projektowania i realizacji inwestycji? Jak kształcić inżynierów, którzy sprostają wyzwaniom cyfrowej transformacji, zmian klimatycznych i zielonej gospodarki? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczestnicy Kongresu Inżynierii Lądowej „200 lat tradycji – wyzwania i perspektywy rozwoju”, zorganizowanego przez Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej w ramach obchodów 200-lecia uczelni i wydziału.
Jubileusz stał się nie tylko okazją do przypomnienia imponującej historii jednego z najważniejszych ośrodków kształcenia inżynierów budownictwa w Polsce, ale przede wszystkim impulsem do rozmowy o przyszłości – tej, która tworzy się dziś na styku nauki, technologii i gospodarki. W Małej Auli w Gmachu Głównym PW spotkali się przedstawiciele administracji publicznej, środowiska naukowego, organizacji branżowych i przedsiębiorstw, aby wspólnie zastanowić się, jaką drogą powinno podążać polskie budownictwo w kolejnych dekadach.
Kongres odbył się pod patronatem m.in. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Infrastruktury, Ministra Edukacji, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, Marszałka Województwa Mazowieckiego, Prezydenta m.st. Warszawy, Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Państwowej Inspekcji Pracy, Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT, Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa oraz Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa.
Wśród gości honorowych znaleźli się m.in. prof. dr hab. inż. Maria Mrówczyńska – podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Filip Prusik-Serminowski – zastępca Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, prof. dr hab. inż. Jan Słyk – prorektor Politechniki Warszawskiej, prof. dr hab. inż. Maria Kaszyńska – przewodnicząca Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i przewodnicząca Polskiego Związku Inżynierów Budownictwa, prof. Andrzej Nowak – prezes Rady Polskich Inżynierów w Ameryce Północnej, Mariusz Dobrzeniecki – prezes Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, a także przedstawiciele uczelni technicznych z całego kraju oraz partnerzy zagraniczni, w tym delegacja Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury.
Dwieście lat historii i spojrzenie w przyszłość
Uroczystego otwarcia Kongresu dokonał dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej prof. dr hab. inż. Andrzej Garbacz. Podkreślił, że wydarzenie zostało wpisane w program obchodów 200-lecia Politechniki Warszawskiej i ma być miejscem wymiany doświadczeń, prezentacji strategicznych kierunków rozwoju oraz budowania trwałych relacji między nauką a praktyką gospodarczą.
– Kongres Inżynierii Lądowej ma być miejscem wymiany doświadczeń, prezentacji strategicznych kierunków rozwoju oraz budowania relacji między nauką a praktyką gospodarczą – zaznaczył dziekan.
W imieniu władz uczelni uczestników powitał prof. dr hab. inż. Jan Słyk, prorektor Politechniki Warszawskiej. Przypomniał, że historia uczelni jest nierozerwalnie związana z historią rozwoju Warszawy i polskiej państwowości, a inżynierowie od dwóch stuleci współtworzą infrastrukturę, przestrzeń publiczną i gospodarczy potencjał kraju.
Szczególnym momentem inauguracji był wykład prof. dr. hab. inż. Henryka Zobla, byłego dziekana Wydziału Inżynierii Lądowej, zatytułowany „200 lat budowania przyszłości na Politechnice Warszawskiej”. Była to nie tylko lekcja historii, ale również opowieść o tym, jak rodziła się nowoczesna myśl techniczna na ziemiach polskich.
Profesor przypomniał, że tradycje kształcenia budowniczych sięgają XVIII w. Już w 1745 r. powstała Wojskowa Szkoła Budownictwa, a kolejne inicjatywy edukacyjne tworzyły fundament nowoczesnego szkolnictwa technicznego. Szczególne miejsce zajmuje w tej historii Stanisław Staszic i powołana z jego inicjatywy Szkoła Przygotowawcza do Instytutu Politechnicznego, której inauguracja odbyła się 4 stycznia 1826 r. Ta data uznawana jest dziś za początek polskiego szkolnictwa technicznego.
Prof. Zobel przypomniał, że historia rozwoju budownictwa i edukacji technicznej to historia niełatwa – przebiegająca przez okres zaborów, walkę o niepodległość i odbudowę państwa. Mimo licznych przeciwności idea kształcenia inżynierów przetrwała, stając się jednym z filarów rozwoju Polski. Jak zauważył, już w 2045 r. będzie można mówić o blisko 300 latach zorganizowanego kształcenia budowniczych na ziemiach polskich.
Nauka dla gospodarki
Historia była jednak jedynie punktem wyjścia do dyskusji o teraźniejszości i przyszłości. Uczestnicy Kongresu wielokrotnie podkreślali, że współczesna inżynieria lądowa znajduje się w momencie przełomowym. Rozwój nowych technologii, konieczność ograniczania śladu środowiskowego, rosnące znaczenie danych i cyfryzacji oraz zmiany społeczne powodują, że tradycyjny model działania branży budowlanej ulega głębokiej transformacji.
