W dniach 19–21 listopada 2025 r. warszawskie centrum Expo XXI stało się miejscem debat o przyszłości polskiej nauki i gospodarki. I Narodowy Kongres „Nauka dla Biznesu” był pierwszym tak dużym wydarzeniem poświęconym budowaniu trwałej współpracy nauki, biznesu i administracji publicznej. Organizatorem i koordynatorem wydarzenia było Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wraz z partnerami – Siecią Badawczą Łukasiewicz i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
Wystąpienie inauguracyjne premiera Donalda Tuska nadało wydarzeniu wyraźny ton. Podkreślił on, że w obliczu wojny na Ukrainie nauka i technologia stają się kluczowym elementem bezpieczeństwa państwa. – Nie ma bezpieczeństwa bez nauki – mówił, wskazując na strategiczne znaczenie sztucznej inteligencji i nowych technologii dla współczesnych systemów obronnych i gospodarczych. Premier Donald Tusk mówił też o dotychczasowych działaniach i planach rządu na rzecz wzmocnienia polskiej nauki.
Uczestnicząca w uroczystości otwarcia Kongresu Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałek Senatu RP powiedziała: – Dziś naszym najważniejszym zadaniem, niezależnie od opcji politycznej i zachodzących wokół zmian, jest to, żebyśmy niezmiennie wspierali najlepszych i najbardziej utalentowanych ludzi polskiej nauki.
Od pomysłu do przemysłu
Minister nauki Marcin Kulasek zaznaczył, że Kongres rozpoczyna nowy etap w relacjach nauki i biznesu: Naszym celem jest nie tylko wymiana idei, lecz budowa konkretnych modeli współpracy, które będą napędzać rozwój technologiczny i gospodarczy Polski.
W centrum dyskusji znalazły się zagadnienia dotyczące suwerenności technologicznej, innowacji w sektorze obronnym oraz budowy efektywnych modeli współpracy. Podkreślano, że badania muszą prowadzić do konkretnych wdrożeń, a polskie instytucje powinny w większym stopniu wykorzystywać swój potencjał naukowy.
Wyjątkowym momentem wydarzenia było wystąpienie astronauty Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, który wskazał, że rozwój kosmicznych technologii i autonomii technologicznej jest niezbędny dla osiągnięcia konkurencyjności i bezpieczeństwa kraju.
AI, transfer technologii i kompetencje przyszłości
Drugiego dnia Kongresu goście i paneliści dyskutowali m.in. o wzmocnieniu transferu wyników badań naukowych i efektywnym wykorzystaniu funduszy na badania i rozwój. Jednym z mówców był wicepremier i minister cyfryzacjiKrzysztof Gawkowski, który zaprezentował narodowy model językowy PLLuM, podkreślając, że Polska aktywnie włącza się w globalną rewolucję sztucznej inteligencji: – AI przestaje być tematem przyszłości – dzieje się tu i teraz: w laboratoriach, firmach, startupach i administracji. Od naszej reakcji dziś zależy, czy Polska znajdzie się w gronie krajów współtworzących tę zmianę. Polska konsekwentnie buduje zdolność do samodzielnego rozwoju kluczowych technologii cyfrowych.
W panelu MNiSW – „Jak wzmocnić transfer wyników badań naukowych?” brała udział podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Maria Mrówczyńska. Wiceminister nauki akcentowała m.in. konieczność dobrej współpracy, która długofalowo przyniesie korzyści wszystkim zainteresowanym, wymaga to jednak stworzenia odpowiedniej przestrzeni regulacyjnej i pełnego wsparcia administracyjnego. Podczas dyskusji uczestnicy panelu apelowali o usprawnienie transferu wiedzy na rynek, wzmocnienie roli centrów transferu technologii oraz ochrony własności intelektualnej. Zwracano uwagę, że innowacyjne badania zbyt często „lądują na półce”, zamiast trafiać do przemysłu i społeczeństwa.
