Opisując w tym cyklu artykułów poświęconych historii wiedzy o elektryczności, a potem historii rozwoju praktycznych zastosowań tej wiedzy, czyli elektrotechniki – przywoływałem przede wszystkim zdarzenia, które miały miejsce w innych krajach, bo tam powstawały główne odkrycia i kluczowe wynalazki. Ale o kilku ciekawostkach związanych z historią elektryczności w Polsce też warto wspomnieć. W poprzednich artykułach napisałem o ludziach, którzy torowali drogę polskiej elektrotechnice i elektronice. Dzisiaj chcę opowiedzieć o polskich instytucjach związanych z rozwojem zastosowań elektryczności w Polsce.
Telegraf a sprawa polska
Tytuł podrozdziału żartobliwie nawiązuje do znanego powiedzenia „słoń a sprawa polska” i zapowiada, że będę chciał opisać (oczywiście w skrócie), jak się rozwijała w Polsce technika telegrafii – przez wiele lat dominująca forma elektrycznej łączności.
W Europie pierwsze połączenia telegraficzne powstały w Niemczech (1844), Francji (1845) i Austrii (1846). W Królestwie Polskim (pod zaborem rosyjskim) pierwsza linia telegraficzna powstała w 1852 r. i była związana z Koleją Warszawsko Wiedeńską. W 1854 r. powstała linia telegraficzna Warszawa – Sankt Petersburg, a potem liczne dalsze połączenia, także do mniejszych miast. Jednak o rozwoju łączności telegraficznej w Polsce decydowały mocarstwa zaborcze, które często celowo blokowały postęp techniczny i gospodarczy w Polsce żeby umacniać swoją dominację nad zniewolonym krajem. Dlatego po odrodzeniu Polski jedną z pierwszych decyzji podjętych jeszcze w 1918 r. powołano Państwową Wytwórnię Aparatów Telegraficznych i Telefonicznych (PWATiT) produkującą aparaty telegraficzne oraz: telefoniczne łącznice ręczne, urządzenia sygnalizacyjne, przyrządy pomiarowe i podzespoły teletechniczne. Zauważmy: nastąpiło to w pierwszych tygodniach funkcjonowania niepodległej Polski! Wysiłki te przyniosły rezultaty. W 1928 r. funkcjonowało w Polsce już ponad 2 tys. stacji telegraficznych i 80 tys. km linii łączności.
Ryszard Tadeusiewicz, prof. AGH
Czytaj więcej: https://sigma-not.pl/publikacja-157444-elektryczno%C5%9B%C4%87-dla-ludzi-w-polsce-przeglad-techniczny-2025-12.html