Prof. dr hab. inż. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zwróciła uwagę na znaczenie współpracy nauki z gospodarką.
– Transfer wiedzy z uczelni i instytutów badawczych do gospodarki jest niezwykle ważny. Nasze badania powinny służyć rozwojowi kraju, a bez wzajemnej współpracy i wymiany informacji jest to niemożliwe – podkreśliła.
Z kolei zastępca Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego Filip Prusik-Serminowski wskazał na rolę środowiska akademickiego w podnoszeniu bezpieczeństwa procesów budowlanych.
– Inżynierowie i badacze związani z Wydziałem Inżynierii Lądowej przyczyniają się do tego, że budownictwo w Polsce może rozwijać się szybciej, a jednocześnie pozostawać bezpieczne dla użytkowników obiektów budowlanych – mówił.
Prof. Andrzej Garbacz podkreślił, że przyszłość budownictwa to nie tylko nowe materiały czy rozwiązania konstrukcyjne.
– Innowacyjność to dziś również cyfryzacja procesów budowlanych i wykorzystanie sztucznej inteligencji praktycznie na każdym etapie życia obiektu – zaznaczył.
Innowacje, umiędzynarodowienie i sztuczna inteligencja
To właśnie tym zagadnieniom poświęcony został jeden z najważniejszych paneli Kongresu – „Badania i rozwój”.
Dyskusja pokazała, że inżynieria lądowa ma wyjątkowy charakter. Wyniki badań naukowych nie pozostają wyłącznie na kartach czasopism. Ich efektem są mosty, tunele, drogi, budynki i systemy infrastrukturalne, które mają służyć społeczeństwu przez dziesięciolecia. Z tego powodu odpowiedzialność badaczy i projektantów jest szczególna.
Paneliści zwracali uwagę, że jedną z największych barier rozwoju innowacji pozostaje zbyt słabe powiązanie nauki z przemysłem. Wskazywano również na potrzebę zmian w systemie oceny działalności naukowej, tak aby większe znaczenie miały komercjalizacja badań oraz transfer technologii do gospodarki.
Podkreślano, że skuteczna współpraca między uczelnią a przedsiębiorstwem wymaga nie tylko wiedzy i środków finansowych, ale również wzajemnego zaufania, zrozumienia potrzeb oraz otwartości na wspólne poszukiwanie rozwiązań.
Istotnym tematem panelu było również umiędzynarodowienie badań. Eksperci wskazywali, że udział w międzynarodowych sieciach badawczych i europejskich programach naukowych staje się koniecznością. Dzięki temu możliwe jest nie tylko pozyskiwanie środków finansowych, ale przede wszystkim wspólne rozwiązywanie problemów związanych ze zmianami klimatu, transformacją energetyczną czy odpornością infrastruktury.
Coraz większą rola przypada także sztucznej inteligencji. Uczestnicy panelu zgodzili się, że AI przestaje być technologią przyszłości, a staje się codziennym narzędziem pracy inżynierów i naukowców. Może wspierać analizę danych, procesy obliczeniowe, wyszukiwanie informacji czy projektowanie. Nie zastąpi jednak wiedzy eksperckiej, doświadczenia i odpowiedzialności człowieka.
W inżynierii lądowej, której efekty pozostają w przestrzeni publicznej przez wiele dziesięcioleci, ostateczna odpowiedzialność zawsze będzie należeć do inżyniera.
Budowanie przyszłości
Ważnym elementem Kongresu były także panele poświęcone przyszłości kształcenia oraz współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Uczestnicy debat dyskutowali o wpływie sztucznej inteligencji i transformacji cyfrowej na edukację przyszłych inżynierów, potrzebie rozwijania nowych kompetencji oraz idei uczenia się przez całe życie. Podkreślano również znaczenie ścisłego partnerstwa pomiędzy uczelniami, przedsiębiorstwami i administracją publiczną, które jest warunkiem skutecznego transferu wiedzy, wdrażania innowacji oraz budowania nowoczesnej, bezpiecznej i zrównoważonej infrastruktury odpowiadającej na wyzwania XXI w.
Kongres Inżynierii Lądowej pokazał, że przyszłość branży będzie zależeć od umiejętnego połączenia tradycji z nowoczesnością. Potrzebni są inżynierowie potrafiący korzystać z zaawansowanych narzędzi cyfrowych, współpracować w międzynarodowych zespołach, rozumieć potrzeby gospodarki i jednocześnie zachowywać odpowiedzialność za swoje decyzje.
W wydarzeniu oprócz pracowników WIL, studentów, doktorantów i absolwentów, uczestniczyli przedstawiciele współpracujących z Wydziałem uczelni, instytutów badawczych, przedsiębiorstw budowlanych i infrastrukturalnych, organizacji branżowych oraz samorządu zawodowego inżynierów budownictwa, a także licznych patronów medialnych, w tym redakcja Przeglądu Technicznego.
mj