W organizowanym przez National Geographic panelu „Ziemia przyszłości: scenariusze dla planety w dobie technologicznej rewolucji” uczestniczyła sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Karolina Zioło-Pużuk. – Przyszłość wymaga od nas uczenia się przez całe życie — to jeden z głównych megatrendów, który już dziś zmienia rynek pracy i sposób funkcjonowania społeczeństw. Musimy na nowo przemyśleć edukację: jak uczymy, jak oceniamy i jak przygotowujemy ludzi do ciągłej zmiany. Nie demonizujmy sztucznej inteligencji, bo ta – mądrze używana – usprawnia procesy i tworzy przestrzeń dla tego, co ludzkie i kreatywne – mówiła wiceminister Zioło-Pużuk. Uczestnicy panelu zgodzili się, że trzy megatrendy, które zdominują dekady do 2050 r. to: technologia, klimat i demografia.
Jak finansować badania i budować konsorcja?
Równolegle odbywały się debaty dotyczące mechanizmów finansowania badań i rozwoju. Eksperci NCBR wskazywali, że Polska potrzebuje projektów o jasnych celach strategicznych, które realnie wzmacniają potencjał naukowy i gospodarczy kraju. Nie stać nas na finansowanie projektów, których beneficjentami nie będziemy my sami – podkreślał dyrektor NCBR, prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski.
Eksperci Federacji Przedsiębiorców Polskich dyskutowali o warunkach tworzenia efektywnych konsorcjów. Prof. dr hab. inż. Tadeusz Uhl, dziekan Wydziału Technologii Kosmicznych AGH zaznaczył, że kluczowe są: ciągłe budowanie zaufania, zrozumienie różnych wartości środowisk naukowych i biznesowych, stabilne reguły finansowania – także trwałości projektów, a także klarowne zasady dotyczące własności intelektualnej (IP). – Budowanie zaufania i konsorcjów musi odbywać się w sposób ciągły. Chodzi też o budowanie wartości. Ona musi istnieć dla obu stron, nie tylko dla przemysłu, ale i dla uczelni. Dla uczelni ważne są np. punkty, publikacje i doktoranci. Są to nieco inne wartości niż dla firmy. I trzeba potrafić pogodzić te podejścia – mówił.
Uczelnie motorem innowacji
Jednym z punktów programu była debata rektorów pt. „Uniwersytet jako motor innowacji: jak uczelnie mogą realnie wpływać na rozwój gospodarczy Polski?”. Wzięli w niej udział: prof. Alojzy Z. Nowak (Uniwersytet Warszawski), prof. Piotr Jedynak (Uniwersytet Jagielloński), prof. dr hab. inż. Jerzy Lis (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie), prof. dr hab. inż. Marek Pawełczyk (Politechnika Śląska) oraz prof. dr hab. inż. Krzysztof Zaremba (Politechnika Warszawska). Moderatorem dyskusji był prof. Piotr Wachowiak (SGH).
Rektorzy podkreślali gotowość uczelni do reagowania na bieżące wyzwania poszczególnych branż, potencjał absolwentów i kadr naukowych oraz potrzebę finansowania ryzykownych, przełomowych projektów. W trakcie debaty poruszono zagadnienia związane z konkurencyjnością polskiej gospodarki, relacjami między uczelniami a biznesem, powiązaniami edukacji z rynkiem pracy, wpływem badań naukowych na rozwój gospodarczy oraz współpracą nauki z sektorem prywatnym. Dyskutowano również o wyzwaniach stojących przed uczelniami w obszarze innowacyjności oraz o kluczowych czynnikach warunkujących skuteczny wpływ szkolnictwa wyższego na rozwój gospodarczy Polski.
Organizowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Kongres stał się deklaracją nowego otwarcia w polskiej polityce innowacyjnej. Zapowiedzi rządu, głosy ekspertów oraz liczne panele potwierdziły, że przyszłość polskiej gospodarki zależy od trwałego i systemowego partnerstwa między laboratoriami, przedsiębiorstwami i administracją.
Wystąpieniom i dyskusjom towarzyszyła strefa wystawiennicza, gdzie instytucje organizujące Kongres oraz uczestniczące w wydarzeniu mogły zaprezentować swoją ofertę skierowaną do otoczenia gospodarczego.
Wszystkie wystąpienia i panele Kongresu są dostępne online: naukadlabiznesu.gov.pl
Oprac. mj, zdjęcia: MNiSW
