Z okazji siedemdziesiątej piątej rocznicy utworzenia Wojskowej Akademii Technicznej o jej bogatej historii i osiągnięciach naukowo-technicznych z Rektorem-Komendantem WAT gen. bryg. prof. dr. hab. inż. Przemysławem Wachulakiem rozmawia Bronisław Hynowski.
Wojskowa Akademia Techniczna została utworzona zaledwie 6 lat po zakończeniu drugiej wojny światowej, jako pierwsza w Wojsku Polskim uczelnia mająca kształcić inżynierów wojskowych. Czy tamte cele i zadania pozostają aktualne?
Zadaniem Wojskowej Akademii Technicznej było szkolenie i przygotowywanie słuchaczy do objęcia kierowniczych stanowisk technicznych w Wojsku Polskim oraz prowadzenie prac naukowo-badawczych w dziedzinie techniki wojskowej. WAT po dziś dzień kontynuuje chlubne tradycje szkół wojskowych z drugiej połowy XVIII wieku: Szkoły Rycerskiej, Szkoły Artylerii oraz Szkoły Inżynierii Wojskowej. „Omnia pro Patria” – „Wszystko dla Ojczyzny” – ta ciągle aktualna dewiza towarzyszy nam wszystkim, żołnierzom, studentom, pracownikom i absolwentom Akademii.
Historia Wojskowej Akademii Technicznej jest źródłem, z którego czerpiemy inspiracje i siłę na przyszłość, źródło to napędza nas do działania i umacnia w przekonaniu potrzeby istnienia WAT, a także motywuje do kontynuowania naszego rozwoju dla dobra Sił Zbrojnych, naszego kraju, polskiej nauki i naszej gospodarki. WAT jest unikalnym połączeniem środowisk wojskowo-cywilnych, synergią, która nie występuje nigdzie indziej i w tym kontekście WAT jest uczelnią wyjątkową. Dowodem tego są rzesze absolwentów, którzy co roku opuszczają mury naszej uczelni, zdolnych, znakomicie wykształconych i potrzebnych zarówno w Wojsku Polskim, jak i na rynkach cywilnych, nie tylko w Polsce, ale i zagranicą. Dowodem tego są również młodzi ludzie, którzy pragną kształcić się w Akademii, którzy chcą rozwijać się naukowo, związać swą przyszłość z najnowocześniejszymi technologiami i specjalizacjami naukowymi i w tym celu aplikują na nowoczesne, unikalne kierunki studiów w WAT. Dzięki studentom i dla studentów uczelnia się rozwija, a dzieje się to wysiłkiem i staraniami całej naszej Społeczności Akademickiej, w szczególności kadry wojskowej i naukowo-dydaktycznej.
75. rok akademicki w Wojskowej Akademii Technicznej rozpoczęliśmy w okresie wzmożonych działań na rzecz bezpieczeństwa naszego państwa. Aktualne wyzwania w znanych oraz w zupełnie nowych domenach operacyjnych determinują dynamikę rozwoju Sił Zbrojnych. A my, jako największa w kraju uczelnia wojskowa, jesteśmy w awangardzie tych działań.Kształcimy na najwyższym poziomie kadry techniczne dla Wojska Polskiego i dla gospodarki narodowej. Nieustannie podnosimy poziom rozwijanej przez nas nauki. W tych wymagających czasach innowacje potrzebne są „na już”. Dlatego stawiamy na szybkie wdrażanie efektów prac badawczych i dostarczamy nowe technologie – wojskowe, podwójnego zastosowania i cywilne, zapewniając naszej armii, administracji państwowej i gospodarce nasze własne, polskie rozwiązania. Dynamiczny rozwój technologii, sprawił, że do tradycyjnych domen operacyjnych: lądowej, powietrznej i morskiej, dołączyły dwie nowe: cyberprzestrzeń i przestrzeń kosmiczna. W nowych domenach pojawiają się zagrożenia, ale i szanse na zbudowanie własnych zdolności obronnych w oparciu o polskie technologie. Patrzymy zatem w kosmos i rozszerzamy naszą perspektywę o obszar cyber, w tym o łączność kwantową.Otworzyliśmy Centrum Kontroli Misji Satelitarnych na Wydziale Inżynierii Lądowej i Geodezji, które umożliwia łączność z satelitami obserwacyjnymi i sterowanie ich misjami. Centrum ma kluczowe znaczenie w kształceniu kadr dla naszych Sił Zbrojnych, ale również dla realizacji naszego flagowego projektu PIAST, w którym to polskie satelity z krajowymi rozwiązaniami i technologiami już w fazie wstępnej, tzw. commissioningu, przesyłają pierwsze satelitarne zajęcia Ziemi.
