Assumptions of the 1817 decree on letters patent and letters of grant in the Kingdom of Poland
Dr Marcin Mielnik
Wojskowa Akademia Techniczna
im. Jarosława Dąbrowskiego
marcin.mielnik@wat.edu.pl
Streszczenie: Prawo ochrony własności przemysłowej ma długą, sięgającą XIV wieku historię. Dzielimy ją na trzy okresy: okres przywilejów (XIV – XVIII wieku), okres ustawodawstw krajowych (1790-1883) oraz okres internacjonalizacji trwający do dziś. Najstarszy przywilej nadano w 1416 r. w Wenecji. Pierwszy akt prawny rozpoczynający ustawodawstwo krajowe pochodzi z USA. W Polsce drugi okres zaczyna się 1817 r. od ogłoszenia dekretu o „O patentach swobody” oraz „Listach przyznania” (patenty). Te ostatnie stały się głównym źródłem zainteresowania autora. Zostały przedstawione zasady ochrony oraz zaprezentowano parę wybranych patentów z okresu obowiązywania dekretu na tle historii tworzenia i używania pióra mechanicznego, wyrobu świec oraz narzędzi do parzenia kawy.
Słowa kluczowe: własność przemysłowa, historia patentów, ochrona patentowa, Królestwo Polskie, historia techniki
Abstract: Industrial property law has a long history dating back to the 14th century. We divide it into three periods: the period of privileges (14th–18th centuries), the period of national legislation (1790–1883), and the period of internationalisation, which continues to this day. The oldest privilege was granted in 1416 in Venice. The first legal act marking the start of national legislation originated in the USA. In Poland, the second period began in 1817 with the proclamation of the decree on ‘Patents of Freedom’ and ‘Letters Patent’ (patents). The latter became the main focus of the author’s interest. The principles of protection were outlined, and a selection of patents from the period during which the decree was in force was presented against the backdrop of the history of the development and use of the mechanical pen, candle-making and coffee-making tools.
Keywords: industrial property, patent history, patent protection, Kingdom of Poland, history of technology
Źródła:
Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 7, nr. 28
Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 20, nr. 70
Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 21, nr. 71
Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 16, nr. 60
Zbiór Praw, t. 11, cz. 2, wyd. z 1893 r.
Zbiór Praw (Swod Zakonow) 1857, t. 11, cz. 2, wyd. z 1857 r
Literatura przedmiotu:
[1] Dolata T., Początki polskiego ustawodawstwa z zakresu ochrony wynalazków, wzorów i znaków towarowych w dwudziestoleciu międzywojennym, AUW No 3465, Prawo CCCXIV, Wrocław 2012;
[2] Dolata T., Prawo własności intelektualnej w Królestwie Polskim, Wrocław 2017.
[3] Górnicki L., Rozwój idei ochrony praw własności intelektualnej do II wojny światowej, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania «Copernicus» we Wrocławiu” 2006, nr 3;
[4] Górnicki L., Wpływ obcych ustawodawstw i doktryny prawa na polską kodyfikację prawa prywatnego w II RP, ZNUJ. Towarzystwo Biblioteki Słuchaczów Prawa. Zeszyty Prawnicze, z. 13;
[5] Korzenie i tradycje współczesnego prawa cywilnego w zjednoczonej Europie, red. A. Karabowicz, M. Stus, Kraków 2005;
[6] Kostylo, J. (2008) ‘Commentary on the Venetian Statute on Industrial Brevets (1474),’ in Primary Sources on Copyright (1450-1900), eds L. Bently and M. Kretschmer, www.copyrighthistory.org., stan na 9.05. 2026.
[7] Mandicha G. ogłoszonych w artykule pt. Privative Industrie in Venezia, Rivista di Diritto Commerciale, Milano 1936, tom I;
[8] Manolea G., Personalities of the scientific universe: Petrache Poenaru. Źródło: https://utm.md/meridian/2015/MI_2_2015/17_Personalities_from.pdf . dane z 19.05. 2026
[9] Molenda D., Patent a postęp. W sprawie rozwoju prawa patentowego w górnictwie kruszcowym w XV i XVI w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1969, nr 1, s. 73-88;
[10] Silberstein M., Erfindungsschutz und merkantilistische Gewerbeprivilegien, Zürich 1961,
[11] Sichelman T. i in., The Venetian Republic’s Tailoring of Patent Protection to the Characteristics of Inventions, Ted Sichelman and Sean O’Connor, Patents as Promoters of Competition: The Guild Origins of Patent Law in the Venetian Republic, 49 San Diego L. Rev. 1267 (2012), https://digitalcommons.law.uw.edu/faculty-articles/201 stan na 09.05.2026
[12] Sołtysiński S., Powstanie i rozwój prawnych form ochrony wynalazku na przestrzeni XIV – XVIII w., CPH, t. XVIII, 1966, z. 1, s. 91-117
[13] Stankiewicz Z., Królestwo Polskie 1815−1863, [w:] Historia państwa i prawa Polski,
t. III, red. J. Bardach, M. Senkowska-Gluck, Warszawa 1981.
[14] Tomaszewska – Bolałek M., Tradycje kulinarne Polski, Warszawa 2023;
[14] Wyrozumski J., Zagadnienie początków prawnej ochrony wynalazku w Polsce, ZNUJ, Prace z wynalazczości i ochrony własności intelektualnej 1978, z. 18, s. 17-33;
[15] du Vall M., Prawo patentowe, Warszawa 2008;
[16] Zakrzewski P., Zycie Warszawy w wieku pary i kawy; Źródło: https://culture.pl/pl/artykul/zycie-warszawy-w-wieku-pary-i-kawy dane z dnia 19.05.2026.
Netgrafia:
https://mysense.pl/swiecesojowe/ dane z dnia 19.05.2026.
https://www.igniscent.pl/2025/03/01/historia-swiec-zapachowych/ dane z dnia 19.05.2026.
O’Connor S. M., The Guild Origins of Patent Law in the Venetian Republic, https://digitalcommons.law.uw.edu/faculty-articles/201/
Stan na 9.05.2026;