofalowej polityki rozwoju.
Ważnym elementem sesji był również wykład dr. hab. Dominika Kopcia, prof. Uniwersytetu Łódzkiego dotyczący teledetekcji i sztucznej inteligencji w ochronie środowiska. Pokazano, że technologie wykorzystujące dane satelitarne, drony i algorytmy uczenia maszynowego stają się praktycznym narzędziem wspierającym zarządzanie środowiskiem i produkcją ogrodniczą. Dzięki nim możliwe jest tworzenie dokładnych map roślinności, monitorowanie zmian klimatycznych czy identyfikacja gatunków drzew. Jednocześnie podkreślano, że sztuczna inteligencja nie zastępuje człowieka – pozostaje jedynie narzędziem wspierającym ekspercką wiedzę.
W panelu „Nowa era ogrodnictwa – innowacje, technologie, wyzwania” uczestnicy debatowali nad praktycznym wykorzystaniem nowych technologii. Zwracali uwagę, że innowacje powinny odpowiadać na rzeczywiste potrzeby producentów, poprawiać efektywność i bezpieczeństwo produkcji. Dyskutowano również o biologicznych metodach ochrony roślin, bezpieczeństwie technologicznym oraz potrzebie wspierania krajowych rozwiązań i ścisłej współpracy nauki, biznesu i administracji.
Woda i konsument – dwa wyzwania
Druga sesja plenarna poświęcona była dwóm zagadnieniom, które będą miały fundamentalne znaczenie dla przyszłości branży: gospodarowaniu wodą i zmieniającym się oczekiwaniom konsumentów.
Prof. Waldemar Treder z Instytutu Ogrodnictwa – PIB wskazywał, że woda staje się strategicznym zasobem dla rozwoju ogrodnictwa. Podkreślał, że współczesna produkcja ogrodnicza nie może opierać się już na założeniu nieograniczonego dostępu do wody. Zmiany klimatu, coraz częstsze okresy suszy oraz rosnące koszty gospodarowania zasobami wodnymi sprawiają, że konieczne staje się budowanie nowych systemów zarządzania wodą w gospodarstwach i przedsiębiorstwach ogrodniczych.
Coraz większą rolę będą pełnić systemy odzysku i ponownego wykorzystania wody, a także technologie pozwalające monitorować potrzeby roślin i optymalizować nawadnianie. Jak podkreślał – dane i ich właściwa interpretacja stają się dziś równie ważne jak ziemia czy woda.
Drugi wykład przeniósł uczestników z obszaru technologii do świata konsumenta. Dr hab. Sylwia Żakowska-Biemas z SGGW zwróciła uwagę na zmieniające się trendy konsumenckie. Współczesny konsument oczekuje nie tylko wysokiej jakości produktów, lecz także rozwiązań wspierających zdrowie, dobrostan i kontakt z naturą. Rosnące znaczenie zdrowego stylu życia, ekologii i odpowiedzialnej konsumpcji sprawia, że ogrodnictwo przestaje być wyłącznie sektorem produkcyjnym. Coraz częściej odpowiada na potrzeby związane z jakością życia, estetyką przestrzeni i troską o środowisko.
Fundament przyszłości
Jubileusz 110-lecia nauczania ogrodnictwa w SGGW pokazał, że ta dziedzina nie tylko posiada bogatą tradycję, ale również aktywnie odpowiada na najważniejsze wyzwania współczesnego świata. Łączy kwestie bezpieczeństwa żywnościowego, ochrony środowiska, zdrowia publicznego i rozwoju nowoczesnych technologii. Wydarzenie było również ważnym głosem w dyskusji o przyszłości – o tym, jak rozwijać nowoczesne, odpowiedzialne i zrównoważone ogrodnictwo, które będzie odpowiadać na potrzeby społeczeństwa oraz wyzwania zmieniającego się świata. To właśnie takie podejście sprawia, że warszawska szkoła ogrodnicza od ponad wieku pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków naukowych i opiniotwórczych w Polsce.
mj