Podobnie strategiczne znaczenie ma przełomowa technologia kwantowa zainaugurowana przez naszych ekspertów z Instytutu Optoelektroniki we współpracy z partnerami, m.in. z Wojskami Obrony Cyberprzestrzeni oraz resortami obrony narodowej i infrastruktury: pierwsze polskie połączenie szyfrowane metodami kwantowymi odbyło się pomiędzy WAT i Ministerstwem Cyfryzacji. Wojskowa Akademia Techniczna w konsorcjum projektu PIONIER-Q-SAT współtworzy stację naziemną na potrzeby kwantowej dystrybucji klucza (QKD) w łączności satelitarnej dla Europy. Połączenie Polski z europejską siecią kwantową wzmocni ochronę komunikacji między instytucjami publicznymi i infrastrukturą krytyczną. Pracami w obszarze inżynierii lądowej i budownictwa zaznaczamy również swój udział w Narodowym Programie Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód”, który do 2028 r. wzmocni odporność Polski na ataki i wojnę hybrydową. Rozwijamy też, jako pionierzy w kraju, prace na rzecz obrony cywilnej, budownictwa schronowego i ochrony obywateli. A międzynarodowe zaangażowanie naszych ekspertów, np. w działania grup NATO STO są dziś szczególnie ważne, m.in. w kontekście rozpoczętej operacji „Eastern Sentry” – „Wschodnia straż”.
WAT praktycznie od początku istnienia ma znaczący wkład w rozwój techniki, technologii i rozwiązań naukowych wykorzystywanych w wielu dziedzinach wojskowych i cywilnych. Które z nich warto szczególnie przypomnieć?
Na początek może te najbardziej czasowo odległe. To między innymi wynaleziony w latach 60-tych przez naukowców WAT pierwszy polski laser, pierwszy komputer analogowy ELWAT, produkowany później przez ELWRO Wrocław, czy bardzo nowoczesny w 1970 r. grafoskop. Nie można też pominąć rozwijanych od 1975 r. nowych klasach związków ciekłokrystalicznych. W WAT opracowane zostały układy ABS do samochodów Fiat 125p i Polonez, instrumentarium chirurgiczne do korekcji deformacji kręgosłupa, które „rośnie wraz z dzieckiem”, unikalne rozwiązania konstrukcyjne kratownic do zbrojenia betonu, nowatorskie konstrukcje radarów z lat 90-tych, kamera holograficzna do badania naprężeń konstrukcji czy też termograf mikrofalowy do diagnozowania nowotworów. Opracowaliśmy na przestrzeni lat również bardzo dużo nowatorskich i unikalnych rozwiązań technologicznych, w tym w zakresie nowoczesnego uzbrojenia, na potrzeby Sił Zbrojnych. Wiele z nich zostało wdrożonych. Technologie fotoniczne, systemy laserowe i optoelektroniczne stanowią dzisiaj nieodłączny element urządzeń wojskowych, medycznych, naukowych, a także sprzętu i urządzeń powszechnego użytku.
