Szanowni Państwo,
To dla mnie wielki zaszczyt, że mogę skierować do Państwa kilka słów w roku ważnych jubileuszy zrzeszania się polskich inżynierów i techników, działających dziś w ramach Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej. W 2025 roku przypada bowiem 190-lecie Towarzystwa Politechnicznego Polskiego założonego w Paryżu przez gen. Józefa Bema, które poma-gało polskim emigrantom w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, kierując ich m.in. na uczelnie tech-niczne we Francji. Obchodzimy również 90-lecie Naczelnej Organizacji Inżynierów Rzeczypospolitej Polskiej, która przez II wojną światową skupiała znaczną część naszych inżynierów. Trzecia rocznica to 80-lecie Naczelnej Organizacji Technicznej. Założona w 1945 r. w Warszawie – jako zrzeszenie stowarzyszeń – skupiała polskie stowarzyszenia inżynierów i techników, a z czasem stała się Federa-cją Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych, dziś już czterdziestu.
Co łączy te trzy jubileusze? Przede wszystkim ludzie, którzy wierzyli i wierzą, że technologia może służyć człowiekowi i światu.
NCBR łączy naukę z przemysłem
Kieruję Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, instytucją, której misją jest wspieranie badań, innowa-cji i rozwoju technologicznego. Na co dzień mam okazję obserwować twórczy wysiłek polskich inżynie-rów i techników, którzy angażują się w realizację nowatorskich projektów, uczestnicząc zarówno w krajowych, jak i międzynarodowych przedsięwzięciach B+R+I.
Dzięki wsparciu NCBR innowatorzy wprowadzają nowe rozwiązania w obszarach, takich jak: sztuczna inteligencja, technologie kosmiczne, obronność i bezpieczeństwo, medycyna, biotechnologia, energe-tyka, chemia, rolnictwo i wiele innych. Korzystają przy tym z różnorodnych źródeł finansowania – od funduszy europejskich, poprzez środki krajowe, po kapitał prywatny. Z każdym rokiem rosną także możliwości współpracy międzynarodowej, którą również staramy się skutecznie wspierać. Jednak rozwój potencjału innowacyjnego Polski zależy nie tylko od dostępnych pieniędzy, lecz przede wszyst-kim od świetnie przygotowanych specjalistów – a zwłaszcza od efektywnej współpracy nauki z prze-mysłem oraz otoczeniem gospodarczym. Dostrzegam znaczącą rolę organizacji inżynierskich i bran-żowych we wspieraniu tego dialogu, z którego korzyści odnosi zarówno społeczeństwo, jak i cała go-spodarka. Polska myśl technologiczna leży u podstaw wielu przełomowych pomysłów zmieniających naszą rzeczywistość, które wpisują się w ideę Przemysłu 4.0.
Przedsiębiorstwa dostarczają impulsów rynkowych, praktycznych wyzwań i zasobów, które pozwalają naukowcom przekuwać teorię w praktykę. Z kolei nauka wnosi do biznesu rzetelność, głębię analizy i długofalową wizję. Wspólne projekty badawczo-rozwojowe, centra transferu technologii czy inkubatory innowacji to dziś fundamenty nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy.
Dziedziny strategiczne dla inżynierów i techników
W co szczególnie warto się zaangażować w czasie wzmożonych wyzwań gospodarczych i w dziedzi-nie bezpieczeństwa? Chciałbym zwrócić Państwa uwagę na inicjatywę STEP, czyli platformę na rzecz technologii strategicznych dla Europy. Jest to dalekowzroczne przedsięwzięcie Komisji Europejskiej, która analizując światowe trendy i wyłaniające się dominacje, rozpoczęła działania na rzecz budowy silniejszego, bardziej odpornego i innowacyjnego przemysłu europejskiego. Głównym narzędziem jest właśnie program STEP. Ma on na celu przede wszystkim wzmocnienie suwerenności technologicznej Europy, ograniczenie zależności od rynków zewnętrznych spoza Unii Europejskiej, zwiększenie odpor-ności na globalne kryzysy oraz ochronę i wzmacnianie łańcuchów wartości w strategicznych obsza-rach technologicznych.
W Polsce, dzięki środkom z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, działania z zakresu wsparcia projektów innowacyjnych i inwestycyjnych prowadzą odpowiednio Narodowe Cen-trum Badań i Rozwoju oraz Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.
Trzeba koniecznie pamiętać o tym, że STEP jest programem wysokospecjalistycznym. To przestrzeń dla liderów z wizją – wybitnych specjalistów w swoich dziedzinach, którzy potrafią udowodnić, że ich inicjatywy realnie przyczyniają się do zwiększenia konkurencyjności gospodarki krajowej i europejskiej. Jestem przekonany, że polskie firmy i konsorcja naukowo-przemysłowe są gotowe, by konkurować w tak zaawansowanym naborze. Polska kształci świetnych inżynierów, a także programistów odnoszą-cych sukcesy na całym świecie, buduje silne ośrodki naukowe, znam też osiągnięcia naszej biotechno-logii i obserwuję zapał do tworzenia rozwiązań chroniących nasze środowisko i nasze zdrowie. A dzięki współpracy z naszymi partnerami z Europy możemy to wszystko przekuć w sukces.
W 2025 r. prowadziliśmy nabory wniosków o dofinansowanie w trzech strategicznych obszarach wskazanych przez Komisję Europejską – biotechnologia, technologie cyfrowe oraz innowacje w ra-mach głębokich technologii, a także czyste i zasobooszczędne technologie. W harmonogramie pro-gramu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na 2026 r. zaplanowane są już kolejne konkursy we wskazanych obszarach tematycznych. Zakładamy, że pierwsze z nich wystartują w kwietniu. Choć jest jeszcze za wcześnie, aby mówić o szczegółach, to możemy się spodziewać roz-szerzenia programu o nowe obszary.
Kadry na miarę przyszłości
Realizowana z rozmachem inicjatywa STEP ma sprawić, że Europa będzie wieść prym w newralgicz-nych dla przyszłości naszego kontynentu i świata dziedzinach, o istotnym znaczeniu dla bezpieczeń-stwa, odporności na wyzwania globalne oraz konkurencyjności gospodarki Polski i całej Unii Europej-skiej. Aby jednak te ambitne plany się powiodły, potrzeba dobrze przygotowanych kadr, w tym inży-nierskich.
Tu z pomocą przychodzi konkurs „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych”, który wspiera tworzenie i rozwój kierunków studiów odpowiadających na wyzwania w obszarach uznanych przez Komisję Europejską za kluczowe dla rozwoju Europy: biotechnologie, technologie cyfrowe oraz czyste i zasobooszczędne technologie. Uczelnie mogą składać wnioski o dofinansowanie do 9 marca 2026 roku. Na zdobywanie kompetencji przyszłości przez studentki, studentów i kadrę dydaktyczną prze-znaczymy 160 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
To tylko niektóre z wielu propozycji Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, które mogą Państwa zain-teresować.
Życząc Państwu wielu dalszych sukcesów w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji, zachęcam do śle-dzenia naszej oferty za pomocą strony internetowej gov.pl/ncbr i prenumeraty naszego newslettera. Gorąco rekomenduję również kontakt z Punktem Informacyjnym NCBR. Jesteśmy dla Was!
Prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju
