Wypowiedź dr. inż. Marcina Kulaska, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z okazji Światowego Dnia Inżyniera.
Tegoroczne obchody Światowego Dnia Inżyniera pod hasłem „Inteligentna inżynieria dla zrównoważonej przyszłości poprzez innowacje i digitalizację” przypadają w momencie szczególnym dla polskiego środowiska technicznego. Zaledwie kilka miesięcy temu swoje 190-lecie świętowało Polskie Towarzystwo Politechniczne, a jubileusz 80-lecia Naczelna Organizacja Techniczna. Te jubileusze przypomniały nam, że inżynieria zawsze była odpowiedzią na wyzwania epoki. Dziś tymi wyzwaniami są cyfrowa transformacja i odpowiedzialne wykorzystanie nowych technologii. To elementy niezbędne w rozwoju, który chcemy nazywać zrównoważonym.
Współczesna inżynieria nie ogranicza się do projektowania konstrukcji czy maszyn. Coraz częściej oznacza tworzenie inteligentnych ekosystemów, w których dane, algorytmy i infrastruktura cyfrowa współpracują w czasie rzeczywistym. Technologie chmurowe, Internet Rzeczy, automatyzacja i robotyzacja pozwalają precyzyjnie monitorować zużycie energii i surowców, optymalizować łańcuchy dostaw oraz ograniczać ślad węglowy w przemyśle. Cyfryzacja staje się fundamentem gospodarki obiegu zamkniętego – modelu, w którym efektywność i odpowiedzialność za środowisko idą w parze z konkurencyjnością.
Szczególne znaczenie zyskują ośrodki sztucznej inteligencji, tzw. Fabryki AI oraz superkomputery, umożliwiające symulowanie procesów produkcyjnych i infrastrukturalnych w świecie wirtualnym, zanim zostaną wdrożone. Takie podejście ogranicza koszty, zmniejsza ryzyko i pozwala projektować rozwiązania przyjazne środowisku. Równolegle z szansami pojawiają się też ryzyka i znaki zapytania. Nawet użytkownicy nowych technologii wyrażają obawy, co jest rzeczą naturalną w obliczu czegoś słabo rozpoznanego. Dzisiejsza inżynieria coraz częściej powinna więc odpowiadać na pytania: „jak” działa dana technologia, ale też „dlaczego”. To ogromne wyzwanie, by o sprawach skomplikowanych nauczyć się mówić w sposób przystępny.
Jako Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego konsekwentnie wspieramy rozwój infrastruktury technicznej oraz współpracę nauki z przemysłem. Nie zapominamy też o wsparciu kompetencji miękkich, by to, co nowe było dobrze wytłumaczone i nie rodziło obaw. Staramy się być tam, gdzie idee przekształcają się w konkretne technologie. Przykładem jest Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii CEZAMAT Politechniki Warszawskiej, w którym badania nad nowymi materiałami i systemami elektronicznymi realnie przekładają się na wzmacnianie bezpieczeństwa technologicznego Polski. Warto powiedzieć też o Gaia AI Factory, czyli nowo tworzącej się drugiej polskiej fabryce AI. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wraz z Ministerstwem Cyfryzacji, odpowiadają za polski wkład finansowy w tym przełomowym projekcie. Przykładów dobrych działań jest znacznie więcej. Ostatni z nich to porozumienie, które podpisały Sieć Badawcza Łukasiewicz i ORLEN Synthos Green Energy (OSGE). Oba ośrodki zdecydowały się na szeroką współpracę w zakresie rozwoju energetyki jądrowej w Polsce i kształcenie specjalistów w tym zakresie.
Wszystko to wymaga ludzi. Odpowiednio przygotowanych kadr. Naszą rolą jako państwa jest tworzenie warunków, w których talenty będą mogły harmonijnie się rozwijać. Dlatego inwestujemy w młodych badaczy m.in. poprzez program „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”, którego VI edycja właśnie została rozstrzygnięta i przyniosła aż 120 innowacyjnych projektów, które otrzymają wsparcie.
W 2025 r. przeznaczyliśmy ponad 44 miliony złotych na stypendia dla wybitnych młodych naukowców, z których największą grupę stanowią przedstawiciele nauk inżynieryjno-technicznych. Wyróżnieni otrzymują comiesięczne wsparcie przez trzy lata, co pozwala kontynuować pracę w bezpiecznych warunkach. Warto wspomnieć też o programie LIDER. Realizowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, umożliwia młodym liderom zespołów badawczych rozwijanie przełomowych technologii w obszarze inżynierii materiałowej, biomedycznej i środowiskowej.
Dzisiejsi stypendyści to jutrzejsi specjaliści, którzy swoją wiedzę przełożą na wzrost naszej gospodarki. Dlatego tak kluczową rolę odgrywa właściwa współpraca nauki z biznesem. Kształcenie dziś musi mieć charakter multidyscyplinarny, elastyczny i odpowiadający na dynamikę cyfrowego świata. Aby tym założeniom nadać realny kształt, rozpoczęliśmy realizację projektu „Science4Business – Nauka dla Biznesu”.
Mamy szczęście do dobrych specjalistów, dzięki którym polska inżynieria dobrze radzi sobie z wyzwaniami współczesności i utrzymuje mocną pozycję w świecie. Dzieje się tak pomimo tego, że nieraz budżety bywają zbyt ciasne dla horyzontów badaczy, ale na forum unijnym staramy się odwrócić tę sytuację i w nowej perspektywie finansowania nauki wywalczyć bardziej sprawiedliwy system wynagradzania i finansowania innowacji. Inżynierowie na to zasługują.
Z okazji Światowego Dnia Inżyniera zasługują na nasze podziękowania za codzienną pracę i odwagę w spoglądaniu poza schematy. Dzięki Wam możemy ze spokojem myśleć o naszej przyszłości.
Marcin Kulasek