Nasza Akademia opracowuje i rozwija technologie spełniające aktualne i przyszłe potrzeby Sił Zbrojnych i gospodarki. O intensywności naszych działań naukowych mówią chociażby liczby. W minionym roku akademickim podpisaliśmy 159 nowych umów na realizację projektów badawczych, a łącznie w tym okresie realizowaliśmy 388 tego typu przedsięwzięć. Jesteśmy liderem w realizacji projektów badawczych w obszarze bezpieczeństwa i obronności, realizujemy ich blisko 50. Są to projekty finansowane zarówno ze źródeł krajowych, jak i międzynarodowych takich jak Europejska Agencja Obrony czy Europejski Fundusz Obronny.
Na przestrzeni 75 lat WAT wypracowała sobie rozpoznawalność i renomę nie tylko w kraju, ale i na świecie.
O sile i bezpieczeństwie Polski świadczy z jednej strony budowanie własnych, unikatowych zdolności, a z drugiej – silne sojusze. Fundamentem naszej współpracy międzynarodowej jest NATO. Wojskowa Akademia Techniczna realizuje liczne przedsięwzięcia w ścisłej współpracy z Sojuszem Północnoatlantyckim.Polska po raz pierwszy była państwem goszczącym międzynarodowe ćwiczenia CAPABLE DEPLOYER dla żołnierzy z 17 krajów NATO, którzy doskonalili współpracę przy przemieszczaniu wojsk, a które zorganizowaliśmy w naszej Akademii przez Wydział Bezpieczeństwa Logistyki i Zarządzania. Nasza Uczelnia współpracuje w obszarze obrony przed bronią masowego rażenia z Centrum Eksperckim NATO – Joint CBRN Defence Centre of Excellence z siedzibą w Czechach. Wiąże się to z możliwościami, jakie stwarza otwarty w październiku Ośrodek OPBMR WAT do szkolenia żołnierzy w zwalczaniu zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych i związanych z materiałami wybuchowymi. Międzynarodowe zaangażowanie ekspertów WAT, np. w działania grup NATO STO wpisują się w założenia wspomnianej wcześniej operacji „Eastern Sentry” – „Wschodnia straż”. W Wojskowej Akademii Technicznej już po raz 5 spotkali się uczestnicy Forum Innowacyjności Sił Zbrojnych RP, aby dyskutować o systemach bezzałogowych i roli Tarczy Wschód w zapewnieniu bezpieczeństwa Sojuszu. W ramach Tarczy Wschód rozwijamy technologię UBM służącą do budowy odpornych na ostrzał schronów i magazynów wojskowych. Warto podkreślić, że dzięki unikatowemu Mikropoligonowi WAT oraz naszemu Centrum Budownictwa Ochronnego prowadzimy też prace na rzecz obrony cywilnej i ochrony obywateli, zaś niedawno ukończone Centrum Robotów Mobilnych prężnie działa w tematyce platform bezzałogowych na potrzeby Sił Zbrojnych.
WAT współpracuje owocnie w ramach konsorcjów naukowo-przemysłowych – jako lider i jako konsorcjant – z czołowymi partnerami na polskim i międzynarodowym rynku. Rokrocznie zawieramy nowe porozumienia – ostatnio m.in. w obszarach technologii kwantowych, lotniczych i obronnych – z największymi krajowymi i zagranicznymi koncernami, firmami, instytucjami i uczelniami akademickimi. Współpraca z Polską Agencją Kosmiczną przyniosła imponujące efekty. Podczas misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski zrealizował dwa eksperymenty kierowane przez badaczki z naszej Akademii, zaś współpraca z Centrum Badań Kosmicznych PAN i z NASA pozwoliła na opracowanie fotometru GLOWS w ramach misji NASA IMAP.
Wyniki konkursów potwierdzają, że w WAT studiują najzdolniejsi i pracują najlepsi naukowcy, a jak to wpływa na program nauczania, a także na liczby?
