Industrial Accelerator Act może stać się jednym z kluczowych narzędzi wzmacniających konkurencyjność europejskiego przemysłu. Zdaniem Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego nowe regulacje zawierają ważne elementy wspierające rozwój produkcji w Unii Europejskiej, jednak ich ostateczny kształt będzie miał zasadnicze znaczenie dla przyszłości wielu sektorów gospodarki.
4 marca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała projekt Industrial Accelerator Act (IAA) – aktu prawnego, który ma przyspieszyć transformację przemysłową UE oraz wzmocnić jej konkurencyjność w globalnej gospodarce. Inicjatywa wpisuje się w szerszą zmianę podejścia do polityki przemysłowej Unii Europejskiej, która coraz częściej łączy cele klimatyczne z działaniami wspierającymi rozwój produkcji przemysłowej.
Nowe regulacje mają stymulować inwestycje w technologie niskoemisyjne, wzmacniać europejskie łańcuchy wartości oraz zwiększać odporność gospodarki na globalne zakłócenia.
Przemysł chemiczny wśród sektorów strategicznych
Jednym z istotnych elementów projektu jest wskazanie sektorów uznanych za strategiczne dla europejskiej gospodarki. Wśród nich znalazła się produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych.
Dla branży chemicznej to ważny sygnał potwierdzający jej fundamentalną rolę w europejskim systemie gospodarczym.
– Uznanie przemysłu chemicznego za sektor strategiczny potwierdza jego kluczowe znaczenie dla funkcjonowania wielu łańcuchów wartości w Europie. Chemia dostarcza rozwiązania niezbędne dla transformacji energetycznej, rozwoju nowych technologii oraz bezpieczeństwa gospodarczego – podkreśla w swoim stanowisku Polska Izba Przemysłu Chemicznego.
Sektor chemiczny jest jednym z filarów europejskiej gospodarki. Dostarcza materiały i komponenty wykorzystywane m.in. w energetyce, budownictwie, przemyśle motoryzacyjnym, produkcji technologii niskoemisyjnych czy sektorze ochrony zdrowia. Bez jego udziału realizacja transformacji energetycznej i klimatycznej byłaby znacząco utrudniona.
Lead markets – mechanizm budowania popytu
Jednym z najważniejszych narzędzi przewidzianych w Industrial Accelerator Act jest tworzenie tzw. rynków wiodących (lead markets). Mechanizm ten zakłada wprowadzanie preferencji dla produktów niskoemisyjnych oraz produktów wytwarzanych w Unii Europejskiej w zamówieniach publicznych i wybranych instrumentach finansowych.
Rozwiązanie to ma na celu stymulowanie popytu na innowacyjne technologie i jednocześnie wspieranie rozwoju europejskiej produkcji przemysłowej.
Zdaniem Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego: Tworzenie rynków wiodących może stać się ważnym narzędziem wzmacniającym europejski przemysł. Kluczowe będzie jednak takie zaprojektowanie mechanizmów wsparcia, aby zapewniały one równe warunki konkurencji dla przedsiębiorstw działających w Unii Europejskiej.
W pierwszej fazie wdrażania instrumenty popytowe mają objąć przede wszystkim, takie sektory jak stal, cement czy aluminium, a także wybrane elementy łańcucha wartości sektora motoryzacyjnego. Choć przemysł chemiczny został uznany za sektor strategiczny, nie został objęty pierwszą fazą wdrażania mechanizmów lead markets.
Jak mierzyć emisyjność produktów
Istotnym zagadnieniem pozostaje metodologia określania emisyjności produktów przemysłowych. W poprzednich wersjach projektu rozważano szczegółowe zasady przypisywania emisji, w tym emisji związanych z energią elektryczną wykorzystywaną w procesach produkcyjnych.
Zdaniem przedstawicieli branży chemicznej sposób liczenia emisji może mieć bezpośredni wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw działających w różnych państwach członkowskich.
Metodologia określania emisyjności produktów musi być transparentna i sprawiedliwa. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że przewagę konkurencyjną będą zyskiwać przedsiębiorstwa działające w krajach o mniej emisyjnym miksie energetycznym, niezależnie od rzeczywistej efektywności technologicznej zakładów produkcyjnych – zwraca uwagę PIPC.
Dlatego, jak podkreśla Izba, kluczowe będzie wypracowanie takich rozwiązań legislacyjnych, które będą jednocześnie wspierały cele klimatyczne oraz chroniły konkurencyjność europejskiego przemysłu.
W stronę aktywnej polityki przemysłowej
Industrial Accelerator Act jest kolejnym krokiem w kierunku bardziej aktywnej polityki przemysłowej Unii Europejskiej. W obliczu globalnej konkurencji, rosnących kosztów energii oraz wyzwań związanych z transformacją klimatyczną coraz większą rolę odgrywają instrumenty wspierające inwestycje i rozwój produkcji w Europie.
Industrial Accelerator Act może stać się ważnym elementem budowania konkurencyjności europejskiego przemysłu. Kluczowe będzie jednak dalsze dopracowanie przepisów tak, aby wspierały rozwój produkcji w Europie i tworzyły stabilne warunki dla inwestycji przemysłowych – podkreśla Polska Izba Przemysłu Chemicznego.
Ostateczny wpływ nowych regulacji będzie zależał od szczegółowych rozwiązań przyjętych w procesie legislacyjnym. Dla sektora chemicznego – jednego z najbardziej energochłonnych, a jednocześnie kluczowych dla transformacji gospodarczej – będzie to miało szczególne znaczenie.
Źródło: PIPC