W tym roku przyjęliśmy na studia najwięcej w naszej historii, bo ponad 1240 kandydatów na oficerów. Na wszystkich poziomach i we wszystkich dostępnych formach kształcenia studiuje w WAT prawie 10 tysięcy studentów (prawie 4 tysiące podchorążych i około 5,5 tysiąca studentów cywilnych). Naukę na pierwszym roku rozpoczęło ponad 3 tysiące studentów. W Szkole Doktorskiej kształci się 300 doktorantów, a 110 z nich to żołnierze zawodowi. Na kursach oficerskich swoje kompetencje podnosi ok. 400 żołnierzy zawodowych i pracowników resoru obrony narodowej.Jako jedna z czołowych polskich politechnik na bieżąco i systematycznie tworzymy nowe kierunki kształcenia, nowe specjalizacje – dostosowujemy je do potrzeb polskiej armii i przemysłu. W tym roku uruchomiono nowe kierunki: międzynarodowy transport drogowy, a także chemia i analiza materiałów niebezpiecznych w języku polskim oraz lotnictwo i kosmonautyka w jęz. angielskim. Kandydaci na anglojęzyczne studia II stopnia mogą wybierać aż spośród 9 kierunków na wszystkich wydziałach. Rozwijamy istniejące specjalności, na przykład rozpoznanie obrazowe i satelitarne związane z realizowanymi przez WAT polskimi bezzałogowymi misjami satelitarnymi. Nasza oferta dydaktyczna jest nowoczesna i różnorodna i obejmuje ponad 100 studiów na różnych poziomach i formach kształcenia.
WAT to dla studentów możliwość kształcenia się w najbardziej nowoczesnych, przełomowych i potrzebnych dziedzinach wiedzy. To również gwarancja wysokiej jakości kształcenia. Większość naszych kierunków posiada prestiżowe certyfikaty Polskiej Komisji Akredytacyjnej oraz Komisji Akredytacyjnej Uczelni Technicznych. Najwyższe z nich – certyfikaty doskonałości kształcenia otrzymało już 5 naszych kierunków: informatyka, kryptologia i cyberbezpieczeństwo, inżynieria materiałowa, inżynieria bezpieczeństwa oraz energetyka. Nasi Absolwenci wraz z dyplomami ukończenia studiów otrzymują europejskie certyfikatyjakości przyznawane przez organizację European Network for Engineering Accreditation, jako dodatkowy atut na rynku pracy.
Realizację procesu dydaktycznego w Akademii zapewnia ponad 1100 nauczycieli akademickich: 95 profesorów, ponad 160 doktorów habilitowanych, 563 doktorów i 260 magistrów. To nie tylko liczby, to przede wszystkim ludzie, zdolni młodzi naukowcy i pełni pasji żołnierze, oficerowie oraz pracownicy kadry naukowo-dydaktycznej z ogromnym zasobem intelektualnym, chęcią odkrywania prawdy o świecie i poszerzania wiedzy. To jest największy potencjał Wojskowej Akademii Technicznej i nasza największa wartość, jaką jest cała nasza Społeczność Akademicka.
Wojskowa Akademia Techniczna to miejsce dla tych, którzy w przyszłości będą poszukiwanymi i docenianymi specjalistami w kraju i na świecie.
Oprócz dydaktyki WAT słynie z licznych osiągnięć naukowych i technologicznych, które z nich są najbardziej aktualne?
Działalność naukowa jest bardzo mocnym filarem Akademii. W WAT doskonale rozumiemy dynamikę nowoczesnego pola walki i rozwój technologiczny współczesnego świata. Przewagę – zarówno tę potrzebną do odstraszania, jak i tę, która decyduje o postępie ekonomicznym naszego kraju, osiąga się m.in. dzięki umiejętnym zastosowaniom nowych technologii i dzięki potencjałowi intelektualnemu ludzi, którzy te technologie tworzą, rozwijają i wykorzystują. Nasza Akademia opracowuje i rozwija technologie spełniające aktualne i przyszłe potrzeby Sił Zbrojnych i gospodarki. Mówiąc o najbardziej aktualnych osiągnięciach, na targach MSPO w Kielcach, w 2025 roku, aż trzy technologie opracowane z udziałem WAT zostały uhonorowane nagrodami Defender podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego: radar Sajna, system karabinków standardowych MSBS GROT z podwieszanym granatnikiem oraz platforma nawodno-powietrzna Drozd. Dwa projekty, karabinek GROT i zestaw schronowych urządzeń filtrowentylacyjnych, otrzymały nagrodę Lider Bezpieczeństwa Państwa. Takich nagród i wyróżnień tylko w ostatnich 3 latach było aż 14, zaś w ciągu ostatnich 12 lat aż 36 rozwiązań, opracowanych przy współudziale WAT, zostało wdrożonych do naszych Sil Zbrojnych.
Rozwój Wojskowej Akademii Technicznej nie byłby możliwy bez inwestycji w infrastrukturę badawczą i logistyczną. Które z nich są najbardziej znaczące?
Bezprecedensowy rozwój infrastruktury Akademii w ostatnich latach służy zarówno tej wspaniałej kadrze – dydaktykom i naukowcom realizującymi projekty badawczo-rozwojowe i wdrożeniowe, jak i studentom oraz pracownikom naszej Uczelni. W ostatnim roku akademickim oddaliśmy do użytku: Mikropoligon, czyli Laboratorium Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji, siłownię modułową oraz ośrodek sprawności fizycznej, a także Stołówkę Wojskową nr 5. Oddaliśmy do użytku wspomniany wcześniej plac szkolenia z zakresu ochrony przed środkami zapalającymi. W latach 2024–2025 rozpoczęliśmy kolejne duże inwestycje. Są to: kluczowy dla Akademii nowy budynek dydaktyczny, modułowa strzelnica i stołówka wojskowa nr 6, zaś za chwilę uruchamiany nowy przetarg na kolejny, duży Akademik Wojskowy nr 8 dla prawie 800 podchorążych. Trwa budowa: Centrum Innowacji i Cyberbezpieczeństwa, budujemy Laboratorium badawcze Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji oraz kończymy proces inwestycyjny budynku Instytutu Radioelektroniki Wydziału Elektroniki. Łączna wartość inwestycji w latach 2025–2035przekroczy 1,5 mld złotych. Większość środków otrzymaliśmy z dotacji celowych Ministerstwa Obrony Narodowej, za co bardzo serdecznie dziękuję Kierownictwu Ministerstwa. Dodatkowo WAT z własnych środków na inwestycje i remonty przeznaczy w tym czasie prawie 200 mln zł. Chciałbym również wspomnieć o zakończonym z powodzeniem, i w rekordowo krótkim czasie, wdrożeniu systemu ERP SAP dla wsparcia procesów dydaktycznych i zarządzania w naszej Uczelni. Jest to potwierdzeniem wagi, jaką przykładamy do kwestii IT i cyberbezpieczeństwa, ale również, patrząc na inne wiodące uczelnie w naszym kraju, WAT jest w czołówce uczelni zarządzanych w ten nowoczesny sposób.
Życząc powodzenia Jubilatce w realizacji ambitnych planów dydaktycznych i naukowo-badawczych, bardzo dziękuję za rozmowę.
Bardzo dziękuję Panu za podjęcie inicjatywy przybliżenia Czytelnikom Przeglądu Technicznego bogatego dorobku naukowo-badawczego i osiągnięć dydaktycznych oraz za możliwość przedstawienia informacji o Wojskowej Akademii Technicznej z okazji tak ważnego dla nas wszystkich jubileuszu 75-lecia naszej Uczelni. Młodych Czytelników gorąco zapraszam do aplikowania na studia wojskowe i cywilne w WAT, do dołączenia do naszej unikalnej Społeczności Akademickiej.
